• Jubileusz

    Gospodarka Wodna

    Jesienią 1935 roku ukazał się pierwszy numer miesięcznika Gospodarka Wodna, czasopisma Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych (SITWM)

  • O czasopiśmie

    Gospodarka Wodna

    Szeroko rozumiana problematyka gospodarki wodnej, łącznie z ochroną środowiska. Zagadnienia hydrologii, hydrauliki, hydrogeologii..

  • Aktualności

    Światowy Dzień Wody

    Światowy Dzień Wody (World Water Day) obchodzimy w tym roku już po raz 21. Tym razem hasłem jest zrównoważony rozwój w odniesieniu do środowiska wodnego.

  • Aktualności

    120-lecie Przekopu Wisły

    Budowa Przekopu Wisły zaczęła się w gminie Cedry Wielkie – powiedział wójt Janusz Goliński na uroczystości odsłonięcia kamienia...

  • Aktualności

    Północna Brama Warszawy

    Projekt „Studium możliwości wykonania progu stabilizacyjnego poziomu wody w Wiśle na odcinku Warszawy...

  • O Gospadarce Wodnej
  • Światowy Dzień Wody
  • 120-lecie Przekopu Wisły
  • Północna Brama Warszawy

2019-11

zeszyt-6037-gospodarka-wodna-2019-11.html

 
W numerze m.in.:
Rozmowa z prof. dr hab. inż. Andrzejem Drabińskim
Redakcja: Panie profesorze, w swojej działalności naukowej wiele miejsca poświęcił Pan stawom rybnym, w szczególności kompleksowi stawów w Miliczu. Dlaczego Stawy Milickie uznaje się za wyjątkowy i bardzo cenny obiekt? Profesor A. Drabiński: Chów i hodowla ryb w stawach mają w Polsce wielowiekowe tradycje. Można tu wspomnieć pracę Strumieńskiego z 1573 r. (O sprawie, sypaniu, wymierzaniu i rybieniu stawów, także o przekopach, o ważeniu i prowadzeniu wody. W Krakowie, Łazarz Andrysowicz drukował). Według danych GUS z 2018 roku, ewidencyjna powierzchnia gruntów pod stawami wynosi obecnie 84,4 tys. ha, a pierwsze obiekty stawowe, w tym w zlewni rzeki Baryczy, powstały już w średniowieczu. Stawy Milickie to rzeczywiście obiekt wyjątkowy, są położone w zlewni Baryczy - prawostronnego dopływu Odry. Barycz jest rzeką nizinną o długości 136,17 km i powierzchni zlewni 5547,37 km². Średni spadek zlewni wynosi 0,07% a gęstość sieci rzecznej 0,6 km/km². Stawy rybne o powierzchni ponad 7 tys. ha, zlokalizowane są w górnej części zlewni (powyżej Ż... więcej»

Stefan Liwski 1921-2019 (Elżbieta Biernacka)
W dniu 28 sierpnia 2019 r., w Opolu zmarł prof. zwycz. dr hab. inż. Stefan Liwski, długoletni nauczyciel akademicki Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska SGGW (wcześniej Wydział Melioracji Wodnych). Był naukowcem wielce zasłużonym dla Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, a Jego działalność naukowa, dydaktyczna i organizacyjna zapisała się trwale w historii uczelni. Profesor Stefan Liwski urodził się 2 sierpnia 1921 r. w Olszewnicy Nowej woj. Mazowieckie. Po II wojnie światowej, w 1946 r. podjął studia na Wydziale Rolniczym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, którą ukończył w 1950 r. uzyskując dyplom inżyniera rolnictwa, a w 1951 r. dyplom magistra nauk agrotechnicznych. W końcowym etapie studiów rozpoczął działalność akademicką pod kierunkiem prof. dr Aleksandra Maksymowa, znanego naukowca, wybitnego autorytetu z zakresu torfoznawstwa. Działalność naukowa prof. dr hab. inż. Stefana Liwskiego jest ściśle związa... więcej»

Budowa tymczasowego, alternatywnego kolektora w celu likwidacji awaryjnego zrzutu ścieków do Wisły po awarii kolektora do oczyszczalni ścieków "Czajka" w Warszawie (Tomasz Mierzuchowski, Grzegorz Lubojański)
27 sierpnia nastąpiła nagła awaria kolektora odprowadzającego ścieki z lewobrzeżnej Warszawy do oczyszczalni "Czajka". Uszkodzeniu uległy obydwa ciągi rurowe kolektora przebiegające w tunelu pod dnem Wisły. W konsekwencji całe ścieki komunalne zostały skierowane bezpośrednio do rzeki powodując bardzo poważne zagrożenie środowiska. PGW Wody Polskie opracowało strategię, która przewidywała przechwycenie ścieków na wylocie kanału zrzutowego i dostarczenie ich do komory przepompowni przy ul. Świderskiej na prawym brzegu Wisły. W tym celu musiała powstać odpowiednia komora czerpna na wylocie kanału zrzutowego wraz ze stacją pomp i by-pass tłoczny do transportu ścieków w postaci dwóch równoległych ciągów rur PE o średnicy zewnętrznej 1000 mm i długości po ok. 1100 m, ułożonych na wykonanym uprzednio moście pontonowym na Wiśle a dalej na terenie,... więcej»

Odnowa wody ze ścieków dla nawodnień rolniczych w świetle planowanych uregulowań prawnych UE (MAREK GROMIEC)
Odnowa wody ze ścieków na świecie praktykowana jest od dawna, powodując konieczność integracji wykorzystania odnowionej wody ze ścieków z gospodarowaniem zasobami wodnymi w zlewniach i dorzeczach. Odnowa wody została szeroko zastosowana w praktyce w wielu częściach świata, a jej stopień zastosowania ciągle rośnie, co związane jest między innymi z szybkością zachodzących zmian demograficznych i klimatycznych. Źródłami odnowionej wody są różne rodzaje zanieczyszczonych wód i ścieków, w tym ścieki komunalne. Wymagania stawiane systemom oczyszczania ścieków komunalnych, produkujących odnowioną wodę, zależą od sposobu jej wykorzystania oraz uwzględniają wymaganą jakość wody przeznaczonej do wtórnego wykorzystania, a także potrzebną ilość odnowionej wody, co związane jest między innymi ze stopieniem oczyszczania ścieków jak i udziałem ilościowo-jakościowym ścieków przemysłowych w ściekach komunalnych. W zależności od sposobu wykorzystania odnowionej wody rozróżnia się następujące sposoby wtórnego wykorzystania ścieków: ● bezpośrednie wtórne wykorzystanie ścieków, w którym następuje połączenie systemów oczyszczających z systemami odbiorczymi; ● pośrednie wtórne wykorzystanie ścieków, które przed wykorzystaniem obejmuje procesy mieszania i rozcieńczania odnowionej wody w wodach powierzchniowych i podziemnych, co jest od dawna powszechnie stosowane. W zależności od przeznaczenia odnowionej wody rozróżnia się: □ wtórne wykorzystanie do celów konsumpcyjnych, które dotyczy zasilania obiegów wody pitnej wodą uzyskaną z wysoko oczyszczonych ścieków; □ wtórne wykorzystanie do celów nie konsumpcyjnych, co obejmuje pozostałe zastosowania, w tym do celów komunalnych (głównie do nawadniania terenów zielonych, ochrony przeciwpowodziowej, celów rekreacyjnych), do celów przemysłowych (w szczególności w procesach chłodzenia i w zamkniętych obiegach wód technologicznych), do celów rolniczych. Wtórne wykorzystanie ścieków... więcej»

XLVII Szkoła "Współczesne zagadnienia hydrologii" wyzwania dla jutra - dzisiaj (TAMARA TOKARCZYK)
Gutta cavat lapidem non vi, sed patientia (Kropla drąży skałę nie siłą lecz cierpliwością) S zkoła "Współczesne zagadnienia hydrologii" odbyła się po raz 47, w dniach od 12 do 17 maja 2019 r., w Domu Zjazdów i Konferencji PAN w Jabłonnie k/Warszawy. Organizatorami corocznej Szkoły są Komitet Gospodarki Wodnej PAN oraz Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy. Szkoła "Współczesne zagadnienia hydrologii", popularnie zwana Szkołą Hydrologii, skierowana jest głównie dla osób prowadzących zajęcia z hydrologii w szkołach wyższych oraz hydrologów zatrudnionych w instytutach badawczych i biurach projektów. Głównym celem corocznej Szkoły jest zapoznanie uczestników z najnowszymi osiągnięciami i kierunkami badań współczesnej hydrologii w aspekcie programów nauczania, prac badawczych oraz wdrożeń w gospodarce wodnej. Program Szkoły obejmuje 5-6 zamawianych wykładów i seminariów oraz krótkie komunikaty zgłoszone przez uczestników Szkoły. Zajęcia prowadzone są w ciągu tygodnia od poniedziałku do piątku, w trybie akademickim (45 min wykładów lub seminarium, 15 min przerwy). Tematyka wykładów obejmuje najnowsze osiągnięcia badań (w tym własnych badań wykładowcy) w dziedzinie będącej przedmiotem wykładu, natomiast seminarium to przede wszystkim forum dyskusyjne oraz demonstracja przykładów zastosowań treści wykładów. Do każdego tematu wykładów jest przygotowywany przez wykładowcę konspekt, spis literatury, prezentacja, materiały pomocnicze, które otrzymuje każdy uczestnik Szkoły. Począwszy od XXXVI Szkoły, materiały przekazywane są na nośniku elektronicznym. Cennym elementem Szkoły są prezentowane przez uczestników komunikaty (45 min wraz z dyskusją) najczęściej dotyczące własnych prac badawczych. Daje to możliwość przedstawienia własnej pracy badawczej (najczęściej młodych hydrologów) i skonfrontowania jej z poglądami innych specjalistów a także zapoznanie uczestników Szkoły z badaniami naukowymi prowadzonymi ... więcej»

