• Jubileusz

    Gospodarka Wodna

    Jesienią 1935 roku ukazał się pierwszy numer miesięcznika Gospodarka Wodna, czasopisma Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych (SITWM)

  • O czasopiśmie

    Gospodarka Wodna

    Szeroko rozumiana problematyka gospodarki wodnej, łącznie z ochroną środowiska. Zagadnienia hydrologii, hydrauliki, hydrogeologii..

  • Aktualności

    Światowy Dzień Wody

    Światowy Dzień Wody (World Water Day) obchodzimy w tym roku już po raz 21. Tym razem hasłem jest zrównoważony rozwój w odniesieniu do środowiska wodnego.

  • Aktualności

    120-lecie Przekopu Wisły

    Budowa Przekopu Wisły zaczęła się w gminie Cedry Wielkie – powiedział wójt Janusz Goliński na uroczystości odsłonięcia kamienia...

  • Aktualności

    Północna Brama Warszawy

    Projekt „Studium możliwości wykonania progu stabilizacyjnego poziomu wody w Wiśle na odcinku Warszawy...

  • O Gospadarce Wodnej
  • Światowy Dzień Wody
  • 120-lecie Przekopu Wisły
  • Północna Brama Warszawy

2019-9

zeszyt-5972-gospodarka-wodna-2019-9.html

 
W numerze m.in.:
Rola konsultacji społecznych w procesie inwestycyjnym na przykładzie projektu z zakresu gospodarki wodnej
Dobrze przygotowane i przeprowadzone konsultacje społeczne mogą być bardzo przydatnym narzędziem kształtowania i realizacji planowanych inwestycji [1]. Powinny być prowadzone w sposób otwarty i powszechny, zapewniający każdemu obywatelowi dostęp do konsultowanych dokumentów i możliwość wypowiedzenia się, a także otrzymanie odpowiedzi wraz z wyczerpującą argumentacją na zgłoszone uwagi. Co to jednak oznacza w praktyce? Z naczenie procesu przeprowadzenia konsultacji społecznych jest ogromne - może on przynieść wiele korzyści dla wszystkich zainteresowanych stron. Twórcy projektu mają możliwość poznania stanowisk różnych grup odbiorców projektu i zidentyfikować szerszy wachlarz interesariuszy proponowanego rozwiązania. Przedstawienie projektu do konsultacji na wczesnym etapie prac umożliwia nie tylko poprawienie ewentualnych błędów, pomyłek itp., ale także wypracowanie nowych pomysłów i rozwiązań, zarówno technicznych jak i społecznych. Istotną korzyścią prowadzenia konsultacji jest możliwość wypracowania kompromisu i tym samym uniknięcia konfliktu na różnych płaszczyznach realizacji projektu. Jednakże, aby proces konsultacji mógł zostać zakończony sukcesem, należy zastosować szereg reguł, ujętych w tzw. Siedem Zasad Konsultacji [2], do których należą: dobra wiara, powszechność, przejrzystość, responsywność, koordynacja, przewidywalność i poszanowanie interesu ogólnego. Niespełnienie warunków właściwie przeprowadzonych konsultacji społecznych skutkować może oporem społecznym, a tym samym zablokowaniem możliwości realizacji inwestycji w założonym kształcie. STUDIUM PRZYPADKU - SUCHY ZBIORNIK PRZECIWPOWODZIOWY W RACIBORZU Doskonałym przykładem na to, jak realizacja procesu konsultacji społecznych wpływa na odbiór projektu przez interesariuszy jest inwestycja polegająca na budowie suchego zbiornika przeciwpowodziowego w Raciborzu (Komponent A Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry) [3]. Zbiornik przeciwpowodz... więcej»

Śródlądowe drogi wodne - nowy katalog (JACEK JASNOWSKI)
1 lipca 2019 r. katalog śródlądowych dróg wodnych w Polsce - w znaczeniu prawnym - został określony na nowo. Dotychczasowe i nowe szlaki ujęto w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie śródlądowych dróg wodnych. Uwzględnienie w toku prac postulatów środowiska zainteresowanego uprawianiem żeglugi pozwoliło na lepsze dopasowanie istniejącej sieci dróg wodnych w Polsce do potrzeb tego środowiska i lokalnych społeczności, co może przełożyć się zwłaszcza na rozwój turystyki i rekreacji wodnej. Ś ródlądowe drogi wodne, co jest oczywiste, są niezbędne w celu funkcjonowania transportu wodnego śródlądowego. Tylko na tych drogach wodnych, co do zasady, dozwolone jest uprawianie żeglugi na statkach, co wynika z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2128, z późn. zm.). Status śródlądowych dróg wodnych mają tylko te szlaki, które zostaną określone w katalogu zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie śródlądowych dróg wodnych. Poprzednio obowiązujące rozporządzenie było w mocy od 2002 r. i w czasie obowiązywania nieznacznie uległo zmianie w maju 2016 r. Wtedy to w wykazie dróg wodnych uwzględniono m.in. rzekę Elbląg. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.) katalog śródlądowych dróg wodnych w Polsce - w znaczeniu prawnym musiał zostać określony na nowo. Powstała ... więcej»

Program rozwoju retencji szansą na rozwój kraju (ALEKSANDRA SELIGA-PIÓRKOWSKA)
Problem niedostatecznych zasobów wodnych staje się coraz większym wyzwaniem dla polskiej gospodarki. Coraz częściej w półroczu letnim brakuje wody nie tylko na potrzeby przemysłu czy rolnictwa, ale także dla ludności (np. w 2019 roku w Skierniewicach). By wyjść naprzeciw problemom z wodą, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej pracuje nad kompleksowym rozwiązaniem problemu kurczących się zasobów wodnych - Programem rozwoju retencji. PROGNOZY MAŁO OPTYMISTYCZNE Obserwowane obecnie nasilenie się problemów związanych z niedoborem wody wynika zarówno ze zmian klimatu, jak i wpływów antropogenicznych. W przyszłości, jak wskazują wyniki badań, skutki zmian klimatu będą w Europie coraz bardziej odczuwalne, a zasoby wodne będą się zmniejszać. Przewiduje się, że na obszarze Polski nastąpi wzrost intensywności i częstotliwości występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych. Zmianie ulegnie roczny rozkład opadów, co będzie widoczne w postaci dłuższych okresów bezdeszczowych oraz wzrostu częstotliwości występowania i natężenia opadów nawalnych. Wraz z rozwojem gospodarczym kraju zwiększać się będzie także wpływ gospodarki na zasoby i stan wód oraz wzrastać zapotrzebowanie na wodę. Proces ten wynika z rozwoju energochłonnych gałęzi przemysłu, ale także z rosnącego, wraz z wzrostem poziomu życia, zużycia wody przez mieszkańców. Obecnie zużycie wody w Pol... więcej»

200. rocznica rozpoczęcia planowej regulacji Odry (JAN PYŚ)
W tym roku mija 200 lat od podpisania Protokołu Bohumińskiego - pierwszego kompleksowego, jednolitego planu regulacji Odry, którego realizacji miało podjąć się państwo. Komplementarność zabudowy, zmiana podmiotu zobowiązanego do regulacji Odry oraz zmiana reguł finansowania inwestycji odrzańskich zaprezentowane w Protokole były zupełnie nowym podejściem do problemu regulacji rzeki. N ajważniejszym w historii Odry dokumentem był podpisany 7 lipca 1819 r. w Bohuminie Protokół Bohumiński. Jednak zanim doszło do jego podpisania, nastąpiła nacjonalizacja rzek europejskich1). NOWE ZASADY ZARZĄDZANIA RZEKAMI W czasach napoleońskich francuski Konwent Narodowy wydał 16 listopada 1792 r. dekret w sprawie wolności żeglugi na Skaldzie i Mozie. Dekret reprezentował nowe podejście do żeglugi śródlądowej, dostrzegał znaczenie transportu wodnego dla przemysłu oraz likwidował pochodzące z epoki feudalnej obciążenia w postaci opłat, ceł, myt, ograniczające, a nierzadko uniemożliwiające uprawianie żeglugi na rzekach. Idee zawarte w dekrecie szerzone były przez armię napoleońską w całej Europie. Państwo pruskie przystąpiło do realizacji wytyczonych przez Napoleona nowych porządków zarządzania Odrą. Na zmianę podstawowych zasad zarządzania Odrą wpływ miały nowe reguły gospodarcze wprowadzane w Europie przez Napoleona. Nowe zasady dotyczące rzeki zmieniały podmioty zobowiązane do jej regulacji i pokrywania z tym związanych kosztów. Państwo zdjęło ten obowiązek z właścicieli przyległych do rzeki gruntów. Samo podjęło się realizacji oraz finansowania inwestycji odrzańskich. Wraz ze zmianą podmiotów zobowiązanych do finansowania odrzańskich inwestycji zmieniono także podmioty uprawnione do korzystania z opłat żeglugowych. Obecnie opłaty pobierane za korzystanie z rzeki miały wpływać nie do kasy lokalnych decydentów, lecz do budżetu państwa, z którego finansowana była regulacja. W dniach 9 lipca 1814, 6 stycznia 1818 i 3 stycznia 1819 r. dokonano o... więcej»

Program rozwoju retencji - szansa dla poprawy stanu zasobów wodnych (MAREK GRÓBARCZYK)
E kstremalne zjawiska hydrologiczne, tj. susza i powódź, których coraz większe natężenie obserwujemy od kilku lat, są przykładem zachodzących zmian klimatycznych, stwarzających zagrożenie dla życia ludzi oraz otaczającego nas środowiska. Mają one także negatywny wpływ na funkcjonowanie wielu gałęzi gospodarki kraju, w tym przede wszystkim niekorzystnie oddziałują na przemysł, rolnictwo oraz energetykę. Życie każdego organizmu uzależnione jest od dostępu do wody. Jej ilość przypadająca na mieszkańca Polski jest prawie trzy razy mniejsza niż średnia europejska, a w wielu regionach kraju zapotrzebowanie na nią przekracza dostępne zasoby. Potencjał retencji wód, które mamy do dyspozycji, nadal jest niewykorzystany. Dlatego też ko... więcej»

2019-8

zeszyt-5953-gospodarka-wodna-2019-8.html

 
W numerze m.in.:
WSPOMNIENIE POŚMIERTNE (Jadwiga Bernat, Zygmunt Kuć)
Mieczysław Surowiecki 1933-2019 Mieczysław Surowiecki urodził się 31 maja 1933 r. w Brześciu n/Bugiem, gdzie mieszkał z rodzicami do wybuchu wojny. Okupację niemiecką przeżył w Radomiu i tam ukończył szkołę podstawową. Po wojnie przeniósł się z rodzicami do Warszawy i tam ukończył szkołę średnią. W 1952 r. podjął studia w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie na Wydziale Melioracji Wodnych, kt... więcej»