2019-10

zeszyt-6007-gospodarka-wodna-2019-10.html

 
W numerze m.in.:
List do Redakcji i Czytelników "Gospodarki Wodnej" w sprawie walki z suszą (Marek Jarosław Łoś)
Półrocze letnie 2019 r. charakteryzowało się znacznym niedoborem opadów. W wielu regionach Polski wystąpiła długotrwała susza powodująca istotne straty (rzeczywiste lub spodziewane) plonów, co spowodowało poważne zaniepokojenie rolników, czy szerzej biorąc ludności wiejskiej. Uzasadnione obawy producentów żywności zostały nagłośnione przez media, co z kolei spowodowało równie uzasadnione obawy konsumentów o znaczny wzrost cen żywności zagrażający ludności miejskiej. W sposób oczywisty susza, czy raczej jej nieuchronne następstwa stały się problemem społecznym, szybko przekształconym w problem polityczny. Problem ten, zwłaszcza w kontekście trwających kolejnych kampanii wyborczych, stawał się coraz gorętszy i niestety coraz mniej merytoryczny. Dyskusja stawała się coraz bardziej "swobodna", to znaczy "swobodna" od rzetelnego przedstawiania faktów i "swobodna" od merytorycznych ocen niewątpliwie istniejących zagrożeń. Na marginesie mała uwaga: media sygnalizują oczywistą groźbę spadku produkcji zbóż, owoców i warzyw, krótko mówiąc żywności dla ludzi. Ale nieunikniony spadek karmy dla bydła np. zbiorów trawy z łąk, jest pomijany. Czy wszyscy już zapomnieli, że "krowa pyskiem doi" i że w ostatecznym efekcie mogą być kłopoty z nabiałem? Wróćmy do polemiki politycznej. Nie wchodzę w "swobodę" dyskusji. Zatrzymam się tylko przy jednym postulacie, może raczej wołaniu: kiedy Rząd zwalczy suszę? Za tym pytaniem biegną dalsze dezyderaty. Dajmy im spokój i odpowiedzmy jednoznacznie na postawione pytanie: Rząd z pewnością nie zwalczy suszy w najbliższych kilku latach, bez względu na opcję polityczną tego czy innego Rządu. Czy może się to udać w perspektywie następnych dziesięciu lat? Tego nie wiem, bo nie wiem czy starczy nam konsekwencji w długofalo... więcej»

Osady denne - rola i znaczenie w środowisku (MAŁGORZATA KIDA, SABINA ZIEMBOWICZ, PIOTR KOSZELNIK)
CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA OSADÓW DENNYCH Osady denne to materiał powstający na dnie jezior, rzek, kanałów rzecznych i zbiorników zaporowych w wyniku sedymentacji zawiesin mineralnych i organicznych pochodzących z erozji, a także składników wytrącających się z wody. Są jednym z najważniejszych elementów każdego ekosystemu wodnego. Powstają na skutek nagromadzenia się substancji allochtonicznych, które dopływają do zbiornika wodnego z otaczającej go zlewni oraz substancji autochtonicznych, czyli materii tworzącej się z wytrąconych z fazy wodnej substancji mineralnych i nierozłożonej materii organicznej. W wyniku sedymentacji materiału zawieszonego w toni wodnej powstaje materia osadowa, której trójfazowa struktura sprawia, że stanowi naturalny sorbent, kumulujący zanieczyszczenia wprowadzane do środowiska wodnego (rys. 1) [16, 23, 9, 73, 21, 72]. Skład mineralny jest jedną z najważniejszych cech osadów. Dominującym minerałem w osadach rzecznych jest najczęściej kwarc, w mniejszych ilościach obecne są węglany i skalenie, które występują we frakcjach większych niż 0,06 mm, stanowiących najczęściej 90% osadu. We frakcji drobnoziarnistej, poniżej 0,06 mm przeważającymi minerałami są związki z grupy mika/illit, kwarc, kaolinit oraz chloryty [10]. Przykładowo, analiza uziarnienia osadów dennych pobranych ze Zbiornika Rzeszów wykazała, że osady odpowiadają głównie pyłom, lokalnie pyłom ilastym. Pyły charakteryzują się zawartością frakcji piaskowej od około 5 do 12%, pyłowej od 80 do 86%, a iłowej około 9%. W przypadku próbki osadów sklasyfikowanej jako pył ilasty zawartość frakcji piaskowej wynosił 8%, pyłowej około 76%, a iłowej ponad 15% [38]. Z kolei osady denne zbiorników wodnych Górnośląskiego Pojezierza Antropogenicznego pod względem uśrednionego składu mechanicznego odpowiadają glinie ilastej z 25,5% udziałem frakcji pylistej, frakcją ilastą na poziomie 29,9% i ziarnami piaszczystymi w ilości 44,5%. W składzie podstawowym ... więcej»

INFORMACJE NOWOŚCI
Nadzwyczajne środki ochrony dorsza we wschodniej części Morza Bałtyckiego.Komisja Europejska, 23 lipca 2019 r., ogłosiła środki nadzwyczajne mające na celu ratowanie będącego w złym stanie stada dorsza atlantyckiego we wschodniej części Morza Bałtyckiego przed grożącym mu załamaniem się. "Załamanie się tego stada dorsza miałoby katastrofalne skutki dla źródeł utrzymania wielu rybaków i społeczności nadbrzeżnych w regionie Morza Bałtyckiego" - powiedział Karmenu Vella, komisarz ds. środowiska, polityki morskiej i rybołówstwa. - "Musimy pilnie podjąć działania na rzecz odbudowania tego stada w interesie zarówno ryb, jak i rybaków. Oznacza to szybkie reagowanie na bezpośrednie zagrożenie za pomocą środków nadzwyczajnych podejmowanych przez Komisję. Oznacza to również zarządzanie stadem - i siedliskiem, w którym ono żyje - w sposób właściwy w perspektywie długoterminowej". Środki nadzwyczajne wprowadzają zakaz, ze skutkiem natychmiastowym, połowów dorsza w celach handlowych w większej części Morza Bałtyckiego do dnia 31 grudnia 2019 r. Wprowadzony zakaz obejmuje wszystkie statki rybackie i ma zastosowane na tych obszarach Morza Ba... więcej»

Wykonywanie prawa pierwokupu gruntów pod wodami stojącymi według ustawy Prawo wodne (KAROLINA GRUCZEK)
Nowa ustawa Prawo wodne1) wprowadza regulacje mające na celu ochronę gruntów pod śródlądowymi wodami stojącymi poprzez umożliwienie skorzystania przez Skarb Państwa z prawa ich pierwokupu. Nowe możliwości prawne dają starostom pierwszeństwo zakupu gruntów, ale tylko w nielicznych i konkretnych sytuacjach wymienionych w ustawie. PRAWO PIERWOKUPU Instytucja pierwokupu jest powszechnie stosowana przede wszystkim w polskim prawie cywilnym. Polega ona na przyznaniu danej jednostce przywileju w postaci pierwszeństwa nabycia określonej rzeczy przed innymi nabywcami. Taka rzecz może być sprzedana innemu nabywcy tylko wtedy, gdy uprawniony do skorzystania z prawa pierwokupu go nie wykona. Można wyróżnić dwa rodzaje pierwokupu: umowny i ustawowy. Prawo pierwokupu określone w ustawie Prawo wodne jest przykładem pierwokupu ustawowego, który może wykonać starosta w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki wodnej. PRAWO PIERWOKUPU W PRAWIE WODNYM W ustawie Prawo wodne2), obowiązującej od 1 stycznia 2018 r., w art. 217 ust. 13 wprowadzono możliwość wykonywania przez Skarb Państwa prawa pierwokupu gruntów pod śródlądowymi wodami stojącymi. Ratio legis tego przepisu było zapewnienie ochrony gruntom pod śródlądowymi wodami stojącymi, które uprzednio zostały zbyte przez właśc... więcej»

Problem dostępności wody (Mateusz Balcerowicz)
Rozmowa z Justyną Orłowską dyrektorem Programu GovTech Polska w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.Redakcja: Jak GovTech Polska połączył sektor publiczny z najlepszymi pomysłami obywateli? Justyna Orłowska: Sektor publiczny staje codziennie przed istotnymi społecznie wyzwaniami z obszaru zdrowia, bezpieczeństwa czy walki z przestępczością. Twórcze podejście i najnowsze technologie mogą w znaczącym stopniu przyczynić się do znalezienia sposobu ich rozwiązania. GovTech Polska wprowadza sektor publiczny na nową ścieżkę rozwoju opartą o innowacyjne technologie i stwarza optymalne warunki do wdrażania najlepszych pomysłów. Głównym celem programu jest usprawnienie dialogu pomiędzy sektorem publicznym, a innowatorami, przedsiębiorcami, start-upami oraz samymi obywatelami. Redakcja: Skąd pomysł, żeby zorganizować "obywatelską burzę mózgów" na temat wody? Justyna Orłowsk... więcej»