Postęp w odzysku fosforu z odcieków z przeróbki osadów ściekowych za pomocą technologii krystalizacji struwitu w Ameryce Północnej i Europie - wybrane przykłady (TOMASZ GROMIEC, MAREK GROMIEC)
P owszechnie panuje pogląd, że fosfor - stanowiący źródło życia, należy z jednej strony do tzw. krytycznych materiałów surowcowych jako fosforan, z drugiej zaś stanowi jedną z głównych przyczyn eutrofizacji wód. Z kolei, idea gospodarki cyrkulacyjnej sprawia, że możliwy jest odzysk fosforu, m.in. z odcieków w przeróbce osadów ściekowych, umożliwiający wykorzystanie odzyskanego fosforu do produkcji ekologicznego nawozu. Umożliwia to zamknięcie obiegu fosforu w przyrodzie, zgodnie z ideą gospodarki cyrkulacyjnej, która znajduje coraz szersze zastosowanie nie tylko w gospodarce odpadowej, ale również w gospodarce wodno-ściekowej. Konieczność redukcji coraz większych ładunków substancji biogennych dla zabezpieczenia odbiorników przed eutrofizacją i związanych z tym coraz ostrzejszych kryteriów jakościowych dla ścieków odprowadzanych do wód sprawia, że instalacje odzysku zaczynają powstawać na dużych komunalnych oczyszczalniach ścieków, lub jako duże instalacje regionalne. Sprzyja temu ekonomika skali, jak też korzyści ekonomiczne uzyskiwane m.in. ze sprzedaży ekologicznego nawozu. Implementacja odzysku fosforu pozwala na spowolnienie procesu eutrofizacji zasobów wodnych. Według UNEP, zanieczyszczenie zasobów wodnych substancjami biogennymi stanowi jeden z największych problemów środowiskowych XXI wieku, powodujący zakwity glonów i powstawanie martwych stref w sąsiednich ekosystemach wodnych, szczególnie morskich. Bardziej istotnym, niż sam problem środowiskowy, może okazać się fakt szybko zmniejszających się światowych zasobów fosforu oraz to, że znajdują się one w zasobach nielicznych państw. INSTALACJE ODZYSKU FOSFORU W AMERYCE PÓŁNOCNEJ Recyrkulację fosforu w Ameryce Północnej umożliwiają innowacyjne technologie, które szybko znajdują zastosowanie w praktyce. Jedną z nich, powszechnie stosowaną, jest technologia Pearl kanadyjskiej firmy Ostara, dotycząca odzysku substancji biogennych, szczególnie fosforu, w formie struwitu ... więcej»

Deformacje filtracyjne gruntów - klasyfikacja (AGNIESZKA DĄBSKA, PAWEŁ POPIELSKI)
W oda filtrująca przez grunt - podłoże obiektu budowlanego lub elementy konstrukcyjne obiektów budowlanych wykonane z gruntu - oddziałuje na szkielet gruntowy i może powodować zmiany ułożenia poszczególnych ziaren i cząstek gruntu względem siebie, tj. zmiany struktury gruntu. Deformacje fazy stałej gruntu (szkieletu gruntowego) spowodowane działaniem sił filtracji nazywane są deformacjami filtracyjnymi lub filtracyjnymi odkształceniami miejscowymi [5]. Powstawanie deformacji filtracyjnych i ich rozwój są na ogół bardzo złożone i zależą od wielu czynników. Dlatego też deformacje filtracyjne w czystej postaci można zaobserwować bardzo rzadko. Deformacje filtracyjne mogą mieć różne przyczyny, przy czym w literaturze przedmiotu nie rzadko deformacjami filtracyjnymi nazywa się ich czynnik sprawczy, jedno określenie dotyczy różnych procesów lub zjawisk albo ten sam proces lub zjawisko nazywane są w różny sposób. Spotyka się różne określenia deformacji filtracyjnych. Do najczęściej używanych należą: wyparcie, kurzawka, przebicie hydrauliczne, sufozja, erozja, kolmatacja, z których trzy ostatnie często są dodatkowo opisywane przymiotnikami: wewnętrzna, zewnętrzna lub kontaktowa. Problemy klasyfikacji deformacji filtracyjnych są ściśle związane z problemami terminologii. Dlatego też zawartość i struktura wszystkich istniejących obecnie klasyfikacji deformacji filtracyjnych zależy od rozumienia terminu przez autora opisującego dany problem. Autorzy artykułu podjęli się przeanalizowania i uporządkowania (usystematyzowania) dostępnych w literaturze klasyfikacji deformacji filtracyjnych. Analiza została oparta na przebiegu zjawisk fizycznych, prowadzących do deformacji filtracyjnych oraz ich opisach i definicjach funkcjonujących - w pierwszej kolejności - w literaturze polskiej, a następnie w literaturze obcej. Analizie poddano publikacje wiodących ośrodków naukowych zajmujących się badaniami deformacji filtracyjnych w Rosji: VNII VODGEO... więcej»

Prace modernizacyjne na Odrze granicznej - Program środków minimalizujących i kompensujących oddziaływanie na biologiczne elementy stanu wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Część II: Program środków minimalizujących i kompensujących oddziaływanie na elementy biologiczne stanu wód (PAWEŁ PRUS, MARCIN PCHAŁEK)
CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW PRZYRODNICZYCH ODRY Odra jest jedną z największych rzek w dorzeczu Morza Bałtyckiego. Jest też drugą pod względem wielkości rzeką Polski. Jej całkowita długość wynosi 854 km, w tym 742 km jej biegu znajduje się na terenie Polski. Powierzchnia zlewni obejmuje 118 861 km2 (89% w Polsce, 6% w Czechach, 5% w Niemczech). Górny odcinek Odry - od źródeł do granic Polski ma charakter górski, ze znacznym spadkiem (7,2‰). Na dalszym odcinku rzeki (wyżynnym) - do Kędzierzyna Koźla spadek jest znacznie mniejszy (0,33‰). Łącznie odcinki te, o długości 202 km, określa się jako Odrę górną. Od Kędzierzyna Koźla do ujścia Warty rozciąga się Odra środkowa, o długości 522 km i spadku w granicach 0,28-0,19‰. Początkowo, 20 GOSPODARKA WODNA 8/2019 OCHRONA ŚRODOWISKA na długości 187 km rzeka jest skanalizowana, z licznymi piętrzeniami (24 stopnie), natomiast poniżej Wrocławia na odcinku 335 km, Odra jest rzeką swobodnie płynącą, na całej długości uregulowaną systemem ostróg. Dolna Odra, od ujścia Warty do Zalewu Szczecińskiego ma długość 130 km i bardzo mały spadek (0,05-0,001‰). W znacznej części jest również uregulowana systemem ostróg. Przepływ średni (SSQ) dla Odry środkowej powyżej ujścia Warty (w Słubicach) wynosi 305,9 m3/s, zaś dla dolnej Odry poniżej ujścia Warty (w Gozdowicach) - 525,2 m3/s. Rzeka charakteryzuje się znacznymi wahaniami przepływu z częstymi niżówkami oraz wysokimi wezbraniami, powodującymi powodzie, z których największe w ostatnich latach wystąpiły w 1997 i 2010 r. Analizowane przedsięwzięcie Prace modernizacyjne na Odrze granicznej Etap I i Etap II, w ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły dotyczy odcinka Odry środkowej i dolnej, położonego w obrębie dwóch jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP): Odra od ujścia Nysy Łużyckiej do ujścia Warty oraz Odra od ujścia Warty do Odry Zachodniej. Obie JCWP należą do typu abiotycznego nr 21 - wiel... więcej»

FAKTY
Znamy projektanta stopnia wodnego Lubiąż Wrocław, 28 czerwca 2019 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu wyłonił konsorcjum, które zajmie się zaprojektowaniem obiektu położonego w rejonie wsi Gliniany w województwie dolnośląskim. Szczegółowym przedmiotem zadania jest usługa pod nazwą: "Projekt budowlany i projekt wykonawczy na budowę stopnia wodnego Lubiąż na rzece Odrze w rejonie wsi Gliniany wraz z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji". Do realizacji zadania wybrano konsorcjum złożone z firm DHV Hydroprojekt Sp. z o.o. z Warszawy - jako lider - wraz z partnerami Energoprojekt Warszawa SA i Hydroprojekt Wrocław Sp. z o.o., które zaoferowały wykonanie prac za kwotę ponad 13,162 mln zł. Wykonawca zadania ma na realizację zamówienia 43 miesiące od daty podpisania umowy. To oznacza, że prace projektowe powinny się zakończyć na początku 2023 roku. Efektem budowy stopnia wodnego Lubiąż będzie zahamowanie procesów erozji w korycie rzeki Odry poniżej stopnia wodnego w Malczycach. Postępująca erozja denna powoduje obniżenie zwierciadła wody w rzece, poniżej stopnia w Malczycach, sięgając aż do Ścinawy i przesuszenie terenów przyległych do rzeki. Projektowany stopień wodny Lubiąż ma także: zabezpieczyć stopień w Malczycach przed podmywaniem i utratą stateczności, przywrócić pierwotne poziomy wód gruntowych, zapobiec przesuszaniu się przyległych terenów, poprawić warunki rozwoju i ochrony, powstrzymać pr... więcej»

2019-7

zeszyt-5932-gospodarka-wodna-2019-7.html

 
W numerze m.in.:
Krakowskie spotkanie polskich inżynierów (Janusz Kowalski)
W dniach 13-15. czerwca w Krakowie odbył się IV Światowy Zjazd Inżynierów Polskich (ŚZIP), zwołany razem z XXVI Kongresem Techników Polskich. W Zjeździe wzięło udział około 200 osób, w tym polonijni inżynierowie z Kanady, Stanów Zjednoczonych, Australii, Litwy, Austrii, Grecji, Niemiec, Francji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii oraz liczna reprezentacja polskiego środowiska inżynierskiego z instytutów badawczych i innowacyjnych firm, a także naukowców i studentów krakowskich uczelni technicznych. Zwracając się w specjalnym przesłaniu, podczas inauguracji 13 czerwca br., sprawujący patronat nad Zjazdem i Kongresem Prezydent RP Pan Andrzej Duda, napisał: To niezwykle cenne i ważne ... więcej»

FAKTY
Zwiedzanie Centrum Wodnego podczas Dni SGGW Warszawa, 17-18 maja 2019 r.Dni SGGW 2019 to dwa dni świętowania, podczas których wszystkie Wydziały, kluby i jednostki przedstawiały swój bogaty dorobek. Prezentowano osiągnięcia naukowe pracowników, obecnie realizowane projekty, badania, a także bieżącą działalność wynikającą ze specyfiki danej jednostki. Stoiskom wydziałowym towarzyszyły stoiska kół naukowych, agend studenckich działających na SGGW oraz zaproszonych firm i gości. Na stoisku Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska można było zapoznać się z programem i specyfiką studiów na kierunku Inżynieria i gospodarka wodna oraz technologiami wykorzystywanymi w gospodarce wodnej. m.in. przeprowadzić proces uzyskiwania wody o wysokich parametrach jakości. Dodatkową atrakcją wydarzenia była możliwość zwiedzania kompleksu nowoczesnych laboratoriów "Centrum Wodne SGGW".Miasta-gąbki chronią przed suszą i powodzią Gdynia, Radom, Singapur, 2 lipca 2019 r. Ilość wody przypadająca na jednego mieszkańca Polski jest 2,5 razy mniejsza od europejskiej średniej. W wyniku zmian klimatu coraz więcej miast może mieć problemy z zaopatrzeniem w wodę, ale również z powodziami. Jak temu zapobiegać? Można wprowadzić w życie koncepcję miasta-gąbki, które magazynuje wodę zamiast odprowadzać ją na zewnątrz. Promowanie dobrych praktyk polskich miast w dziedzinie zrównoważonego r... więcej»

Względna przyrodnicza zasadność rozwoju melioracji wodnych w skali województw w świetle wybranych wskaźników (EDMUND KACA, GRAŻYNA REK-KACA)
P rzedmiotem pracy jest przyrodnicza (środowiskowa) zasadność (celowość) rozwoju melioracji w województwach, a więc przyrodnicze uzasadnienie potrzeby i możliwości zwiększania liczby/ilości urządzeń melioracyjnych utrzymywanych w sprawności i urządzeń odbudowywanych albo modernizowanych oraz uzasadnienie potrzeby i możliwości wprowadzania innowacji produktowych, procesowych, strukturalnych i zarządczych związanych z utrzymywaniem (obsługą) i użytkowaniem tych urządzeń oraz ich odbudową i modernizacją. Z przedmiotem tym związanych jest wiele problemów. Jeden z nich, rozważany w niniejszej pracy, można sformułować w postaci pytania o nasilenie przyrodniczej zasadności rozwoju melioracji w województwach, a więc zasadności warunkowanej czynnikami klimatycznymi, hydrologicznymi, glebowo-wodnymi i przyrodniczo-ekologicznymi. Tak sformułowany problem (nasilenie zasadności) próbowano rozwiązać przy pomocy znormalizowanych indeksów względnej klimatycznej, hydrologicznej, glebowo-wodnej i przyrodniczo-ekologicznej zasadności rozwoju melioracji (odwodnień i nawodnień) w województwie oraz obliczonych na ich podstawie syntetycznych wskaźników względnej przyrodniczej zasadności, opisanych w pracy autorów [6]. W nazwie wymienionych mierników zasadności znajduje się określenie względna zasadność, gdyż zasadność rozwoju melioracji w danym województwie jest odnoszona do zasadności rozwoju melioracji w pozostałych województwach w kraju. Znajomość względnej przyrodniczej zasadności rozwoju melioracji w województwach może mieć duże znaczenie poznawcze i praktyczne. Praktyczne, ponieważ może być przydatne opracowującym strategie rozwoju melioracji odwadniających i nawadniających. Na podstawie wyników pracy można np. zwrócić uwagę na regiony (województwa) o większej i największej przyrodniczej zasadności rozwoju odwodnień i/lub nawodnień oraz na regiony o zasadności znikomej. Na tej podstawie można centralnie planować (inspirować) zakres rzeczow... więcej»

O konieczności wprowadzenia jednolitych standardów obliczania zasobów wodnych w gospodarce wodnej (LAURA RADCZUK, WIESŁAW GĄDEK, TAMARA TOKARCZYK)
UWAGI OGÓLNE Woda determinuje rozwój społeczno-gospodarczy regionów i krajów. Nauka o zasobach wodnych obejmuje dwie zbieżne, wzajemnie przecinające się dziedziny - hydrologię i gospodarkę wodną [6]. Wiedza o zasobach wód stanowi podstawę planowania, projektowania i realizacji zadań gospodarki wodnej. Gospodarka wodna jest nauką o gospodarowaniu zasobami wodnymi, a zadaniem jej jest racjonalne kształtowanie i wykorzystywanie zasobów wód powierzchniowych oraz podziemnych, zgodnie z zasadami wynikającymi z przyjętej polityki zrównoważonego rozwoju jako integracji trzech dziedzin: gospodarki, społeczeństwa i środowiska. Koncepcja zrównoważonego rozwoju pojawiła się ponad dwie dekady temu, jako próba stworzenia ram dla zarządzania rozwojem. Zrównoważony rozwój pozwala na uniknięcie kryzysów na poziomie ekologicznym, społecznym i ekonomicznym. Koncepcja zrównoważonego rozwoju w połączeniu z podejściem zintegrowanym i długofalowym, wiąże się często ze zmianą przyzwyczajeń, istniejących struktur oraz powszechnie panujących przekonań. Często powiązane jest to z wprowadzeniem i wykorzystaniem innowacyjnych narzędzi i metod. Wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju napotyka wciąż na liczne przeszkody, gdyż wzajemne interakcje gospodarki, społeczeństwa i środowiska mają charakter dynamiczny i trudny do przewidzenia [5]. Mimo tak znaczącej roli zasobów wodnych ich ilościowa ocena w różnych warunkach zasilania jest ciągle aktualnym problemem współczesnej hydrologii i gospodarki wodnej. Polska, jako członek Unii Europejskiej, jest zobowiązana do respektowania zasad gospodarowania zasobami wodnymi zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną. Podstawą zrównoważonego zarządzania w gospodarce wodnej jest znajomość procesów i zjawisk determinujących rozkład przestrzenny i czasowy wód powierzchniowych i podziemnych oraz ich wzajemne powiazania. Zarządzanie złożonym systemem jakim jest zlewnia rzeczna wymaga skutecznych systemów do oceny zasobów wodnych i ... więcej»

Prace modernizacyjne na Odrze granicznej – Program środków minimalizujących i kompensujących oddziaływanie na biologiczne elementy stanu wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Część I: Aspekty systemowo-prawne (PAWEŁ PRUS, MARCIN PCHAŁEK)
R ealizacja prac modernizacyjnych oraz nowych budowli hydrotechnicznych to współcześnie ogromne wyzwanie w kontekście pogodzenia m.in. celów środowiskowych, przeciwpowodziowych oraz żeglugowych. Wyzwanie to zakotwiczone zostało mocno w sieci planów oraz dokumentów programowych oraz znowelizowanych w ostatnim czasie aktów prawnych. Jeśli chodzi o pierwszą pulę dokumentów to wskazać należy w szczególności na: a) Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym; b) aktualizacje Planów Gospodarowania Wodami wraz z Programem Wodnośrodowiskowym Kraju; c) Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły, d) Założenia do Strategii Rozwoju Śródlądowych Dróg Wodnych do roku 2030. Z kolei w nowym otoczeniu prawnym na pierwszy plan wysuwa się ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne [Dz.U. 2017 poz. 1566 ze zm.] oraz znowelizowana specustawa powodziowa [ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych; Dz.U. 2010 Nr 143 poz. 963 ze zm.]. Nałożenie na siebie powyższej siatki dokumentów programowych oraz zobowiązań prawnych rodzi dla inwestorów oraz konsultantów ocen środowiskowych bardzo trudne zadanie w zakresie wariantowania przedsięwzięć, oceny istotności oddziaływań czy ich minimalizacji i kompensacji. 18 GOSPODARKA WODNA 7/2019 OCHRONA ŚRODOWISKA N iniejszy artykuł poświęcony został próbie pogodzenia interesów środowiskowych oraz przeciwpowodziowych i żeglugowych, która znalazła swój wyraz w pracach nad raportem o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięcia "P ra c e m o - d e r n i z a c y j n e n a O d r z e g r a n i c z n e j w ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły". W tym miejscu wskazać należy, że przedsięwzięcie to realizowane jest na mocy Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o wspólnej poprawie sytuacji na drogach wodnych na pograniczu polsko- -niemieckim (ochr... więcej»

2019-6

zeszyt-5898-gospodarka-wodna-2019-6.html

 
W numerze m.in.:
Geneza i przebieg największej powodzi na Narwi (MIECZYSŁAW DĄBROWSKI)
SYTUACJA HYDROMETEOROLOGICZNA W DORZECZU Charakteryzując sytuację hydrometeorologiczną okresu przed formowaniem się wezbrania należy sięgnąć do lata 1978 roku. Podstawowe charakterystyki meteorologiczne przedstawiono w tab. I. Okres lata 1978 r. można określić jako chłodny - temperatury średnie w najcieplejszych miesiącach roku (lipiec, sierpień) przekraczały zaledwie 15oC. Opady nie były intensywne (sumy miesięczne wahały się w granicach od 70 do 100 mm), ale były równomiernie rozłożone w czasie. Liczba dni ze znaczącym opadem większym od 1 mm wahała się od 10 do 17 [2]. Powodowało to intensywne nasycanie gruntu i wysoki poziom zwierciadła wód podziemnych (rys. 1). W dorzeczu Narwi odnotowano najwyższe obserwowane stany wód gruntowych na 41 stacjach pomiarowych [1, 2]. Na stacjach poziom wody był znacznie wyższy od średnich z wielolecia (rys. 1). W listopadzie opady były już mniejsze (20,5 mm) i zaczęły pojawiać się przymrozki. W grudniu temperatura średnia wynosiła już -7,4 o C i wierzchnia warstwa gruntu została zmrożona. Na takim podkładzie zaczęła pojawiać się pokrywa śnieżna [2]. Od stycznia do marca 1979 r. panowały temperatury ujemne (tab. II). Tabela II. Elementy klimatu w okresie poprzedzającym wezbranie 1979 r. (stacja Białystok) Miesiąc Temperatura średnia oC Opad Liczba dni z opadem >1 mm styczeń -7,7 61,6 10 luty -7,4 17,7 6 marzec -0,1 48,2 13 Tabela I. Wybrane elementy klimatu w okresie VI-X 1978 r. (stacja Białystok) Miesiąc Temperatura średnia ( oC) Opad (mm) Liczba dni z opadem >1 mm czerwiec 14,1 102,3 15 lipiec 15,4 73,0 10 Sierpień 15,1 90,5 14 wrzesień 10,2 77,4 17 październik 7,0 71,5 15 Rys. 1. Stacje pomiaru wód gruntowych na których odnotowano maksymalny obserwowany poziom zwierciadła (kolorem czerwonym pokazano wysokość zwierciadła ponad stan średni, w cm) 30 GOSPODARKA WODNA 6/2019 RÓŻNE W st... więcej»

INFORMACJE NOWOŚCI
Parlament Europejski za zakazem sprzedaży plastikowych jednorazówek do 2021 r. W środę 27 marca br. Parlament Europejski zatwierdził wprowadzenie do 2021 r. zakazu sprzedaży wyrobów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Wstępne porozumienie zawarte między PE i Radą w sprawie projektu dyrektywy UE poparło 560 posłów, 35 było przeciw, a 28 wstrzymało się od głosu. Zgodnie z nowymi przepisami, do 2021 r. w UE objęte zostaną zakazem sprzedaży produkty jednorazowego użytku wykonane z tworzywa sztucznego, takie jak sztućce (widelce, noże, łyżki i pałeczki), talerzyki i inne naczynia, słomki do napojów, patyczki do uszu, rączki do balonów, tworzywa sztuczne ulegające oksydegradacji i pojemniki do żywności oraz styropianowe kubeczki. Według szacunków Komisji Europejskiej, tworzywa sztuczne stanowią ponad 80% odpadów w morzach. Produkty objęte nowymi przepisami stanowią 70% wszystkich odpadów morskich. Z powodu powolnego tempa rozkładu tworzywa sztuczne gromadzą się w morzach, oceanach i na plażach. Pozostałości tw... więcej»