2019-9

zeszyt-5972-gospodarka-wodna-2019-9.html

 
W numerze m.in.:
200. rocznica rozpoczęcia planowej regulacji Odry (JAN PYŚ)
W tym roku mija 200 lat od podpisania Protokołu Bohumińskiego - pierwszego kompleksowego, jednolitego planu regulacji Odry, którego realizacji miało podjąć się państwo. Komplementarność zabudowy, zmiana podmiotu zobowiązanego do regulacji Odry oraz zmiana reguł finansowania inwestycji odrzańskich zaprezentowane w Protokole były zupełnie nowym podejściem do problemu regulacji rzeki. N ajważniejszym w historii Odry dokumentem był podpisany 7 lipca 1819 r. w Bohuminie Protokół Bohumiński. Jednak zanim doszło do jego podpisania, nastąpiła nacjonalizacja rzek europejskich1). NOWE ZASADY ZARZĄDZANIA RZEKAMI W czasach napoleońskich francuski Konwent Narodowy wydał 16 listopada 1792 r. dekret w sprawie wolności żeglugi na Skaldzie i Mozie. Dekret reprezentował nowe podejście do żeglugi śródlądowej, dostrzegał znaczenie transportu wodnego dla przemysłu oraz likwidował pochodzące z epoki feudalnej obciążenia w postaci opłat, ceł, myt, ograniczające, a nierzadko uniemożliwiające uprawianie żeglugi na rzekach. Idee zawarte w dekrecie szerzone były przez armię napoleońską w całej Europie. Państwo pruskie przystąpiło do realizacji wytyczonych przez Napoleona nowych porządków zarządzania Odrą. Na zmianę podstawowych zasad zarządzania Odrą wpływ miały nowe reguły gospodarcze wprowadzane w Europie przez Napoleona. Nowe zasady dotyczące rzeki zmieniały podmioty zobowiązane do jej regulacji i pokrywania z tym związanych kosztów. Państwo zdjęło ten obowiązek z właścicieli przyległych do rzeki gruntów. Samo podjęło się realizacji oraz finansowania inwestycji odrzańskich. Wraz ze zmianą podmiotów zobowiązanych do finansowania odrzańskich inwestycji zmieniono także podmioty uprawnione do korzystania z opłat żeglugowych. Obecnie opłaty pobierane za korzystanie z rzeki miały wpływać nie do kasy lokalnych decydentów, lecz do budżetu państwa, z którego finansowana była regulacja. W dniach 9 lipca 1814, 6 stycznia 1818 i 3 stycznia 1819 r. dokonano o... więcej»

Rola konsultacji społecznych w procesie inwestycyjnym na przykładzie projektu z zakresu gospodarki wodnej
Dobrze przygotowane i przeprowadzone konsultacje społeczne mogą być bardzo przydatnym narzędziem kształtowania i realizacji planowanych inwestycji [1]. Powinny być prowadzone w sposób otwarty i powszechny, zapewniający każdemu obywatelowi dostęp do konsultowanych dokumentów i możliwość wypowiedzenia się, a także otrzymanie odpowiedzi wraz z wyczerpującą argumentacją na zgłoszone uwagi. Co to jednak oznacza w praktyce? Z naczenie procesu przeprowadzenia konsultacji społecznych jest ogromne - może on przynieść wiele korzyści dla wszystkich zainteresowanych stron. Twórcy projektu mają możliwość poznania stanowisk różnych grup odbiorców projektu i zidentyfikować szerszy wachlarz interesariuszy proponowanego rozwiązania. Przedstawienie projektu do konsultacji na wczesnym etapie prac umożliwia nie tylko poprawienie ewentualnych błędów, pomyłek itp., ale także wypracowanie nowych pomysłów i rozwiązań, zarówno technicznych jak i społecznych. Istotną korzyścią prowadzenia konsultacji jest możliwość wypracowania kompromisu i tym samym uniknięcia konfliktu na różnych płaszczyznach realizacji projektu. Jednakże, aby proces konsultacji mógł zostać zakończony sukcesem, należy zastosować szereg reguł, ujętych w tzw. Siedem Zasad Konsultacji [2], do których należą: dobra wiara, powszechność, przejrzystość, responsywność, koordynacja, przewidywalność i poszanowanie interesu ogólnego. Niespełnienie warunków właściwie przeprowadzonych konsultacji społecznych skutkować może oporem społecznym, a tym samym zablokowaniem możliwości realizacji inwestycji w założonym kształcie. STUDIUM PRZYPADKU - SUCHY ZBIORNIK PRZECIWPOWODZIOWY W RACIBORZU Doskonałym przykładem na to, jak realizacja procesu konsultacji społecznych wpływa na odbiór projektu przez interesariuszy jest inwestycja polegająca na budowie suchego zbiornika przeciwpowodziowego w Raciborzu (Komponent A Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry) [3]. Zbiornik przeciwpowodz... więcej»

Program rozwoju retencji szansą na rozwój kraju (ALEKSANDRA SELIGA-PIÓRKOWSKA)
Problem niedostatecznych zasobów wodnych staje się coraz większym wyzwaniem dla polskiej gospodarki. Coraz częściej w półroczu letnim brakuje wody nie tylko na potrzeby przemysłu czy rolnictwa, ale także dla ludności (np. w 2019 roku w Skierniewicach). By wyjść naprzeciw problemom z wodą, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej pracuje nad kompleksowym rozwiązaniem problemu kurczących się zasobów wodnych - Programem rozwoju retencji. PROGNOZY MAŁO OPTYMISTYCZNE Obserwowane obecnie nasilenie się problemów związanych z niedoborem wody wynika zarówno ze zmian klimatu, jak i wpływów antropogenicznych. W przyszłości, jak wskazują wyniki badań, skutki zmian klimatu będą w Europie coraz bardziej odczuwalne, a zasoby wodne będą się zmniejszać. Przewiduje się, że na obszarze Polski nastąpi wzrost intensywności i częstotliwości występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych. Zmianie ulegnie roczny rozkład opadów, co będzie widoczne w postaci dłuższych okresów bezdeszczowych oraz wzrostu częstotliwości występowania i natężenia opadów nawalnych. Wraz z rozwojem gospodarczym kraju zwiększać się będzie także wpływ gospodarki na zasoby i stan wód oraz wzrastać zapotrzebowanie na wodę. Proces ten wynika z rozwoju energochłonnych gałęzi przemysłu, ale także z rosnącego, wraz z wzrostem poziomu życia, zużycia wody przez mieszkańców. Obecnie zużycie wody w Pol... więcej»

Śródlądowe drogi wodne - nowy katalog (JACEK JASNOWSKI)
1 lipca 2019 r. katalog śródlądowych dróg wodnych w Polsce - w znaczeniu prawnym - został określony na nowo. Dotychczasowe i nowe szlaki ujęto w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie śródlądowych dróg wodnych. Uwzględnienie w toku prac postulatów środowiska zainteresowanego uprawianiem żeglugi pozwoliło na lepsze dopasowanie istniejącej sieci dróg wodnych w Polsce do potrzeb tego środowiska i lokalnych społeczności, co może przełożyć się zwłaszcza na rozwój turystyki i rekreacji wodnej. Ś ródlądowe drogi wodne, co jest oczywiste, są niezbędne w celu funkcjonowania transportu wodnego śródlądowego. Tylko na tych drogach wodnych, co do zasady, dozwolone jest uprawianie żeglugi na statkach, co wynika z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2128, z późn. zm.). Status śródlądowych dróg wodnych mają tylko te szlaki, które zostaną określone w katalogu zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie śródlądowych dróg wodnych. Poprzednio obowiązujące rozporządzenie było w mocy od 2002 r. i w czasie obowiązywania nieznacznie uległo zmianie w maju 2016 r. Wtedy to w wykazie dróg wodnych uwzględniono m.in. rzekę Elbląg. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.) katalog śródlądowych dróg wodnych w Polsce - w znaczeniu prawnym musiał zostać określony na nowo. Powstała ... więcej»

Rozmowa z Panią Minister Anną Moskwą Realizowane i planowane działania w gospodarce wodnej
Minęły niemal 4 lata od powstania Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, które wyznaczyło sobie ambitne plany w zakresie aktywizacji śródlądowych dróg wodnych w Polsce. W 2016 roku rząd przyjął założenia do planów rozwoju dróg wodnych i ministerstwo opracowuje obecnie programy rozwoju Odrzańskiej Drogi Wodnej i Drogi Wodnej Rzeki Wisły. Skąd narodził się pomysł opracowania tak kompleksowych dokumentów? N ie da się ukryć, że w wyniku wieloletnich zaniedbań inwestycyjnych polska żegluga śródlądowa straciła na znaczeniu i nie istnieje praktycznie jako element systemu transportowego kraju. Patrząc na sieć europejskich dróg wodnych i możliwość powiązania z nią największych rzek w naszym kraju, zadaliśmy sobie fundamentalne pytanie, dlaczego przez kilkadziesiąt lat nie podjęto skutecznych działań na rzecz żeglugi śródlądowej. Misją powołanego jesienią 2015 r. Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej jest poprawa warunków żeglugowych na najważniejszych drogach wodnych, jednak przed nami jest nadal bardzo dużo pracy do wykonania. Wraz z przyjęciem nowego Prawa wodnego zmieniła się także ustawa o żegludze śródlądowej i nałożyła na ministra obowiązek opracowania programu rozwoju śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym. Zgodnie z ustawą przy kształtowaniu tego programu minister powinien kierować się potrzebą zapewnienia warunków do zrównoważonego rozwoju systemu transportowego kraju. Program powinien więc koncentrować się na celach transportowych, natomiast ze względu na to, że rzeka sama w sobie jest skomplikowanym systemem pełniącym wiele funkcji, przy jego opracowaniu trzeba uwzględniać szereg aspektów pozatransportowych. Trzeba także pamiętać, że przygotowywane przez ministerstwo programy - osobno dla Odrzańskiej Drogi Wodnej i Drogi Wodnej Rzeki Wisły - są historycznie rzecz ujmując pierwszymi dokumentami strategicznymi dla sektora transportu wodnego śródlądowego w ogóle. Tw... więcej»

2019-8

zeszyt-5953-gospodarka-wodna-2019-8.html

 
W numerze m.in.:
Prace modernizacyjne na Odrze granicznej - Program środków minimalizujących i kompensujących oddziaływanie na biologiczne elementy stanu wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Część II: Program środków minimalizujących i kompensujących oddziaływanie na elementy biologiczne stanu wód (PAWEŁ PRUS, MARCIN PCHAŁEK)
CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW PRZYRODNICZYCH ODRY Odra jest jedną z największych rzek w dorzeczu Morza Bałtyckiego. Jest też drugą pod względem wielkości rzeką Polski. Jej całkowita długość wynosi 854 km, w tym 742 km jej biegu znajduje się na terenie Polski. Powierzchnia zlewni obejmuje 118 861 km2 (89% w Polsce, 6% w Czechach, 5% w Niemczech). Górny odcinek Odry - od źródeł do granic Polski ma charakter górski, ze znacznym spadkiem (7,2‰). Na dalszym odcinku rzeki (wyżynnym) - do Kędzierzyna Koźla spadek jest znacznie mniejszy (0,33‰). Łącznie odcinki te, o długości 202 km, określa się jako Odrę górną. Od Kędzierzyna Koźla do ujścia Warty rozciąga się Odra środkowa, o długości 522 km i spadku w granicach 0,28-0,19‰. Początkowo, 20 GOSPODARKA WODNA 8/2019 OCHRONA ŚRODOWISKA na długości 187 km rzeka jest skanalizowana, z licznymi piętrzeniami (24 stopnie), natomiast poniżej Wrocławia na odcinku 335 km, Odra jest rzeką swobodnie płynącą, na całej długości uregulowaną systemem ostróg. Dolna Odra, od ujścia Warty do Zalewu Szczecińskiego ma długość 130 km i bardzo mały spadek (0,05-0,001‰). W znacznej części jest również uregulowana systemem ostróg. Przepływ średni (SSQ) dla Odry środkowej powyżej ujścia Warty (w Słubicach) wynosi 305,9 m3/s, zaś dla dolnej Odry poniżej ujścia Warty (w Gozdowicach) - 525,2 m3/s. Rzeka charakteryzuje się znacznymi wahaniami przepływu z częstymi niżówkami oraz wysokimi wezbraniami, powodującymi powodzie, z których największe w ostatnich latach wystąpiły w 1997 i 2010 r. Analizowane przedsięwzięcie Prace modernizacyjne na Odrze granicznej Etap I i Etap II, w ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły dotyczy odcinka Odry środkowej i dolnej, położonego w obrębie dwóch jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP): Odra od ujścia Nysy Łużyckiej do ujścia Warty oraz Odra od ujścia Warty do Odry Zachodniej. Obie JCWP należą do typu abiotycznego nr 21 - wiel... więcej»

Postęp w odzysku fosforu z odcieków z przeróbki osadów ściekowych za pomocą technologii krystalizacji struwitu w Ameryce Północnej i Europie - wybrane przykłady (TOMASZ GROMIEC, MAREK GROMIEC)
P owszechnie panuje pogląd, że fosfor - stanowiący źródło życia, należy z jednej strony do tzw. krytycznych materiałów surowcowych jako fosforan, z drugiej zaś stanowi jedną z głównych przyczyn eutrofizacji wód. Z kolei, idea gospodarki cyrkulacyjnej sprawia, że możliwy jest odzysk fosforu, m.in. z odcieków w przeróbce osadów ściekowych, umożliwiający wykorzystanie odzyskanego fosforu do produkcji ekologicznego nawozu. Umożliwia to zamknięcie obiegu fosforu w przyrodzie, zgodnie z ideą gospodarki cyrkulacyjnej, która znajduje coraz szersze zastosowanie nie tylko w gospodarce odpadowej, ale również w gospodarce wodno-ściekowej. Konieczność redukcji coraz większych ładunków substancji biogennych dla zabezpieczenia odbiorników przed eutrofizacją i związanych z tym coraz ostrzejszych kryteriów jakościowych dla ścieków odprowadzanych do wód sprawia, że instalacje odzysku zaczynają powstawać na dużych komunalnych oczyszczalniach ścieków, lub jako duże instalacje regionalne. Sprzyja temu ekonomika skali, jak też korzyści ekonomiczne uzyskiwane m.in. ze sprzedaży ekologicznego nawozu. Implementacja odzysku fosforu pozwala na spowolnienie procesu eutrofizacji zasobów wodnych. Według UNEP, zanieczyszczenie zasobów wodnych substancjami biogennymi stanowi jeden z największych problemów środowiskowych XXI wieku, powodujący zakwity glonów i powstawanie martwych stref w sąsiednich ekosystemach wodnych, szczególnie morskich. Bardziej istotnym, niż sam problem środowiskowy, może okazać się fakt szybko zmniejszających się światowych zasobów fosforu oraz to, że znajdują się one w zasobach nielicznych państw. INSTALACJE ODZYSKU FOSFORU W AMERYCE PÓŁNOCNEJ Recyrkulację fosforu w Ameryce Północnej umożliwiają innowacyjne technologie, które szybko znajdują zastosowanie w praktyce. Jedną z nich, powszechnie stosowaną, jest technologia Pearl kanadyjskiej firmy Ostara, dotycząca odzysku substancji biogennych, szczególnie fosforu, w formie struwitu ... więcej»

INFORMACJE NOWOŚCI
Nowe porozumienie armatorów kontenerowych. 12 kwietnia 2019 r. w Amsterdamie, po uzyskaniu zgody organu regulacyjnego Federalnej Komisji Morskiej (FMC), zostało oficjalnie uruchomione stowarzyszenie pod nazwą Digital Container Shipping Association (DCSA). Członkami założycielskimi są cztery firmy zajmujące się transportem kontenerowym, tj. Mediterranean Shipping Company (MSC), A.P. Moller - Maersk, Hapag- Lloyd i Ocean Network Express (ONE). Misją DCSA jest reprezentowanie, przewodzenie i obsługa branży przewozów kontenerowych w celu zapewnienia bezpieczniejszych i bardziej wydajnych operacji firm zajmujących się transportem kontenerowym. Celem organizacji jest opracowanie technologii informatycznych i standardów bezpieczeństwa, które odpowiadają wspólnym wyzwaniom związanym z przesyłaniem, odbiera... więcej»

Deformacje filtracyjne gruntów - klasyfikacja (AGNIESZKA DĄBSKA, PAWEŁ POPIELSKI)
W oda filtrująca przez grunt - podłoże obiektu budowlanego lub elementy konstrukcyjne obiektów budowlanych wykonane z gruntu - oddziałuje na szkielet gruntowy i może powodować zmiany ułożenia poszczególnych ziaren i cząstek gruntu względem siebie, tj. zmiany struktury gruntu. Deformacje fazy stałej gruntu (szkieletu gruntowego) spowodowane działaniem sił filtracji nazywane są deformacjami filtracyjnymi lub filtracyjnymi odkształceniami miejscowymi [5]. Powstawanie deformacji filtracyjnych i ich rozwój są na ogół bardzo złożone i zależą od wielu czynników. Dlatego też deformacje filtracyjne w czystej postaci można zaobserwować bardzo rzadko. Deformacje filtracyjne mogą mieć różne przyczyny, przy czym w literaturze przedmiotu nie rzadko deformacjami filtracyjnymi nazywa się ich czynnik sprawczy, jedno określenie dotyczy różnych procesów lub zjawisk albo ten sam proces lub zjawisko nazywane są w różny sposób. Spotyka się różne określenia deformacji filtracyjnych. Do najczęściej używanych należą: wyparcie, kurzawka, przebicie hydrauliczne, sufozja, erozja, kolmatacja, z których trzy ostatnie często są dodatkowo opisywane przymiotnikami: wewnętrzna, zewnętrzna lub kontaktowa. Problemy klasyfikacji deformacji filtracyjnych są ściśle związane z problemami terminologii. Dlatego też zawartość i struktura wszystkich istniejących obecnie klasyfikacji deformacji filtracyjnych zależy od rozumienia terminu przez autora opisującego dany problem. Autorzy artykułu podjęli się przeanalizowania i uporządkowania (usystematyzowania) dostępnych w literaturze klasyfikacji deformacji filtracyjnych. Analiza została oparta na przebiegu zjawisk fizycznych, prowadzących do deformacji filtracyjnych oraz ich opisach i definicjach funkcjonujących - w pierwszej kolejności - w literaturze polskiej, a następnie w literaturze obcej. Analizie poddano publikacje wiodących ośrodków naukowych zajmujących się badaniami deformacji filtracyjnych w Rosji: VNII VODGEO... więcej»