Zamulanie zbiorników zaporowych (JAN WINTER, ANNA KOSIK, ANDRZEJ WITA)
C elem racjonalnej gospodarki wodnej jest wykorzystanie i kształtowanie zasobów wód powierzchniowych i podziemnych z uwzględnieniem ich parametrów ilościowych i jakościowych. Jako bardziej szczegółowe cele gospodarki wodnej można wskazać [5]: a) ochrona ekosystemów wodnych i ekosystemów lądowych z nimi związanych, zgodnie z prawem oraz założeniami regionalnego i lokalnego rozwoju; b) zagospodarowanie zasobów wodnych w celu zabezpieczenia potrzeb w zakresie wody do picia oraz dla, przemysłu, rolnictwa, energetyki, żeglugi i rekreacji; c) przeciwdziałanie naturalnym zagrożeniom czyli ograniczenie np. ryzyka powodziowego oraz skutków suszy. Wymienione cele można osiągnąć poprzez budowę zapór i zbiorników co z kolei wiąże się z bardzo istotną ingerencją w środowisko naturalne. Zatem niezwykle ważne staje się wprowadzenie tzw. dobrych praktyk czyli przyjaznych dla środowiska rozwiązań. Wymagane współcześnie ogólne zasady postępowania wynikają z uwzględnienia w warunkach utrzymania rzeki jej podstawowej funkcji, którą określają następujące potrzeby: ● odpowiednia fizyko-chemiczna jakość wody, ● normalny cykl procesowy w transporcie rumowiska, związany z geomorfologią koryta i doliny rzeki, ● naturalne procesy rzeczne związane z życiem biologicznym, regulowane cyklem hydrologicznym, w tym powodziami. W zasadach dobrej praktyki [5], określono grupę wymagań i zaleceń, które stanowią racjonalne minimum potrzebne do uzyskania poprawy, szczególnie w zakresie jakości wody i zamulania włączając w te działania także ewentualną przebudowę lub modernizację istniejącej zabudowy. Zbiorniki retencyjne i tworzące je zapory przegradzając dolinę i płynący jej dnem ciek, zmieniają radykalnie warunki naturalnego przepływu. Następuje redukcja prędkości przemieszczającej się wody i osadzanie materiału transportowanego przez rzekę. Materiał stały, przenoszony przez dopływające do zbiornika cieki, jest w nim akumulowany w postaci os... więcej»

Drogi wodne - kilka uwag (Marek Mazurkiewicz)
Poniżej przedstawiam kilka uwag, dotyczących śródlądowych dróg wodnych w Polsce oraz wybranych trzech elementów tych dróg, których realizacji nie można odkładać. Do tych trzech elementów zaliczam: ● stopień stabilizujący zwierciadło wody na odcinku Wisły Warszawskiej; ● kanał łączący Port Centralny z korytem Wisły; ● połączenie Elbląga z morzem; UWAGI OGÓLNE Drogi wodne w Polsce - to zbyt poważna i kosztowna sprawa, aby ją zaczynać na podstawie podpisanej Konwencji AGN. Ustalanie parametrów i warunków dla międzynarodowych europejskich tras prowadzone było kilkadziesiąt lat temu bez udziału Polski i bez uwzględnienia naszych realiów przyrodniczych i interesów, również politycznych. Dlatego bezdyskusyjne podpisanie tej Konwencji wzbudza wątpliwości. Dla Polski najważniejszą drogą wodną powinna być droga w kierunku Zachód-Wschód (Z-W), tzn. połączenie dróg wodnych Europy Zachodniej z drogami wodnymi potężnych rzek za naszą wschodnią granicą. Nad tą drogą Polska powinna sprawować niezależną, suwerenną pieczę. Do tej drogi powinny być dołączone odcinki innych dróg o ... więcej»

Zintegrowane zarządzanie zasobami wody (JERZY IWANICKI)
W wyniku gwałtownego rozwoju gospodarczego i społecznego jaki nastąpił po II wojnie światowej zasoby wodne ulegają coraz intensywniejszej antropopresji. Nowe rodzaje zanieczyszczeń wody oddziałują na nasze zdrowie, przyspieszają korozję konstrukcji betonowych i stalowych oraz powodują inne niekorzystne skutki. Straty wywołane tymi procesami wielokrotnie przewyższają nakłady na gospodarkę wodną. Świadomość konieczności zmiany podejścia do gospodarowania wodami pojawiła się w naszym kraju w latach 70. ubiegłego wieku. Jednakże możliwość wprowadzenia tych zmian pojawiła się dopiero po 1989 r. Katalog koniecznych zmian zaproponował zespół ekspertów powołany w 1991 r. przez ówczesnego Marszałka Senatu RP Pana Andrzeja Stelmachowskiego. Wykorzystując wiedzę o stanie zasobów oraz nowoczesną naukę o analizowaniu i projektowaniu złożonych systemów działania (tj. takich, w których uczestniczy człowiek) sformułowano zasady nowoczesnej polityki wodnej. Wprawdzie nie zostały one wdrożone do praktyki na skutek oporu działaczy przywiązanych do rozwiązań tradycyjnych, ale pojawiły się w brzmieniu niemal identycznym w postaci zasad zintegrowanego zarządzania zasobami wody (w skrócie ZZZW); (ang. Integrated Water Resources Management - IWRM) opracowanych przez ekspertów zachodnich. Pokazuje to poniższe porównanie: Koncepcja systemu zarządzania gospodarką wodną KOŚ Senatu RP, 1991 Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60/UE Zasada integralności zasobów Zintegrowana polityka gospodarowania wodą Zasada gospodarowania na obszarach zlewni rzecznych Zasada gospodarowania na obszarach zlewni rzecznych Zasada jednego gospodarza Właściwe władze Zasada samofinansowania Zwrot kosztów usług wodnych Zasada planowej poprawy stanu zasobów Osiągnięcie dobrego stanu wód w ciągu 15 lat Zasada nadzoru nad użytkownikami Monitoring wód Zasada obligatoryjnego udziału w radach zlewni przedstawicieli władz i grup społecznych Zasada informowania społeczeństwa i k... więcej»

2019-5

zeszyt-5867-gospodarka-wodna-2019-5.html

 
W numerze m.in.:
Wpływ regulacji prawnych na rozwój ochrony wód (MAREK GROMIEC)
P rawo wodne w wielu państwach, będące podstawowym instrumentem polityki państwa w gospodarce wodnej, spełnia również szereg funkcji w dziedzinie ochrony wód przed zanieczyszczeniami, a w wielu przypadkach również funkcję kreowania i wdrażania postępu techniczno-technologicznego oraz innowacyjnych rozwiązań, szczególnie w oczyszczaniu ścieków i przeróbce osadów ściekowych. Należy przypomnieć, że dopiero w połowie XVIII wieku w Europie zdano sobie sprawę ze skutków nie oczyszczania lub niewłaściwego oczyszczania ścieków i ich wpływów na zaopatrzenie ludności w wodę, które wywoływały wiele chorób i epidemii związanych z wodą. Powyższe spowodowało znaczy wzrost zainteresowania oczyszczaniem ścieków w wielu państwach, w których zaczęły pojawiać się różne metody ich oczyszczania. PIERWSZE PRAWO OCHRONY WÓD W XVIII w., pod względem rozwiązań instytucjonalnych i prawnych związanych z ochroną wód zaczęła przewodzić Anglia, gdzie już w 1865 r. została powołana Królewska Komisja ds. Zanieczyszczenia Rzek, następnie reaktywowana w 1874 r. W wyniku działalności tej komisji, w 1876 r., został wydany Akt Zapobiegania Zanieczyszczeniu Rzek, w którym niestety nie zaproponowano rozwiązań technicznych uniemożliwiających dalszą degradację wód. Dlatego, w 1898 r., powołano Królewską Komisję ds. Unieszkodliwiania Ścieków Komunalnych, która w 1908 r. nie tylko zarekomendowała test BZT5 (5-dobowego Biologicznego Zapotrzebowania Tlenu) do praktycznego stosowania, ale również w 1912 r. przyjęła znane standardy jakości odpływu ścieków (30 : 20 + pełna nitryfikacja). Wprowadzenie w życie powyższych standardów wymagało zastosowania nowych rozwiązań technologicznych dla oczyszczania ścieków w Anglii i w różnych państwach, w tym w USA. Pewnym przełomem było odkrycie w Anglii jednej z głównych metod biologicznego oczyszczania ścieków - metody osadu czynnego co było ściśle związane z połączeniem nauki i praktyki. Początkowo metoda osadu czynnego, z różnym... więcej»

Mieczysław K. Błaszczyk. Biologiczne aspekty oczyszczania ścieków Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa. ISBN 978-83-01-38-20 426-6, str. 408 (Marek Gromiec)
Książka, jest trzecim podręcznikiem akademickim, wydanym przez Wydawnictwo Naukowe PWN, autorstwa prof. Mieczysława K. Błaszczyka pracownika Samodzielnego Zakładu Biologii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie. Uprzednio autor pracował w nieistniejącym już Zakładzie Mikrobiologii Środowisk Instytutu Mikrobiologii Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie uzyskał bogate doświadczenie z tej tematyki. Podręcznik składa się z 15 samodzielnych rozdziałów, z których każdy rozpoczyna się wprowadzeniem, a kończy wykazem piśmiennictwa. Zakres podręcznika obejmuje następujące rozdziały: 1. Bakteryjny metabolizm w procesie oczyszczania ścieków w warunkach beztlenowych. 2. Fizykochemiczna charakterystyka ścieków. 3. Wspólnoty mikroorganizmów w biologicznych systemach oczyszczania ścieków. 4. Bioreaktory powszechnie stosowane w hodowlach mikroorganizmów. 5. Usuwanie azotu i fosforu ze ście... więcej»

Stanowisko Państwowej Rady Gospodarki Wodnej w sprawie działań dla poprawy prestiżu artykułów naukowych drukowanych w czasopiśmie Gospodarka Wodna przyjęte na posiedzeniu w dniu 4.04.2019 r.
Państwowa Rada Gospodarki Wodnej zapoznała się z sytuacją czasopisma Gospodarka Wodna, jaka następuje w wyniku wdrażania rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie sporządzania wykazu wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych. Po dyskusji, PRGW przyjęła następujące stanowisko: 1. Gospodarka Wodna jest czasopismem naukowo-technicznym i taki profil programowy wynika z jego misji, realizowanej konsekwentnie i z pomyślnymi rezultatami od 85 lat. Tą misją jest popularyzacja najnowszej i szerokiej wied... więcej»

Zmiana struktury transportu żeglugi śródlądowej w latach 2004-2014 na przykładzie skanalizowanego odcinka drogi wodnej E70 pomiędzy Bydgoszczą a Krzyżem (HUBERT RABANT, DAWID SZATTEN, ZYGMUNT BABIŃSKI)
D rogi wodne wykorzystywane były gospodarczo od dawna, niemniej wraz z upowszechnieniem nowych form transportu ich udział uległ ograniczeniu. Taki proces miał miejsce również w Polsce, która chociaż posiada dogodne warunki do prowadzenia żeglugi śródlądowej, to wykorzystuje ją w znikomym stopniu. W wyniku wieloletnich zaniedbań w infrastrukturze, dominują szlaki o niskiej przydatności do żeglugi. Łączna długość dróg wodnych w Polsce wynosi 3660 km (Rozporządzenie…, 2002), jednakże parametry europejskie spełnia z nich zaledwie 6% (Wojewódzka-Król, Rolbiecki, 2008; 2014; Nowakowski i inni, 2015). Trudne warunki logistyczne mają odbicie w niskim udziale w pracy przewozowej, wynoszącym zaledwie 0,3-0,4% (Informacja…, 2014). Według raportu Komisji ds. Ekonomii ONZ (White paper…, 2011), transport wodny jest najtańszym sposobem przemieszczania ładunków po śródlądziu. Prowadzone obecnie szerokie prace badawcze nad skutkami zagospodarowania dróg wodnych, na przykładzie dolnej Wisły (Wojewódzka-Król, Rolbiecki, 2017), wskazują na możliwość osiągnięcia znaczących korzyści wynikających z takich działań. OBSZAR I METODY BADAŃ Analizę ruchu jednostek przeprowadzono na zagospodarowanym odcinku drogi wodnej E70 - od km 14,8 Kanału Bydgoskiego (Bydgoszcz) do km 176,2 na rzece Noteć (Krzyż). Fragment ten stanowi połączenie dwóch głównych śródlądowych dróg wodnych w Polsce: E30 i E40. Na badanym odcinku szlaku o długości 161 km, znajduje się 20 śluz żeglugowych (6 na Kanale Bydgoskim i 14 na Noteci), które mają komory o wymiarach: 57,4 m na 9,6 m (Habel i inni, 2017). Kanał Bydgoski, powstały w latach 1773-1774, zaliczany jest do II klasy drogi wodnej. Prace regulacyjne na badanym odcinku Noteci, zaklasyfikowanej do kategorii Ib, przeprowadzone zostały w latach 1863-1915 (Woźniak-Hlebionek, 2002). Głębokość badanego odcinka Noteci waha się od 1,2 do 1,5 m, a Kanału Bydgoskiego około 1,6 m (Habel i inni, 2017). Badania obejmow... więcej»