Nowatorska metoda wydobywania i zagospodarowania osadów dennych ze zbiorników wodnych Część II (ANDRZEJ EYMONTT, KRZYSZTOF WIERZBICKI, WITOLD JAN WARDAL)
WŁAŚCIWOŚCI OSADÓW Na cenne składniki w osadach dennych zwrócili uwagę Gałka i Witkowski [3] oraz Siwek i Włodarczyk [13], a mianowicie na znaczną zawartość azotu - Norg do 11,3 g ⋅ kg-1 oraz węgla - Corg - 119,5 g ⋅ kg-1 , co wskazuje na korzystny stosunek węgla do azotu C/N od 12 do 16%. Również przeprowadzone badania osadów ze stawów rybnych [2] wskazują na znaczną, a zarazem zmienną zawartość węgla organicznego wynoszącą w warstwie 0 - 5 cm od 22,1 do 18,1 g ⋅ kg-1. Wartości te są istotne, ponieważ przy zawartości azotu od 1,61 do 7,03 g ⋅ kg-1 stosunek C/N zmienia się od 12,4 do 13,7. Stosując dawkę osadu dennego z kilku stawów w Falentach, równoważną w stosunku do obornika (20 t ⋅ ha-1), dawka materii organicznej (humusu), w zależności od zastosowanych osadów, będzie wynosić od 0,76 do 3,2 t ⋅ ha-1. Z obornika po okresie 4 lat jego mineralizacji i humidifikacji powstanie około 1 tony humusu. Odpowiednie osady denne ze stawów i innych zbiorników wodnych mogą więc stanowić bardzo dobre źródło humusu glebowego, którego zasoby w glebie znacznie zmalały, co jest sygnalizowane w wielu publikacjach i raportach. Przyczyną, wg Lala [4], jest szereg wprowadzonych zmian technologicznych i organizacyjnych w uprawie gleby i gospodarce zwierzęcej, co skutkuje zbyt intensywnym wydobywaniem wraz z plonami materii organicznej z gleby. Jeśli się jej nie uzupełnia, wpływa to w końcowym efekcie m. in. na małą trwałość agregatów glebowych oraz ich wodochłoność. Ta ujemna tendencja jest od kilku lat sygnalizowana w Unii Europejskiej. Zawartość pozostałych cennych składników nawozowych w osadach dennych ze stawów rybnych stwierdzili Brogowski i in. [2], a są to: ● magnez - od 0,62 do 2,93 g ⋅ kg-1 umożliwiający uzyskanie poziomu nawożenia od 12,4 do 59 kg ⋅ ha-1, ● potas - od 0,62 do 2,25 g ⋅ kg-1, co przy dawce 20 t ⋅ ha-1, jest niewystarczającą ilością na pokrycie zapo... więcej»

2019-7

zeszyt-5932-gospodarka-wodna-2019-7.html

 
W numerze m.in.:
Prace administracji wodno-transportowej Królstwa Polskiego w latach 1843-1859 (MAREK RUTKOWSKI)
W tzw. okresie konstytucyjnym Królstwa Polskiego w latach 1815-1832, jak i później poszczególni ministrowie/ /"dyrektorzy główni prezydujący", składali szczegółowe sprawozdania "wszystkich wydziałów rządowych, dotyczących działań podległych im instytucji" do faktycznej władzy cywilnej Królestwa Polskiego - Rady Administracyjnej. Z kolei kontroler generalny w Najwyższej Izbie Obrachunkowej przedstawiał dokładne dane dotyczące "rewizji rachunków rozmaitych administracji". W zależności od okresu były te sprawozdania poddawane sumaryzacji przez różne gremia formalne, stałą jednak zasadą było publiczne ogłaszanie ich najważniejszych części1). Ponieważ wskazane raporty obejmowały sobą także działania wodnej administracji transportowej, autor pokusił się o zestawienie takich właśnie informacji, upublicznionych na łamach formalnego periodyka rządowego, jakim była w tym czasie "Gazeta Urzędowa Królestwa Polskiego". Zebrane dane dotyczą okresu 1843-1859, a zatem lat największego wpływu administracji państw zaborczych na rozwój polskiej sieci wodnej w pierwszej połowie XIX wieku. Dostępne w ogłaszanych raportach dane dotyczą: a) długości spławu polskich rzek; b) procesu uspławniania i oczyszczania cieków wodnych; c) obwałowania Wisły oraz pozostałych rzek; d) funkcjonowania Kanału Augustowskiego. 1) Obraz Królestwa Polskiego w okresie konstytucyjnym, t. 1, Raporty Rady Stanu Królestwa Polskiego z działalności rządu w latach 1816-1828, Warszawa 1984 r., s. 8-12. Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, zespół II Rady Stanu Królestwa Polskiego, syg. 1, k. 29-30. DŁUGOŚĆ SPŁAWU NA RZEKACH KRÓLESTWA POLSKIEGO Jak wynikało z podanych publicznie danych, w latach 1843- -1856, oficjalna długość rzek spławnych wynosiła 2 667 wiorst2) (po 1835 r. 1 wiorsta była równa 1066,78 m). W tę liczbę oczywiście wliczano długość spławnej Wisły, która wynosiła 565 wiorst. Pozostałe rzeki: Narew, Niemen, Biebrza, Bug, Wieprz, Pilica, Warta, Nida i San były ... więcej»

Prace modernizacyjne na Odrze granicznej – Program środków minimalizujących i kompensujących oddziaływanie na biologiczne elementy stanu wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Część I: Aspekty systemowo-prawne (PAWEŁ PRUS, MARCIN PCHAŁEK)
R ealizacja prac modernizacyjnych oraz nowych budowli hydrotechnicznych to współcześnie ogromne wyzwanie w kontekście pogodzenia m.in. celów środowiskowych, przeciwpowodziowych oraz żeglugowych. Wyzwanie to zakotwiczone zostało mocno w sieci planów oraz dokumentów programowych oraz znowelizowanych w ostatnim czasie aktów prawnych. Jeśli chodzi o pierwszą pulę dokumentów to wskazać należy w szczególności na: a) Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym; b) aktualizacje Planów Gospodarowania Wodami wraz z Programem Wodnośrodowiskowym Kraju; c) Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły, d) Założenia do Strategii Rozwoju Śródlądowych Dróg Wodnych do roku 2030. Z kolei w nowym otoczeniu prawnym na pierwszy plan wysuwa się ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne [Dz.U. 2017 poz. 1566 ze zm.] oraz znowelizowana specustawa powodziowa [ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych; Dz.U. 2010 Nr 143 poz. 963 ze zm.]. Nałożenie na siebie powyższej siatki dokumentów programowych oraz zobowiązań prawnych rodzi dla inwestorów oraz konsultantów ocen środowiskowych bardzo trudne zadanie w zakresie wariantowania przedsięwzięć, oceny istotności oddziaływań czy ich minimalizacji i kompensacji. 18 GOSPODARKA WODNA 7/2019 OCHRONA ŚRODOWISKA N iniejszy artykuł poświęcony został próbie pogodzenia interesów środowiskowych oraz przeciwpowodziowych i żeglugowych, która znalazła swój wyraz w pracach nad raportem o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięcia "P ra c e m o - d e r n i z a c y j n e n a O d r z e g r a n i c z n e j w ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły". W tym miejscu wskazać należy, że przedsięwzięcie to realizowane jest na mocy Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o wspólnej poprawie sytuacji na drogach wodnych na pograniczu polsko- -niemieckim (ochr... więcej»

O konieczności wprowadzenia jednolitych standardów obliczania zasobów wodnych w gospodarce wodnej (LAURA RADCZUK, WIESŁAW GĄDEK, TAMARA TOKARCZYK)
UWAGI OGÓLNE Woda determinuje rozwój społeczno-gospodarczy regionów i krajów. Nauka o zasobach wodnych obejmuje dwie zbieżne, wzajemnie przecinające się dziedziny - hydrologię i gospodarkę wodną [6]. Wiedza o zasobach wód stanowi podstawę planowania, projektowania i realizacji zadań gospodarki wodnej. Gospodarka wodna jest nauką o gospodarowaniu zasobami wodnymi, a zadaniem jej jest racjonalne kształtowanie i wykorzystywanie zasobów wód powierzchniowych oraz podziemnych, zgodnie z zasadami wynikającymi z przyjętej polityki zrównoważonego rozwoju jako integracji trzech dziedzin: gospodarki, społeczeństwa i środowiska. Koncepcja zrównoważonego rozwoju pojawiła się ponad dwie dekady temu, jako próba stworzenia ram dla zarządzania rozwojem. Zrównoważony rozwój pozwala na uniknięcie kryzysów na poziomie ekologicznym, społecznym i ekonomicznym. Koncepcja zrównoważonego rozwoju w połączeniu z podejściem zintegrowanym i długofalowym, wiąże się często ze zmianą przyzwyczajeń, istniejących struktur oraz powszechnie panujących przekonań. Często powiązane jest to z wprowadzeniem i wykorzystaniem innowacyjnych narzędzi i metod. Wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju napotyka wciąż na liczne przeszkody, gdyż wzajemne interakcje gospodarki, społeczeństwa i środowiska mają charakter dynamiczny i trudny do przewidzenia [5]. Mimo tak znaczącej roli zasobów wodnych ich ilościowa ocena w różnych warunkach zasilania jest ciągle aktualnym problemem współczesnej hydrologii i gospodarki wodnej. Polska, jako członek Unii Europejskiej, jest zobowiązana do respektowania zasad gospodarowania zasobami wodnymi zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną. Podstawą zrównoważonego zarządzania w gospodarce wodnej jest znajomość procesów i zjawisk determinujących rozkład przestrzenny i czasowy wód powierzchniowych i podziemnych oraz ich wzajemne powiazania. Zarządzanie złożonym systemem jakim jest zlewnia rzeczna wymaga skutecznych systemów do oceny zasobów wodnych i ... więcej»

Krakowskie spotkanie polskich inżynierów (Janusz Kowalski)
W dniach 13-15. czerwca w Krakowie odbył się IV Światowy Zjazd Inżynierów Polskich (ŚZIP), zwołany razem z XXVI Kongresem Techników Polskich. W Zjeździe wzięło udział około 200 osób, w tym polonijni inżynierowie z Kanady, Stanów Zjednoczonych, Australii, Litwy, Austrii, Grecji, Niemiec, Francji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii oraz liczna reprezentacja polskiego środowiska inżynierskiego z instytutów badawczych i innowacyjnych firm, a także naukowców i studentów krakowskich uczelni technicznych. Zwracając się w specjalnym przesłaniu, podczas inauguracji 13 czerwca br., sprawujący patronat nad Zjazdem i Kongresem Prezydent RP Pan Andrzej Duda, napisał: To niezwykle cenne i ważne ... więcej»

Nowatorska metoda wydobywania i zagospodarowania osadów dennych ze zbiorników wodnych Część I (ANDRZEJ EYMONTT, KRZYSZTOF WIERZBICKI, WITOLD JAN WARDAL)
Z naczne nagromadzenie osadów na dnie zbiorników wodnych a także dopływ wód zanieczyszczonych (szczególnie dopływy punktowe z innych instalacji, np. z oczyszczalni ścieków oraz odpływ z obszarów zmeliorowanych), sprzyja rozwojowi glonów, do których zaliczane są sinice, głównie Aphanizomenon flos-aquae, Microcystis sp., Anabaena sp., Oscillatoria sp., Trichodesmium sp. [22]. Rozwój tych glonów powoduje groźbę zatrucia wody toksynami sinicowymi. Toksyny normalnie znajdują się w cytoplazmie i nie są wydzielane do środowiska. Uwalniają się po śmierci sinicy i rozpadzie komórki. W warunkach naturalnych, toksyny po wydostaniu się z komórki, ulegają natychmiastowemu rozcieńczeniu do stężeń niezagrażających życiu i zdrowiu [1, 14]. W polskich warunkach zakwit sinic może nastąpić sezonowo, wczesną wiosną, latem i jesienią. Produkowane przez sinice toksyny, oddziaływujące szkodliwie na wątrobę, system nerwowy, skórę itp., można sklasyfikować według ich właściwości toksykologicznych na: hepatotoksyny, neurotoksyny, dermatotoksyny, lipopolisacharydy [11]. Toksyny produkowane przez sinice najczęściej są wydalane w wyniku uruchomienia funkcji obronnych. Zaliczane są do jednych z najbardziej trujących substancji produkowanych przez żywe organizmy. Wielkość dawki letalnej toksyny zależy od gatunku sinic, która ją syntetyzuje i waha się w granicach od 9-200 μg⋅kg-1, dla porównania toksyczność jadu kobry wynosi 20 μg⋅kg-1 [1]. Stąd też w literaturze przedmiotu znane są opisy masowego zatrucia ludzi i zwierząt, a skuteczność działania toksycznego uzależniona jest od rodzaju sinic i spożytej objętości zatrutej wody. Reasumując, sinice, mimo że są organizmami o mikroskopijnych rozmiarach, mogą być groźne dla zdrowia i życia [11]. W środowisku przyrodniczym toksyny produkowane przez sinice ulegają biodegradacji, ale jest to proces stosunkowo powolny, polegający na rozkładzie molekuły pod wpływem enzymów produkowanych przez ni... więcej»

2019-6

zeszyt-5898-gospodarka-wodna-2019-6.html

 
W numerze m.in.:
Możliwości retencyjne jezior w zlewni rzeki Panny na Pojezierzu Gnieźnieńskim (BOGUMIŁ NOWAK, MARIUSZ PTAK)
B adaniami objęto 22 przepływowe jeziora położone w zlewni Panny na Pojezierzu Gnieźnieńskim w środkowo-zachodniej Polsce (rys. 1). Ich łączna powierzchnia wynosi ok. 1240 ha. Są to jeziora polodowcowe o bardzo zmiennych parametrach morfologicznych, a większość z nich cechuje się niedużą głębokością. W analizowanych jeziorach, podobnie jak na całym Pojezierzu Kujawskim, zauważalna jest tendencja do obniżania się poziomu wody [Nowak 2018; Nowak i in. 2018; Nowak i Ptak 2018a, Przybyłek i Nowak 2011]. Prowadzi to do zmniejszenia ich powierzchni [Choiński i in. 2016; Marszelewski i in. 2008; Nowacka i Ptak 2007] oraz systematycznego ubytku wód ze zlewni [Nowak 2018]. Konsekwencją tego zjawiska jest przyspieszenie procesu zarastania stref przybrzeżnych jezior [Nowak i in. 2011; Ptak 2013; Skowron i Jaworski 2017], ograniczenie lub zanik przepływu w ciekach łączących jeziora oraz wysychanie obszarów wodno-błotnych powiązanych z jeziorami [Nowak 2018]. Działaniem, które może prowadzić do zahamowania negatywnych procesów, jest retencjonowanie wody w czasie występowania jej nadwyżek oraz spowolnienie jej odpływu w okresach suchych. Efekt ten można osiągnąć m.in. poprzez piętrzenie jezior i magazynowanie wód w ich obrębie, wykorzystując do tego celu istniejącą zabudowę hydrotechniczną oraz realizując nowe obiekty. Liczne przykłady [Grześkowiak i in. 2012; Jańczak i in. 2004, Nowak i in. 2018; Nowak i Ptak 2018a; Nowak i Ptak 2018b; Sojka i in. 2010;] pokazują, że wykorzystując jeziora, można przechwycić bez większych szkód dla środowiska duże ilości wody. Piętrzenie wód wpływa także pozytywnie na sam akwen, zwłaszcza poprzez stabilizację jego zwierciadła wody oraz ograniczenie odpływu wód w okresach jej niedoborów [Nowak i Grześkowiak 2010; Nowak i Ptak 2018b]. Szczególnie korzystny wpływ ma ono na obszarach, w których występują deficyty wody, a za taki można uznać m.in. Pojezierze Gnieźnieńskie [Marszelewski i Radomski 2008; Nowak 2... więcej»

Zintegrowane zarządzanie zasobami wody (JERZY IWANICKI)
W wyniku gwałtownego rozwoju gospodarczego i społecznego jaki nastąpił po II wojnie światowej zasoby wodne ulegają coraz intensywniejszej antropopresji. Nowe rodzaje zanieczyszczeń wody oddziałują na nasze zdrowie, przyspieszają korozję konstrukcji betonowych i stalowych oraz powodują inne niekorzystne skutki. Straty wywołane tymi procesami wielokrotnie przewyższają nakłady na gospodarkę wodną. Świadomość konieczności zmiany podejścia do gospodarowania wodami pojawiła się w naszym kraju w latach 70. ubiegłego wieku. Jednakże możliwość wprowadzenia tych zmian pojawiła się dopiero po 1989 r. Katalog koniecznych zmian zaproponował zespół ekspertów powołany w 1991 r. przez ówczesnego Marszałka Senatu RP Pana Andrzeja Stelmachowskiego. Wykorzystując wiedzę o stanie zasobów oraz nowoczesną naukę o analizowaniu i projektowaniu złożonych systemów działania (tj. takich, w których uczestniczy człowiek) sformułowano zasady nowoczesnej polityki wodnej. Wprawdzie nie zostały one wdrożone do praktyki na skutek oporu działaczy przywiązanych do rozwiązań tradycyjnych, ale pojawiły się w brzmieniu niemal identycznym w postaci zasad zintegrowanego zarządzania zasobami wody (w skrócie ZZZW); (ang. Integrated Water Resources Management - IWRM) opracowanych przez ekspertów zachodnich. Pokazuje to poniższe porównanie: Koncepcja systemu zarządzania gospodarką wodną KOŚ Senatu RP, 1991 Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60/UE Zasada integralności zasobów Zintegrowana polityka gospodarowania wodą Zasada gospodarowania na obszarach zlewni rzecznych Zasada gospodarowania na obszarach zlewni rzecznych Zasada jednego gospodarza Właściwe władze Zasada samofinansowania Zwrot kosztów usług wodnych Zasada planowej poprawy stanu zasobów Osiągnięcie dobrego stanu wód w ciągu 15 lat Zasada nadzoru nad użytkownikami Monitoring wód Zasada obligatoryjnego udziału w radach zlewni przedstawicieli władz i grup społecznych Zasada informowania społeczeństwa i k... więcej»