Drugi Światowy Szczyt WEX 2019 (Marek Gromiec)
Gaia, Porto (Portugalia), 4-6 marca 2019 r. Drugi Światowy Szczyt (WEX - Woda i Energia), poświęcony gospodarce cyrkulacyjnej, obejmował międzynarodową konferencję pt. "Zastosowanie inteligencji w systemach wody i energii w gospodarce cyrkulacyjnej" oraz fora gospodarcze, dedykowane wybranym regionom świata. Szczyt zgromadził przedstawicieli z ponad 40 państw oraz przedstawicieli kilkudziesięciu firm o zasięgu globalnym. Konferencję otworzył przewodniczący Szczytu Światowego Jim Southworth - prezes firmy BOX Energi (Wielka Brytania), a uczestników powitał Eduardo Vitas Rodrigues - burmistrz miasta Gaia. Referat plenarny wygłosił Perro Ma... więcej»

2019-4

zeszyt-5833-gospodarka-wodna-2019-4.html

 
W numerze m.in.:
Prof. dr inż. Jan Zieliński 1931-2019 (Marek Gromiec)
Z głębokim żalem przyjąłem wiadomość, że w dniu 8 lutego 2019 r., w wieku 88 lat, zmarł prof. dr inż. Jan Zieliński - wybitny hydrotechnik i nestor gospodarki wodnej. Urodził się 2 stycznia 1931 r. w Krześlinie, w rodzinie nauczycielskiej, w której ojciec Kazimierz był kierownikiem szkoły i nauczycielem, a matka Michalina nauczycielką w szkole powszechnej w Mokobodach, powiat Siedlce. Rodzice, w latach 1939-1944 prowadzili działalność konspiracyjną, oboje należeli do AK, a ojciec, major, ps. Bezmian był komendantem Ośrodka III "Osika" Mokobody obwodu ZWZ - AK "Sowa" Siedlce. Po wojnie, matka przeniosła się do szkoły w Siedlcach, a ojciec pracował w spółdzielczości w Warszawie. Po zdaniu matury matematyczno-fizycznej w Liceum im. Żółkiewskiego w Siedlcach, od 1949 r., Janek wraz z całą rodziną zamieszkał w Warszawie i rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Politechniki Warszawskiej, które ukończył w 1953 r. na Wydziale Budownictwa Wodnego uzyskując dyplom inżyniera budownictwa wodnego. Tytuł magistra inżyniera wodnego uzyskał w 1955 r. Na studiach poznał swoją przyszłą żonę Marię Ozga (nieodżałowaną prof. dr hab. inż. Marię Ozga-Zielińską), z którą zawa... więcej»

Zarządzanie zawodnieniami terenów górniczych w procesie napraw szkód górniczych (DARIUSZ IGNACY)
J ednym ze skutków oddziaływania podziemnej eksploatacji górniczej kopalin są przeobrażenia środowiska wodnego terenów górniczych. Można wyróżnić dwa zasadnicze rodzaje takich przeobrażeń górotworu i powierzchni: okresowe lub trwałe osuszenia oraz okresowe (sezonowe, powodziowe) lub trwałe zawodnienia. Okresowemu (wymuszonemu) odwadnianiu złóż kopalin towarzyszy okresowe osuszanie elementów środowiska. Przywróceniu naturalnych stosunków wodnych może towarzyszyć zasadnicza zmiana rodzaju przeobrażeń środowiska. Dotychczas osuszane elementy środowiska - górotwór i/lub powierzchnia mogą ulec zawodnieniu po przywróceniu naturalnych przepływów wód. Jeśli przewiduje się taką zmianę rodzaju przeobrażeń elementu środowiska, to określa się ją mianem zagrożenia zawodnieniem. W hydrologii to zagrożenie obejmuje powodzie oraz zawodnienia wodogruntowe. W treści tego artykułu przypisywanie zagrożenia zawodnieniem powierzchniom terenów górniczych jest związane z założe- niem przywrócenia w ich granicach swobodnych przepływów wód. W Programie Wodno-Środowiskowym Kraju, zatwierdzonym przez Radę Ministrów w 2010 r., niektóre z odcinków cieków po- wierzchniowych w terenach górniczych, w których przerwano związek hydrauliczny wód z ich odbiornikiem i/lub z wodami podziemnymi, zakwalifikowano jako silnie zmienione części wód. Ich stan oceniono jako zły, zaś ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych - jako duże. W Programie zawarto dla nich derogacje czasowe wraz z uzasadnieniem: "brak jest dla nich możliwości technicznych ograniczenia wpływu tych oddziaływań, zaś występująca działalność człowieka związana jest ściśle z występowaniem bogactw naturalnych bądź przemysłowym charakterem obszaru". Ramy czasowe dopuszczenia wymuszonych przepływów wód w terenach górniczych określa artykuł 100 ustawy Prawo ochrony środowiska. Stanowi on w szczególności, że: "każdy, kto czasowo doprowadził do zmiany stosunków wodnych, jest obowiązany do podjęcia działań w celu ich przywróc... więcej»

Metoda oceny opłacalności stosowania liczników wody bezzwrotnej (JÓZEF OBER, JANUSZ KARWOT)
P rzedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Rybniku świadczy usługi zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na obszarze trzech gmin: Rybnik, Jejkowice i Gaszowice. Łącznie eksploatuje 1149,3 km sieci wodociągowej i 857,4 km sieci kanalizacyjnej. Woda dostarczana do klientów PWiK Sp. z o.o. w Rybniku pochodzi z trzech źródeł: w 76% jest czerpana z sieci magistralnej Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów SA, w 17% z ujęcia Elektrowni Rybnik SA w Stodołach oraz w 7% z ujęcia będącego obecnie własnością PWiK, zlokalizowanego przy ul. Tęczowej w Rybniku, w przeszłości zaopatrującego w wodę bro- war rybnicki. Dostarczana woda pochodzi zatem zarówno z ujęć powierzchniowych GPW, jak i studni głębinowych, co w znacznym stopniu podnosi poziom bezpieczeństwa, gwarantując niezawodność dostaw. METODYKA BADAŃ WŁASNYCH Jako główną metodę badawczą przyjęto analizę szeregów czasowych na podstawie danych zbieranych w realnym obiekcie - Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rybniku w latach 2013-2017. Szereg czasowy można zdefiniować jako: "szereg powstający w wyniku obserwacji mierzalnego zdarzenia w kolejnych momentach lub okresach" [Podgórski 2010] lub "ciąg uporządkowanych obserwacji dokonanych w różnych momentach na zmiennej charakteryzującej pewną jednostkę lub zbiorowość" [WWW1, Encyklopedia Zarządzania 2018]. Istotną cechą szeregu czasowego jest uporządkowanie obserwacji zgodnie z wartościami zmiennej czasowej, w odróżnieniu od ciągów obserwacji, które mogą być uporządkowane względem wielkości lub które nie są w ogóle uporządkowane. Analiza szeregów czasowych pozwala na analiz... więcej»

Przykłady regulacji rzek w Królestwie Polskim (MAREK RUTKOWSKI)
REGULACJA PILICY Jakkolwiek pierwsze postanowienie rządu konstytucyjnego Królestwa Polskiego w zakresie regulacji rzek, datowane było już na 17 lutego 1816 r., i dotyczyło okolic Warszawy (gdzie była mowa o zabezpieczeniach wałami wsi podwarszawskich, zagrożonych licznymi powodziami)1), a myślano też już od samego początku funkcjonowania nowego państwa o oczyszczeniu Prosny i Nidy2), to jednak bez wątpienia proces regulacji rzeki Pilicy możemy uznać za rzeczywisty, znaczący początek prac regulacyjnych po 1815 r. W dniu 20 kwietnia 1816 r. bowiem ówczesne najwyższe władze krajowe - Rada Administracyjna podejmuje decyzję o przeznaczeniu znacznych funduszy państwowych na uregulowanie rzek Pilicy oraz Nidy, jak też na wstępne oddelegowanie inżyniera, który zająłby się pracami niwelacyjnymi i kosztorysami w odniesieniu do wskazanych projektów3). Wkrótce, bo 28 maja 1816 r. przyznaje rząd Królestwa bardzo wysokie diety dla dyrektora robót nad oczyszczaniem rzeki Pilicy. Kwoty te wynoszą 9 tysięcy złp. rocznie4). Już 10 września 1816 r. sowicie uposażony inżynier Jan Wojciech Lange przedstawia na forum Rady Administracyjnej dokładny projekt przeprowadzenia regulacji rzeki Pilicy, który w założeniu miał trwać w ciągu najbliższych pięciu lat, tj. w okresie 1817-1821. Według oszacowań Lange’go, całkowity koszt tejże regulacji opiewał wstępnie na milion złp5). Finalnie 12 kwietnia 1817 r. rząd Królestwa podejmuje ogólną uchwałę dotyczącą sposobu i zasad dostarczania robotników niezbędnych do przeprowadzenia regulacji koryta Pilicy6). Na podstawie m.in. ogólnych postanowień namiestnika carskiego w Królestwie Polskim generała Józefa Zajączka z 20 kwietnia 1816 r. oraz 12 kwietnia 1817 r. dotyczących tak prowadzenia prac transportowych, jak i realizacji obowiązku szarwarkowego, Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji dnia 13 maja 1817 r. wydała reskrypt nr 761/178, nakazujący bezzwłoczne rozpoczęcie (najistotniejszego etapu) prac nad uspławnieniem rz... więcej»

Wpływ chropowatości powierzchni koryta o złożonym przekroju na prędkości przepływu wody (ELŻBIETA KUBRAK)
P rzepływ wód wielkich w korytach rzek nizinnych odbywa się zarówno w korycie głównym jak, i w wyżej położonych zale- wach, w których głębokości przepływu są znacznie mniejsze niż w korycie głównym. Z tego względu prędkości przepływu wody w terenach zalewowych są mniejsze niż w korycie głównym. Na zmniejszenie prędkości przepływu wody w terenach zalewowych wpływa także wzrost chropowatości ich powierzchni a często także występująca tam różnorodna roślinność. W poszczególnych częściach złożonego przekroju koryta wy- stępują więc strumienie wody o zróżnicowanych prędkościach przepływu. Lepkość wody uniemożliwia występowanie nieciągłości prędkości na granicach tych strumieni, pokrywających się z granicą koryta głównego i terenów zalewowych. W obszarze tym tworzy się strefa przepływu o znacznym gradiencie prędkości wody, która generuje wielkoskalowe wiry o pionowej osi [van Prooijen i in. 2005]. Wskutek zróżnicowania prędkości występuje transfer pędu mas wody z koryta głównego do terenu zalewowego, wzrost głębokości wody w terenie zalewowym i ponowny przepływ wody w kierunku koryta głównego. Proces wymiany pędu wraz z tworzeniem się struktur wirowych w rejonie połączenia terenów zalewowych i koryta głównego określono pojęciem "efektu kinematycznego" [Żeleźniakow 1950], a współcześnie interakcją strumieni [Kubrak E. i in., 2019]. W efekcie, zmniejsza się prędkość wody w korycie głównym i jednocześnie wzrasta prędkość i głębokość przepływu strumienia w części terenów zalewowych przylegających do koryta głównego. Zróżnicowanie chropowatości powierzchni koryta głównego i terenów zalewowych intensyfikuje proces tworzenia wirów i przepływów wtórnych w korycie głów- nym i ma wpływ na przepustowość koryta o złożonym przekroju [Shiono, Knight 1991, Tominaga, Nezu 1991, van Prooijen i in. 2000]. Wartości prędkości przepływu wody w korycie głównym i na terenach zalewowych są uzależnione od głębokości wody w korycie głównym i terenach zalewowych, spadku ... więcej»