Geneza i przebieg największej powodzi na Narwi (MIECZYSŁAW DĄBROWSKI)
SYTUACJA HYDROMETEOROLOGICZNA W DORZECZU Charakteryzując sytuację hydrometeorologiczną okresu przed formowaniem się wezbrania należy sięgnąć do lata 1978 roku. Podstawowe charakterystyki meteorologiczne przedstawiono w tab. I. Okres lata 1978 r. można określić jako chłodny - temperatury średnie w najcieplejszych miesiącach roku (lipiec, sierpień) przekraczały zaledwie 15oC. Opady nie były intensywne (sumy miesięczne wahały się w granicach od 70 do 100 mm), ale były równomiernie rozłożone w czasie. Liczba dni ze znaczącym opadem większym od 1 mm wahała się od 10 do 17 [2]. Powodowało to intensywne nasycanie gruntu i wysoki poziom zwierciadła wód podziemnych (rys. 1). W dorzeczu Narwi odnotowano najwyższe obserwowane stany wód gruntowych na 41 stacjach pomiarowych [1, 2]. Na stacjach poziom wody był znacznie wyższy od średnich z wielolecia (rys. 1). W listopadzie opady były już mniejsze (20,5 mm) i zaczęły pojawiać się przymrozki. W grudniu temperatura średnia wynosiła już -7,4 o C i wierzchnia warstwa gruntu została zmrożona. Na takim podkładzie zaczęła pojawiać się pokrywa śnieżna [2]. Od stycznia do marca 1979 r. panowały temperatury ujemne (tab. II). Tabela II. Elementy klimatu w okresie poprzedzającym wezbranie 1979 r. (stacja Białystok) Miesiąc Temperatura średnia oC Opad Liczba dni z opadem >1 mm styczeń -7,7 61,6 10 luty -7,4 17,7 6 marzec -0,1 48,2 13 Tabela I. Wybrane elementy klimatu w okresie VI-X 1978 r. (stacja Białystok) Miesiąc Temperatura średnia ( oC) Opad (mm) Liczba dni z opadem >1 mm czerwiec 14,1 102,3 15 lipiec 15,4 73,0 10 Sierpień 15,1 90,5 14 wrzesień 10,2 77,4 17 październik 7,0 71,5 15 Rys. 1. Stacje pomiaru wód gruntowych na których odnotowano maksymalny obserwowany poziom zwierciadła (kolorem czerwonym pokazano wysokość zwierciadła ponad stan średni, w cm) 30 GOSPODARKA WODNA 6/2019 RÓŻNE W st... więcej»

FAKTY
Debata "Polskie Wody w kontekście Ramowej Dyrektywy Wodnej" Warszawa, 8 maja 2019 r.O problemach związanych z gospodarowaniem wodą w Polsce dyskutowano w Centrum Wodnym SGGW, podczas debaty zorganizowanej przez Polski Klub Ekologiczny, Globalne Partnerstwo dla Wody i Koalicję Ratujmy Rzeki. W debacie wzięło udział ok. 50 osób reprezentujących wymienione organizacje oraz instytucje gospodarki wodnej. Wprowadzenie do debaty przedstawił mgr inż. Jerzy Iwanicki, który krytycznie odniósł się do polityki wodnej, prowadzonej w Polsce od wielu lat oraz zmian dokonanych w znowelizowanej ustawie Prawo wodne. Przypomniał, że w Ramowej Dyrektywie Wodnej jako cel nowoczesnej gospodarki zasobami wody podaje się: "Osiągnięcie co najmniej dobrego stanu wód przez określenie i wdrożenie niezbędnych działań w ramach zintegrowanych programów działań, uwzględniając istniejące wymogi Wspólnoty", natomiast u nas zbyt często jeszcze funkcjonuje, sformułowany w latach 30. ub. wieku pogląd, że "Celem gospodarki wodnej jest odprowadzenie do morza spadającej na ziemię wody przy ograniczeniu do minimum jej szkodliwego działania i przy uzyskaniu do maksimum jej działania pożytecznego jako środowiska, materii i masy". Taki pogląd można obecnie uznać za archaiczny i powinien być zmodyfikowany. Jest sprzeczny z zasadą systemowego traktowania zasobów wodnych zlewni. Nie zawsze także odpowiada współczesnej strategii przeciwdziałania powodziom i suszom. Jak podkreślił w wystąpieniu inż. Jerzy Iwanicki, w obowiązującej obecnie ustawie Prawo wodne nie w pełni zastosowano zasady zawarte w Ramowej Dyrektywie Wodnej, z których jako najważniejszą wskazał wprowadzenie zintegrowanego, kompleksowego zarządzania zasobami wody na obszarach zdefiniowanych zlewni rzecznych. Wskazał, że zastrzeżenie budzi także niewystarczające uwzględnienie zaleceń RDW dotyczące włączania jak największej części społeczeństwa do spraw związanych z gospodarowaniem zasobami wodnymi oraz ... więcej»

Rozmowa z prof. dr hab. inż. Elżbietą Nachlik
Redakcja: Pani Profesor, jest oczywiste, że zadania, priorytety a także systemy zarządzania w gospodarce wodnej ulegają ciągłym zmianom. Czy może Pani spróbować nakreślić najważniejsze, współczesne wyzwania przed którymi stoi gospodarka wodna w Polsce, w nawiązaniu do trendów europejskich i pragmatyki stosowanej w innych krajach. Prof. E. Nachlik: Najważniejsze wyzwania gospodarki wodnej oraz priorytety działań, są związane ze zmieniającymi się warunkami rozwoju społecznego i ekonomicznego. Te zachodzące w ostatnich dekadach (dekadzie) i prognozowane przemiany rozwojowe decydują o wyzwaniach i priorytetach gospodarki wodnej obecnie oraz w najbliższej przyszłości. Za najważniejsze uznaję: ● Intensywny rozwój ośrodków miejskich - Dziś żyje w nich co drugi mieszkaniec globu, a do roku 2050 liczba mieszkańców miast osiągnie 75% całej populacji. Miasta są biegunami rozwoju, koncentrują potencjał społeczny i ekonomiczny a także generują rozwój powiązań drogowych i kolejowych - przecinających przestrzeń zlewni rzecznych i samych rzek. To ogromne i wieloaspektowe wyzwanie dla gospodarki wodnej w pełnym zakresie zadaniowym, ale wymagające integracji działań, z których do najbardziej spektakularnych należą obecnie: (1) gospodarowanie wodami opadowymi uwzględniające ich pełną i czasową retencję, wykorzystanie wód nadmiarowych oraz odprowadzenie do rzek z zachowaniem bezpieczeństwa ilościowego i ekologiczne... więcej»

2019-5

zeszyt-5867-gospodarka-wodna-2019-5.html

 
W numerze m.in.:
Wpływ regulacji prawnych na rozwój ochrony wód (MAREK GROMIEC)
P rawo wodne w wielu państwach, będące podstawowym instrumentem polityki państwa w gospodarce wodnej, spełnia również szereg funkcji w dziedzinie ochrony wód przed zanieczyszczeniami, a w wielu przypadkach również funkcję kreowania i wdrażania postępu techniczno-technologicznego oraz innowacyjnych rozwiązań, szczególnie w oczyszczaniu ścieków i przeróbce osadów ściekowych. Należy przypomnieć, że dopiero w połowie XVIII wieku w Europie zdano sobie sprawę ze skutków nie oczyszczania lub niewłaściwego oczyszczania ścieków i ich wpływów na zaopatrzenie ludności w wodę, które wywoływały wiele chorób i epidemii związanych z wodą. Powyższe spowodowało znaczy wzrost zainteresowania oczyszczaniem ścieków w wielu państwach, w których zaczęły pojawiać się różne metody ich oczyszczania. PIERWSZE PRAWO OCHRONY WÓD W XVIII w., pod względem rozwiązań instytucjonalnych i prawnych związanych z ochroną wód zaczęła przewodzić Anglia, gdzie już w 1865 r. została powołana Królewska Komisja ds. Zanieczyszczenia Rzek, następnie reaktywowana w 1874 r. W wyniku działalności tej komisji, w 1876 r., został wydany Akt Zapobiegania Zanieczyszczeniu Rzek, w którym niestety nie zaproponowano rozwiązań technicznych uniemożliwiających dalszą degradację wód. Dlatego, w 1898 r., powołano Królewską Komisję ds. Unieszkodliwiania Ścieków Komunalnych, która w 1908 r. nie tylko zarekomendowała test BZT5 (5-dobowego Biologicznego Zapotrzebowania Tlenu) do praktycznego stosowania, ale również w 1912 r. przyjęła znane standardy jakości odpływu ścieków (30 : 20 + pełna nitryfikacja). Wprowadzenie w życie powyższych standardów wymagało zastosowania nowych rozwiązań technologicznych dla oczyszczania ścieków w Anglii i w różnych państwach, w tym w USA. Pewnym przełomem było odkrycie w Anglii jednej z głównych metod biologicznego oczyszczania ścieków - metody osadu czynnego co było ściśle związane z połączeniem nauki i praktyki. Początkowo metoda osadu czynnego, z różnym... więcej»