2019-3

zeszyt-5802-gospodarka-wodna-2019-3.html

 
W numerze m.in.:
Światowy Dzień Wody 2019 (Wojciech Majewski)
Leaving no one be hind Tegoroczne hasło Światowego Dnia Wody, który obchodzimy 22 marca każdego roku, ma bardzo ogólne, ale jednocześnie bardzo istotne znaczenie. Leaving no one behind możemy rozumieć jako stwierdzenie, że pod względem zaopatrzenia w wodę i ochroną przed jej niszczącym działaniem, wszyscy ludzie na kuli ziemskiej nie powinni być pozostawieni sami sobie. Bardzo aktualne jest tu powszechnie znane stwierdzenie: Whoever you are, wherever you are, water is your human right. (Kimkolwiek jesteś, gdziekolwiek jesteś, woda jest twoim ludzkim prawem). Hasło to często pojawia się w formie: Water for society including all (woda dla społeczności włączając wszystkich). Światowy Dzień Wody (World Water Day) obchodzimy w tym roku już po raz 25. Minęło ćwierć wieku odkąd problem wody pojawił się jako niezwykle istotny dla ludzkości (1993 r.). W każdym roku ŚDW obchodzony był pod wybranym hasłem. Można było wtedy wyodrębnić pewien bardzo istotny problem gospodarki wodnej i zwrócić na niego szczególną uwagę. Z biegiem lat okazało się jednak, że problem wody na naszym globie, szczególnie wody słodkiej, staje się coraz bardziej złożony i dotyka coraz więcej aspektów naszego życia. Z drugiej strony okazuje się, że mamy coraz więcej czynników, które oddziałują na stan i gospodarowanie zasobami wód. Podstawowym problemem jaki okazał się istotny dla naszego rozwoju i życia na kuli ziemskiej jest zrównoważony rozwój. Może on być odniesiony do wielu dziedzin naszego życia, w tym jednak przede wszystkim w odniesieniu do zasobów wody słodkiej i ich środowiska wodnego. Pojęcie zrównoważony rozwój (sustainable development) zostało powszechnie przyjęte w 1992 r. na konferencji ONZ w Rio de Janeiro, która odbywała się pod hasłem środowisko i rozwój (Environment and Development). Rozważania te brały pod uwagę środowisko, aspekty społeczne i ekonomiczne, jak również dobro ogółu ludzi dziś i w przyszłości. Wszystkie kraje należące do Organiz... więcej»

RECENZJA Jerzy Bolałek (red.): Zalew Wiślany Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2018 (Artur Magnuszewski)
Monografia "Zalew Wiślany" pod redakcją Jerzego Bolałka ukazała się w czasie zwiększonego zainteresowania opinii publicznej tym akwenem, w związku z planowanym przekopem przez Mierzeję Wiślaną. Jest to praca zbiorowa, której zespół autorski liczy 35 osób. Jednostki naukowe, z których pochodzą autorzy, to: Uniwersytet Gdański (Instytut Oceanografii, Instytut Geografii, Wydział Prawa i Administracji, Wydział Biologii), Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu, Morski Instytut Rybacki. Książka liczy 486 str., wydano ją w twardej oprawie, zawiera barwne ilustracje, spis literatury, notki biograficzne autorów. Materiał przedstawiony w monografii zebrano w następujących działach: warunki fizycznogeograficzne (rozdziały 1-6), świat ożywiony (rozdział 7), zanieczyszczenia (rozdział 8), rozwój zrównoważony (rozdział 9). Opis warunków fizycznogeograficznych rozpoczyna się od geologicznej genezy akwenu, przedstawionej w nawiązaniu do zdarzeń geologicznych z plejstocenu i holocenu. Pokazano zasięgi linii brzegowej Zalewu Wiślanego w kolejnych fazach powstawania Bałtyku. Kolejnym komponentem przyrodniczym w monografii są warunki klimatyczne. Omówiono następujące elementy klimatu: ciśnienie atmosferyczne, wiatr, wilgotność powietrza. W tym rozdziale wykorzystano tyl... więcej»

Przegląd i aktualizacja wstępnej oceny ryzyka powodziowego (AGNIESZKA ŚLIWA)
C harakterystyka zagrożenia powodziowego, określenie obszarów występowania ryzyka powodziowego, ocena jego rozmiaru oraz umiejętność zarządzania nim stanowią istotne elementy procesu zarządzania kryzysowego w naszym kraju. Powódź jako zagrożenie mogące spowodować wystąpienie sytuacji kryzysowej charakteryzuje się znacznym prawdopodobieństwem wystąpienia oraz dużymi skutkami dla bezpieczeństwa narodowego. Skuteczność działań podejmowanych w fazie reagowania na zagrożenie jest uzależniona od wielu czynników, w tym od dokładności wykonania oceny ryzyka zagrożenia w fazie przygotowania na jego wystąpienie. Opracowanie projektów strategicznych dokumentów planistycznych związanych z zarządzaniem ryzykiem powodziowym należy do ustawowych zadań Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Jednym z tych dokumentów jest wstępna ocena ryzyka powodziowego. ZAGROŻENIE POWODZIOWE A RYZYKO POWODZIOWE Występowanie zagrożenia powodziowego na danym terenie oznacza duże prawdopodobieństwo wystąpienia tam zjawiska powodzi, czyli zgodnie z definicją podaną w art. 16 pkt 43 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne "czasowego pokrycia przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołanego przez wezbrania wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu wywołanego przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych". Natomiast ryzyko powodziowe, zgodnie z art. 2 Dyrektywy 2007/60/WE w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim, oznacza kombinację prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi i prawdopodobieństwa wystąpienia związanych z powodzią potencjalnych negatywnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego i działalności gospodarczej. Zatem znaczące ryzyko powodziowe występuje na pewnym obszarze dopiero wtedy, gdy stwierdzone tam wysokie zagrożenie powodziowe wiąże się z dużym prawdopodobień... więcej»

Działania dla zrównoważonego gospodarowania wodą i ograniczenia zagrożeń (MAREK GRÓBARCZYK)
Problem malejących zasobów wodnych stał się w ostatnich latach zagadnieniem o zasięgu ogólnoświatowym. Nasilenie się tego zjawiska związane jest zarówno z rosnącym zapotrzebowaniem na wodę ze strony powiększającej się populacji ludzkiej oraz rozwijającej się gospodarki, w tym rolnictwa i przemysłu, jak i ze zmianami klimatycznymi. Obecnie ponad 1/3 światowej populacji żyje w regionach, w których występuje niedobór wody. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat problem niedoborów wody uległ znacznemu nasileniu również w Europie. W południowej i środkowej części kontynentu, w tym również na większości obszaru Polski, od lat 60. ubiegłego wieku wielkość opadów zmalała o kilkadziesiąt milimetrów. Tylko w latach 1976-2006 liczba obszarów i osób dotkniętych suszą w Europie wzrosła o prawie 20%. Zmiany klimatu oraz presja antropogeniczna powodują, że zasoby wodne będą ulegały dalszej degradacji. Obecnie w Europie tereny ubogie w wodę stanowią 1%, a zgodnie z prognozami do 2070 roku będą zajmować aż 35% obszarów tego kontynentu. Częstotliwość susz... więcej»

Powstaje pierwszy w Polsce Plan przeciwdziałania skutkom suszy
S usze pojawiają się w naszej części świata coraz częściej i nic nie wskazuje na to, że w dającej się przewidzieć przyszłości coś się w tym względzie zmieni. Jest to zjawisko naturalne i nikt, nawet znacznie bogatsze niż Polska państwa, nie może mu zapobiec. W poszczególnych państwach podejmowane są jednak działania w celu minimalizowania skutków tego zjawiska. Temu celowi służy także opracowywany właśnie w naszym kraju plan przeciwdziałania skutkom suszy na obszarach dorzeczy (PPSS). To pierwszy tak kompleksowy projekt działań w tej dziedzinie w Polsce. Plan powstanie do końca 2020 r. Jest to trzeci, po planach gospodarowania wodami oraz planach zarządzania ryzykiem powodziowym (opracowanych przez KZGW, poprzednika prawnego Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie) wielki projekt mający służyć zrównoważonemu gospodarowaniu wodami i ustaleniu zasad oraz instrumentów zarządzania zasobami wodnymi. Celem jest zapewnienie dobrej jakości oraz wystarczającej ilości wody służących wszystkim działom gospodarki narodowej oraz środowisku naturalnemu. W ramach opracowania PPSS zostanie dokonana identyfikacja i hierarchizacja obszarów zagrożonych wystąpieniem zjawiska suszy na obszarach poszczególnych dorzeczy oraz ocena potrzeb w zakresie ochrony przed suszą. Zostanie również opracowany zestaw działań mający na celu zapobieganie i łagodzenie skutków oddziaływania suszy na społeczeństwo, środowisko i gospodarkę. SUSZA - KLIMATYCZNE ZJAWISKO NATURALNE Susza jest naturalną cechą klimatu, określaną jako zauważalny brak wody w środowisku, skutkujący szkodami w środowisku i gospodarce oraz stanowiący uciążliwość, a nawet zagrożenie dla ludności. Ten tymczasowy spadek dostępności wody, związany m.in. z brakiem opadów, trzeba odróżnić od niedoboru wody. Niedobór wody jest zjawiskiem spowodowanym działalnością człowieka i zachodzi wówczas, gdy realizowane zapotrzebowanie na wodę przekracza dostępne zasoby wodne. Niedobory wody bardzo cz... więcej»

2019-2

zeszyt-5768-gospodarka-wodna-2019-2.html

 
W numerze m.in.:
KRONIKA HYDRO 2018 Gdańsk, 15-17 października 2018 r. (Wojciech Majewski)
W Gdańsku, w siedzibie Amberexpo, odbyła się coroczna międzynarodowa konferencja poświęcona szeroko pojętej energetyce wodnej, budowie oraz eksploatacji zapór wodnych, jak również wielu problemom związanym z tą działalnością. Organizatorem konferencji było międzynarodowe czasopismo Hydropower & Dams. W konferencji wzięło udział ok. 900 uczestników z 76 krajów reprezentujących wszystkie kontynenty. Towarzyszyła jej techniczna wystawa, w której uczestniczyło 160 wystawców. Konferencja objęła 36 sesji dotyczących różnej problematyki, prowadzonych równolegle; łącznie przedstawiono 214 referatów. Wystawa Techniczna (Exhibition) była jednym z istotniejszych elementów HYDRO 2018 i trwała przez 3 dni. Podstawowym celem były spotkania biznesowe między delegatami na konferencję i przedstawicielami przemysłowych organizacji, którzy pokazywali swoje produkty i usługi. Wystawcami byli konsultanci, kontraktorzy, wytwórcy oraz profesjonalne organizacje. Plenarna sesja otwarcia konferencji odbyła się w poniedziałek 15 października rano. Otwarcia dokonała Alison Bartle, dyrektor międzynarodowej organizacji Aqua- -Media, wydawcy Hydropower & Dams. W swoim wyst... więcej»

Główni architekci polskiej polityki wodnej i morskiej II RzeczypospoliteJ (MARIAN MAREK DROZDOWSKI)
J ako uczniowi i biografowi Eugeniusza Kwiatkowskiego, proszę wybaczyć eksponowanie podstawowej tezy mojego wykładu: "gospodarka wodna od narodzin naszej Niepodległości w 1918 r. do dnia dzisiejszego należy do najbardziej zaniedbanych dziedzin naszej gospodarki narodowej". Skutki tych zaniedbań boleśnie odczuwał nasz naród w lipcu i sierpniu 1934 r. w czasie wielkiej powodzi, która objęła województwa: krakowskie, lwowskie, kieleckie, gdy woda zalała 200 tys. ha ziem uprawnych. Po wojnie mieliśmy kilka dramatycznych powodzi, a w tym roku suszę, która w sposób istotny dała się we znaki polskim rolnikom, polskim konsumentom, budżetowi państwa i samorządom lokalnym. Przypomnijmy elementarne fakty : 1) W 1918 r. - w świetle badań dr. Józefa Orczyka - areał gruntów zmeliorowanych stanowił 2,6% obszaru Polski i 4% użytków rolnych (ok. 1 mln ha). W tej dziedzinie istniało olbrzymie zróżnicowanie dzielnicowe: w byłym zaborze pruskim zmeliorowanych było 16% ziemi, w byłym zaborze austriackim 1,2%, w byłym Królestwie Polskim 0,9% i na ziemiach wschodnich 0,4%. Generalnie rzecz traktując w 1918 r. melioracja obejmowała tylko 1% kraju, a powinna według ówczesnych szacunków obejmować ok. 8%. W latach 1919-1932 podlegała ona Ministerstwu Robót Publicznych, a od 1933 r. Ministerstwu Rolnictwa i Reform Rolnych. Na Polesiu 1) Referat wygłoszony w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej 10 grudnia 2018 r. na posiedzeniu Państwowej Rady Gospodarki Wodnej. melioracją, ze względów wojskowych, kierowało Ministerstwo Komunikacji2). W 1919 r. Ministerstwo Robót Publicznych przejęło w swój zarząd wszystkie środki transportu śródlądowego znajdujące się na Wiśle, dopuszczając w 1921 r., w przewozach przedsiębiorstwa prywatne. W tym roku ukończono odbudowę Kanału Królewskiego, a w 1922 r. Kanału Augustowskiego i podjęto prace rekonstrukcyjne nad zupełnie zniszczonym Kanałem Ogińskiego; zakończono je w 1926 r. Transport ... więcej»

Wspomnienie pośmiertne
13 września 2018 r. zmarł dr hab. inż. Adam Bolt, prof. nadzw. Politechniki Gdańskiej. Adam Bolt urodził się 17 lutego 1944 r. w Rzeszowie. W 1962 r. ukończył II Liceum Ogólnokształcące im. B. Chrobrego w Sopocie. W tym samym roku rozpoczął studia wyższe na ówczesnym Wydziale Budownictwa Wodnego Politechniki Gdańskiej. W 1968 r. uzyskał tytuł magistra inżyniera budownictwa wodnego w specjalności budownictwo morskie. Od 1968 r. pracował jako nauczyciel akademicki, prowadząc zajęcia dydaktyczne na studiach inżynierskich, magisterskich i doktoranckich, realizując wraz z zespołem naukowo-badawczym różnorodne prace. O Jego ciągłym rozwoju naukowym i aktywności zawodowej świadczą kolejno uzyskane stopnie naukowe: - doktora nauk technicznych w 1976 r. za pracę doktorską Stateczność pojedynczych fundamentów blokowych, - doktora habilitowanego... więcej»

Czy niebawem grozi nam powódź? Artykuł dyskusyjny (ROBERT BANASIAK)
W e wstępie warto przypomnieć słowa: "Okres bez powodzi jest okresem przed powodzią". Wystąpienie kolejnych powodzi nie jest kwestią czy, ale kiedy. Przewidywanie powodzi na przyszłość, w dłuższej perspektywie czasowej, ma charakter statystyczny i polega na określeniu prawdopodobieństwa wystąpienia określonej skali powodzi w określonym interwale czasowym na podstawie zdarzeń wcześniej notowanych - najczęściej ciągu przepływów maksymalnych rocznych. Na podstawie tych analiz nie wiemy jednak, nawet w przybliżeniu, kiedy faktycznie powódź wystąpi. Przyjmuje się, że zdarzenia ekstremalne mają charakter losowy - to też stanowi powód niepewności, oczekiwania i daje najlepsze wytłumaczenie hydrologów w sytuacjach rozbieżności (nierzadkiej) pomiędzy uzyskanymi trendami statystycznymi a częstością zdarzeń w rzeczywistości. Inne przewidywania o zbliżającej się powodzi można włożyć między wróżby, przepowiednie lub (intuicyjne) obawy, jeśli nie liczyć prognoz na podstawie bioindykatorów (np. w starożytnym Egipcie). Pomijamy tutaj także takie deterministyczne aspekty, jak zaniedbania w utrzymaniu budowli hydrotechnicznych grożących katastrofą, czy też wady w systemie monitoringu i ostrzegania hydro-meteo oraz działania człowieka zwiększające ekspozycję majątku na wezbrania. Nie tylko powodzie stanowią poważne zagrożenie dla gospodarki. Przewlekłe i dotkliwe susze, jak te w 2015 r. i 2018 r., również przynoszą duże szkody. Czy w przewidywaniu tych hydrologicznych zdarzeń ekstremalnych zdani jesteśmy jedynie na statystykę? Czy możemy korzystać z prognoz wyprzedzających sięgających tylko kilka, kilkanaście godzin lub dni (w zależności od skali zjawiska i prognoz meteorologicznych i hydrologicznych)? I to w obliczu zmian klimatycznych, które, jak powszechnie się uważa, powodują nasilenie meteorologicznych zjawisk ekstremalnych? Przyczyny zmiany częstotliwości powodzi są bardzo złożone i zależą od różnych mechanizmów generują... więcej»

Przegląd doświadczeń związanych z rozbiórką zapór wodnych na świecie oraz z usuwaniem i utylizacją osadów zgromadzonych w czaszach likwidowanych zbiorników zaporowych Artykuł dyskusyjny Część II (TOMASZ MIKOŁAJCZYK, PRZEMYSŁAW NAWROCKI)
PROBLEM SEDYMENTÓW ZGROMADZONYCH W CZASZACH LIKWIDOWANYCH ZBIORNIKÓW ZAPOROWYCH I ICH WPŁYWU NA EKOSYSTEM RZECZNY Największym problemem towarzyszącym procesowi rozbiórki zapór są zgromadzone w czaszach zbiorników zaporowych sedymenty i ich los w trakcie i po rozbiórce zapory [Kondolf 1997, Shuman 1995, TCGRDHF 1997, Stroud 2012]. Należy jednak pamiętać, że sedymenty są integralną częścią geoekosystemu (rzecznego oraz morskiego) i gdyby nie zapora, zostałyby przemieszczone wzdłuż kontinuum rzecznego, gdzie pełniłyby istotne dla geoekosystemu funkcje [Rathburn i Wohl 2002]. Ilość i jakość osadów jest czynnikiem determinującym sposób rozbiórki zapory, a w skrajnych sytuacjach czynnikiem decydującym nawet o tym czy daną zaporę można rozebrać, czy też nie [Stroud 2012, Evans 2015]. Gromadzone przez dziesię... więcej»

2019-1

zeszyt-5741-gospodarka-wodna-2019-1.html

 
W numerze m.in.:
INFORMACJE - NOWOŚCI
Bezpłatne pingery dla rybaków Pod koniec września 2018 r. rybacy poławiający na morskich wodach Wolińskiego Parku Narodowego otrzymali bezpłatnie pingery - akustyczne urządzenia ostrzegające morświny przed sieciami rybackimi. Pingery zakupiono w ramach projektu "Ochrona ssaków i ptaków morskich i ich siedlisk", realizowanego wspólnie przez Stację Morską im. Profesora Krzysztofa Skóry Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego i Fundację WWF Polska. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Pingery stanowią najprostszą, a zarazem najskuteczniejszą, metodę ograniczającą przyłów krytycznie zagrożonego w Morzu Bałtyckim morświna, chroniąc go przed śmiercią w wyniku uwięzienia w rybackich sieciach, które są jednym z głównych zagrożeń dla tych zwierząt. Pingery, emitując dźwięki o odpowiedniej częstotliwości, mają za zadanie ostrzegać morświny o niebezpieczeństwie w postaci sieci rybackich na łowiskach. Urządzenia te... więcej»

Przegląd doświadczeń związanych z rozbiórką zapór wodnych na świecie oraz z usuwaniem i utylizacją osadów zgromadzonych w czaszach likwidowanych zbiorników zaporowych (TOMASZ MIKOŁAJCZYK, PRZEMYSŁAW NAWROCKI)
P roblem budowy zbiorników zaporowych, ich wykorzystania oraz wpływu na rozwój cywilizacyjno-ekonomiczny i środowisko naturalne jest od ponad 100 lat tematem dyskusji, obserwacji i wnikliwych badań naukowych. Tak długi okres dał możliwość zebrania olbrzymiej liczby danych i doświadczeń, które pozwalają na precyzyjną i obiektywną ocenę zjawiska cywilizacyjnego, jakim są zapory wodne i stworzone przez nie zbiorniki zaporowe. Z punktu widzenia ekologii (rozumianej jako dyscyplina naukowa) i ochrony środowiska naturalnego ocena ta była od samego początku i nadal jest negatywna. Zapory i inne urządzenia hydrotechniczne zniszczyły naturalny transfer materii, energii i organizmów w cyklu hydrologicznym rzek i ich dorzeczy jako całości [Pringle 2001]. Biorąc pod uwagę inne aspekty działalności ludzkiej - takie jak rozwój przemysłu i urbanizacji, zależne od dostaw energii elektrycznej, czy rozwój intensywnego rolnictwa przez nawadnianie terenów pustynnych - ocena zapór i zbiorników zaporowych będzie zgoła odmienna - entuzjastycznie pozytywna. Dlatego też budowa i wykorzystywanie zapór wodnych jest tematem niekończących się sporów i dyskusji. Niemniej jednak ponad sto lat doświadczeń w budowie i działaniu zapór wodnych pozwala na wysunięcie wniosku, że nawet jeśli na krótką metę zapory wpływają stymulująco na wiele aspektów życia i działalności ludzkiej, to w perspektywie długookresowej ten wpływ na jakość życia ludzi i niszczone, zmieniane systematycznie środowisko naturalne będzie jednoznacznie negatywny. Przyznała to oficjalnie World Commission on Dams [WCD 2001]. Długa lista negatywnych skutków budowy i funkcjonowania zapór wodnych (dużej części z nich nie byli świadomi ci, którzy planowali i decydowali o budowie zapór) jest ogólnie znana i z każdym rokiem powiększa się w miarę zdobywania nowych doświadczeń i wiedzy m.in. w wyniku prowadzonych badań naukowych. Oto przykłady najważniejszych i bezdyskusyjnych szkód w środowisku i szkód cywilizacyjnych wywo... więcej»

Edward Sokołowski: Rzeka Warta od źródeł do ujścia w fotografiach i liczbach Wyd. Liga Ochrony Przyrody - Zarząd Okręgu w Częstochowie, Częstochowa 2018, str. 151. ISBN 978 - 83 - 916542- 1-7 (Marek Gromiec)
Warta, jedna z głównych rzek Polski i główny prawy dopływ Odry, ma swe źródła na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Pod względem długości (808 km) jest to trzecia rzeka w kraju, a jeżeli uwzględnić tylko długość rzeki znajdującej się na terytorium kraju, to drugą co do długości rzeką w Polsce. Również jest drugą rzeką, po Wiśle, wymienioną w hymnie Polski. Powierzchnia dorzecza wynosi 54,5 km2 i zasila ją 146 dopływów. Dolna Warta stanowi element międzynarodowej drogi wodnej E70, ustalonej w porozumieniu AGN. Warta, w całości na ter... więcej»

III Krajowy Kongres Hydrologiczny Warszawa, 19-21 września 2018 r. (Leszek Hejduk)
III Krajowy Kongres Hydrologiczny zorganizowany przez Stowarzyszenie Hydrologów Polskich (http://www.shp.org. pl), Komitet Gospodarki Wodnej Polskiej Akademii Nauki i Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, pod patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz JM. Rektora SGGW, odbył się w dniach 19-21 września 2018 r. Udział w Kongresie wzięło ponad 100 uczestników reprezentujących 13 uczelni wyższych z Polski oraz z Kanady, Słowacji, Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Maro... więcej»

Zmiany w odprowadzeniu wód opadowych z terenów, na których prowadzi się działalność gospodarczą (ANNA NIEĆ, JAKUB NIEĆ)
Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017r.1), która reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód, a także zarządzanie zasobami. Zgodnie z intencją unijnego ustawodawcy, wyrażoną w preambule do Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej2), konieczne jest opracowanie zintegrowanej polityki wodnej Wspólnoty, która wymaga przejrzystych, efektywnych i spójnych ram legislacyjnych. Dyrektywa 2000/60/WE, której celem jest utrzymanie i poprawa środowiska wodnego we Wspólnocie, takie ogólne ramy stanowi, jednocześnie koordynując, integrując i rozwijając ogólne zasady i struktury dla ochrony i zrównoważonego korzystania z wody na terenie Wspólnoty, zgodnie z zasadami pomocniczości. Jak podkreśla się w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy Prawo wodne3), 1) DzU z 2017 r. poz. 1566 - dalej również nowe prawo wodne lub u.p.w. 2) DzU UE.L.2000.327.1 z dnia 2000.12.22 - dalej również Dyrektywa 2000/60/WE lub Ramowa Dyrektywa Wodna. 3) Druk sejmowy nr 1529 - źródło: http://www.sejm. gov.pl/Sejm8.nsf/druk.xsp?nr=1529. reforma gospodarki wodnej, realizowana poprzez wprowadzenie zupełnie nowych rozwiązań w drodze przepisów ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r., zmierza do wprowadzenia instrumentów zapewniających osiągnięcie celu Ramowej Dyrektywy Wodnej. W zamierzeniu krajowego ustawodawcy zakładany zakres regulacji nowego prawa wodnego ma zapewnić pełną realizację zlewniowej polityki gospodarowania wodami przez wprowadzenie zarządzania na każdym poziomie zlewni, regionu wodnego i dorzecza poprzez jeden podmiot, jakim jest nadzorowane przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie4). Nie wchodząc zanadto w szczegółowe rozważania dotyczące... więcej»

Redakcja:
ul. Ratuszowa 11, pok. 718
03-450 Warszawa
tel.: (0 22) 619 20 15
e-mail: gospodarkawodna@sigma-not.pl
www: http://gospodarkawodna.net/

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania
Formularz recenzji
Zasady etyki w publikacjach
Reviewing procedure
Review form
Ethics and publication malpractice statement

Czasopisma Wydawnictwa SIGMA-NOT można zaprenumerować w jednym z następujących wariantów: 

· Prenumerata roczna, półroczna i kwartalna czasopism w wersji papierowej,

· Prenumerata roczna w wersji PLUS (wersja papierowa i dostęp do Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl w ramach zaprenumerowanego tytułu),

· Prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych),

· Prenumerata ciągła w wersji PLUS – z 10% rabatem na każdy zaprenumerowany tytuł uzyskiwanym po podpisaniu umowy z Wydawnictwem SIGMA-NOT, przedłużanej automatycznie z roku na rok aż do momentu złożenia rezygnacji,

· Prenumerata zagraniczna – wysyłka czasopisma za granicę za dopłatą 100% do ceny prenumeraty krajowej.

 

Cennik prenumeraty 30 tytułów Wydawnictwa SIGMA-NOT (2015 rok)

 

Prenumeratę można zamówić bezpośrednio w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT:

telefonicznie: (22) 840 30 86 lub 840 35 89 lub faksem: (22) 891 13 74, 840 35 89, 840 59 49

mailem: prenumerata@sigma-not.pl lub na stronie: www.sigma-not.pl

listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o., ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa

oraz dokonując wpłaty na konto Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o.:
ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004,
nr konta 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577

 

Ogólne warunki prenumeraty czasopism fachowych Wydawnictwa SIGMA-NOT

 

Prenumeratorzy, którzy mają wykupioną prenumeratę u innego kolportera, mogą dokupić dostęp do Portalu w cenie 90 zł (netto) na rok, po przedstawieniu dowodu wpłaty na prenumeratę. Należy go przesłać do Zakładu Kolportażu wraz z zamówieniem na dostęp do Portalu Informacji Technicznej: mailem: kolportaz@sigma-not.pl lub faksem 22 891 13 74 

 

Informacja

Jeżeli zamawiana prenumerata, obejmuje numery na przełomie roku 2015/2016, to otrzymają Państwo dwie faktury. Jedna faktura na numery z 2015 roku, natomiast druga na numery z 2016 roku wg cennika na 2015 rok.

Formularze zamówienia na prenumeratę czasopism Wydawnictwa SIGMA-NOT dostępne są  na stronach poszczególnych tytułów, a formularz zbiorczy (umożliwiający zaprenumerowanie od razu kilku tytułów) – po kliknięciu w pole poniżej. 

·  FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA WYDAWNICTWA SIGMA-NOT

 

Prenumerata ciągła

Ta oferta, wprowadzona została z myślą o Państwa wygodzie, to tak zwana Prenumerata ciągła w wersji PLUS. Państwo zamawiacie nasze czasopisma tylko raz, a prenumerata przedłużana jest przez nas automatycznie z roku na rok, aż do momentu złożenia przez Państwa rezygnacji. Korzystając z tej oferty, nie musicie Państwo pamiętać pod koniec każdego roku o odnowieniu prenumeraty na rok następny, a ponadto Wydawnictwo SIGMA-NOT udzieli Państwu 10% bonifikaty na prenumerowane tytuły oraz na dostęp do Portalu Informacji Technicznej.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA Prenumeraty Ciągłej (plik .pdf)

 

Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach), do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT, ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa.

 

Czasopisma innych wydawców można zaprenumerować w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT w wariantach

· prenumerata roczna w wersji papierowej,

· prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA INNYCH WYDAWCÓW

Wydawnictwo SIGMA-NOT proponuje Państwu usługi w zakresie publikacji reklam, ogłoszeń lub artykułów sponsorowanych na łamach wszystkich wydawanych przez siebie czasopism. Nie ograniczamy jednak naszych usług do jedynie papierowej formy. Oferujemy Państwu również możliwość emisji na naszym Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl oraz stronach redakcyjnych poszczególnych tytułów. Służymy pomocą edytorską przy tworzeniu materiałów promocyjnych.

Pozostajemy do Państwa dyspozycji i chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.

KONTAKT:

Dział Reklamy i Marketingu
ul. Ratuszowa 11
00-950 Warszawa skr. poczt. 1004
tel./faks: 22 827 43 65 
e-mail: reklama@sigma-not.pl

Pliki do pobrania:

Druk zamówienia wraz z warunkami zamieszczania reklam.

Cennik ogłoszeń i reklam kolorowych oraz czarno-białych w czasopismach Wydawnictwa

Cennik e-reklam na stronach Portalu Informacji Technicznej

Warunki techniczne umieszczania e-reklamy na stronach Portalu Informacji Technicznej

Wydawnictwo SIGMA-NOT, należące do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych - Naczelnej Organizacji Technicznej, to największy polski wydawca prasy fachowej o ukierunkowaniu technicznym. Jako zorganizowana oficyna działa od 1949 r., a najstarszy wydawany tytuł - „Przegląd Techniczny” - liczy sobie 150 lat.

W portfolio Wydawnictwa SIGMA-NOT znajdują się obecnie 32 unikalne tytuły prasy fachowej. Czasopisma te działają na wielu płaszczyznach i są skierowane do wszystkich zainteresowanych tematami naukowo-technicznymi zarówno zawodowo, jak i czysto hobbystycznie, poszerzając ich kulturę techniczną. Czyta je miesięcznie ponad 200 tys. osób, które mogą w nich odnaleźć interesujące ich artykuły o nowinkach technicznych, najświeższych osiągnięciach naukowych, popularnych problemach w danej dziedzinie, a także analizy rynku, komentarze do bieżących wydarzeń gospodarczych oraz relacje z imprez i konferencji naukowo-technicznych.

Ofertę Wydawnictwa poszerzają publikacje książkowe; obecnie w sprzedaży jest pozycja książkowa „22 zadania służby BHP – standardy działania” autorstwa Lesława Zielińskiego oraz "ADR, REACH, CLP Niebezpieczne Chemikalia Poradnik" Bolesława Hancyka.

Poza czasopismami i książkami, nieprzerwanie od 1952 r. SIGMA-NOT wydaje również „Terminarz Technika” – wygodny kalendarz, zawierający - poza kalendarium - podstawowe informacje techniczne, świetnie znany już trzem pokoleniom polskich inżynierów.

Wszystkie artykuły opublikowane w czasopismach SIGMA-NOT począwszy od 2004 roku dostępne są także w wersji elektronicznej na Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl, który przeglądają Państwo w tej chwili. Każdy artykuł można kupić poprzez sms, e-płatności, lub posługując się tradycyjnym przelewem, a także w ramach dostępu do „Wirtualnej Czytelni”. Prenumeratorzy czasopism w wersji PLUS mogą korzystać za pośrednictwem „Wirtualnej Czytelni” z bazy artykułów zaprenumerowanego tytułu bez ograniczeń.

Wydawnictwo SIGMA-NOT ma w swoich strukturach Drukarnię oraz Zakład Kolportażu, które świadczą także usługi klientom zewnętrznym.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA-NOT Sp. z o.o.
ul. Ratuszowa 11 tel.: 22 818 09 18, 22 818 98 32
00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004 e-mail: sekretariat@sigma-not.pl

Kontakt w sprawie zakupów internetowych - tel. 601318457, sigmanot@gmail.com

NIP: 524-030-35-01
Numer KRS: 0000069968
REGON: 001408973
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy
Numer konta bankowego: Bank PKO BP 86 1020 1042 0000 8102 0010 2582
Numer konta bankowego dla prenumeraty: Bank PKO BP 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577