Zmiana struktury transportu żeglugi śródlądowej w latach 2004-2014 na przykładzie skanalizowanego odcinka drogi wodnej E70 pomiędzy Bydgoszczą a Krzyżem (HUBERT RABANT, DAWID SZATTEN, ZYGMUNT BABIŃSKI)
D rogi wodne wykorzystywane były gospodarczo od dawna, niemniej wraz z upowszechnieniem nowych form transportu ich udział uległ ograniczeniu. Taki proces miał miejsce również w Polsce, która chociaż posiada dogodne warunki do prowadzenia żeglugi śródlądowej, to wykorzystuje ją w znikomym stopniu. W wyniku wieloletnich zaniedbań w infrastrukturze, dominują szlaki o niskiej przydatności do żeglugi. Łączna długość dróg wodnych w Polsce wynosi 3660 km (Rozporządzenie…, 2002), jednakże parametry europejskie spełnia z nich zaledwie 6% (Wojewódzka-Król, Rolbiecki, 2008; 2014; Nowakowski i inni, 2015). Trudne warunki logistyczne mają odbicie w niskim udziale w pracy przewozowej, wynoszącym zaledwie 0,3-0,4% (Informacja…, 2014). Według raportu Komisji ds. Ekonomii ONZ (White paper…, 2011), transport wodny jest najtańszym sposobem przemieszczania ładunków po śródlądziu. Prowadzone obecnie szerokie prace badawcze nad skutkami zagospodarowania dróg wodnych, na przykładzie dolnej Wisły (Wojewódzka-Król, Rolbiecki, 2017), wskazują na możliwość osiągnięcia znaczących korzyści wynikających z takich działań. OBSZAR I METODY BADAŃ Analizę ruchu jednostek przeprowadzono na zagospodarowanym odcinku drogi wodnej E70 - od km 14,8 Kanału Bydgoskiego (Bydgoszcz) do km 176,2 na rzece Noteć (Krzyż). Fragment ten stanowi połączenie dwóch głównych śródlądowych dróg wodnych w Polsce: E30 i E40. Na badanym odcinku szlaku o długości 161 km, znajduje się 20 śluz żeglugowych (6 na Kanale Bydgoskim i 14 na Noteci), które mają komory o wymiarach: 57,4 m na 9,6 m (Habel i inni, 2017). Kanał Bydgoski, powstały w latach 1773-1774, zaliczany jest do II klasy drogi wodnej. Prace regulacyjne na badanym odcinku Noteci, zaklasyfikowanej do kategorii Ib, przeprowadzone zostały w latach 1863-1915 (Woźniak-Hlebionek, 2002). Głębokość badanego odcinka Noteci waha się od 1,2 do 1,5 m, a Kanału Bydgoskiego około 1,6 m (Habel i inni, 2017). Badania obejmow... więcej»

Analiza stężeń wybranych anionów w wodach ujmowanych do celów wodociągowych na terenie gminy Hajnówka (EWA RAUBA, RAFAŁ MIŁASZEWSKI)
W Polsce za zbiorowe zaopatrzenie ludności w wodę do spożycia odpowiedzialna jest gmina. Obowiązek zapewnienia mieszkańcom wody w odpowiedniej ilości i o odpowiedniej jakości gmina realizuje poprzez działalność przedsiębiorstw wodociągowych. W polskich miastach 96,5% ludności korzysta z sieci wodociągowej. W 2016 r. w gospodarstwach domowych zużyto 1238,1 hm3 wody wodociągowej, w tym 792,2 hm3 w miastach i 445,9 hm3 na obszarach wiejskich. Natomiast ilość wody pobranej do celów eksploatacji sieci wodociągowej wyniosła 2045,9 hm3 [6]. W Polsce w celu eksploatacji sieci wodociągowej wykorzystuje się przede wszystkim wody podziemne. Stanowią one ponad 72% wód pobieranych do tego celu [2]. Z ujęć powierzchniowych najczęściej wodę pobierają duże wodociągi, które zaopatrują największe aglomeracje miejskie i przemysłowe [14]. Wody podziemne charakteryzują się raczej stałym składem fizyko-chemicznym, który kształtują procesy hydrogeologiczne, fizyczne i biologiczne. Jakość wody podlega kontrolom wewnętrznym przeprowadzanym przez przedsiębiorstwa wodociągowe oraz organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Celem artykułu jest analiza jakości wody ujmowanej do celów wodociągowych przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Hajnówce pod względem zawartości anionów. WYMAGANIA STAWIANE WODZIE PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ Podstawowym aktem prawnym Unii Europejskiej, dotyczącym jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, jest Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Celem dyrektywy jest stworzenie podstaw prawnych dla ochrony zdrowia ludzkiego przed szkodliwymi skutkami zanieczyszczenia wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W związku z tym w dyrektywie określono parametry jakości wody oraz ich wartości, które zgodnie z obecną wiedzą, pozwolą zapewnić odpowiednią jakość wody do picia. Parametry te opierają się na wytycznych WHO... więcej»

Pierwsze posiedzenie Komitetu Gospodarki Wodnej PAN
Warszawa, 26 kwietnia 2019 r. W dniu 26.04.2019 r. odbyło się inauguracyjne posiedzenie Komitetu Gospodarki Wodnej PAN w kadencji 2019-2022. Komitet powołany został przez Prezydium Polskiej Akademii (uchwała nr 22/2019 z dnia 19 marca 2019 r.). Na przewodniczącego KGW PAN, Prezydium PAN powołało prof. dr hab. inż. Tomasza Okruszko. Skład Komitetu Gospodarki Wodnej PAN na kadencję 2019-2022: 1. prof. dr hab. inż. Kazimierz BANASIK, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa, 2. dr hab. Piotr BANASZUK, prof. PB, Politechnika Białostocka, 3. dr inż. Anna DUBEL, Akademia Górniczo- Hutnicza, Kraków, 4. dr inż. Jerzy GRELA, MGGP, Kraków, 5. prof. dr hab. inż. Tomasz HEESE, Politechnika Koszalińska, 6. dr hab. Katarzyna IZYDORCZYK, prof. ERCE, Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii PAN, Łódź, 7. dr ... więcej»

Przykłady regulacji rzek w Królestwie Polskim Część II (MAREK RUTKOWSKI)
REGULACJA BZURY Regulacja Bzury stała się obiektem zainteresowania władz centralnych Królestwa już w 1817 r. Stało się tak ponieważ znaczne tereny nad Bzurą były prawie każdego roku zalewane przez wody tej rzeki, co jak stwierdzono, miało miejsce głównie "przez zupełne zaniedbanie wyczyszczenia koryta" tej rzeki. W konsekwencji władze administracyjne okresu początków funkcjonowania konstytucyjnego Królestwa Polskiego były nieustannie monitowane przez okolicznych mieszkańców, celem podjęcia na tej rzece prac regulacyjnych. Komisja Województwa Mazowieckiego wstępnie zajęła się problemem w lipcu 1817 r. (reskrypt z 9 lipca 1817 r., nr 18 672), jednak dopiero 13 maja 1818 r. - a zatem tego samego dnia co w sprawie usunięcia zagrażających spławowi na rzekach "młynów-pływaków" - wydano w Warszawie formalne nakazy i zarządzenia w tej kwestii. Rozporządzenie to, o numerze 16 255, określono formalnie "policyjno-administracyjnym urządzeniem". Wynikało z niego zasadniczo, iż władze wojewódzkie wydały okolicznym komisarzom obwodowym polecenie poważnego zajęcia się kwestią oczyszczenia koryta Bzury. Postawiono tu dwa zasadnicze cele. Należało przede wszystkim - bez użycia specjalnego sprzętu - "oczyścić z przeszkód wolny bieg wody na rzece poprzez wycięcie nabrzeżnych drzew i roślin". Następnie nakazano zlikwidować wszelkie wybudowane na rzece przeszkody natury pozanaturalnej, jak: pale, "zawały" i "zagrody". Zarządzający obszarami mającymi styczność z Bzurą komisarze obwodowi otrzymali zatem ze strony Komisji Województwa Mazowieckiego polecenie dokonania bądź osobiście, bądź przez swoich zastępców ("adiunktów") dokładnej oceny stanu brzegów tej rzeki. Jako cele tego objazdu (sformułowane w maju 1818 r.) władze wojewódzkie wskazywały zlokalizować umiejscowione na brzegach Bzury "zawały", oraz nakazać właścicielom okolicznych gruntów oczyszczenie - tam gdzie można to było zrobić beż użycia specjalistycznego sprzętu - koryta rzeki szczegó... więcej»

2019-4

zeszyt-5833-gospodarka-wodna-2019-4.html

 
W numerze m.in.:
Przykłady regulacji rzek w Królestwie Polskim (MAREK RUTKOWSKI)
REGULACJA PILICY Jakkolwiek pierwsze postanowienie rządu konstytucyjnego Królestwa Polskiego w zakresie regulacji rzek, datowane było już na 17 lutego 1816 r., i dotyczyło okolic Warszawy (gdzie była mowa o zabezpieczeniach wałami wsi podwarszawskich, zagrożonych licznymi powodziami)1), a myślano też już od samego początku funkcjonowania nowego państwa o oczyszczeniu Prosny i Nidy2), to jednak bez wątpienia proces regulacji rzeki Pilicy możemy uznać za rzeczywisty, znaczący początek prac regulacyjnych po 1815 r. W dniu 20 kwietnia 1816 r. bowiem ówczesne najwyższe władze krajowe - Rada Administracyjna podejmuje decyzję o przeznaczeniu znacznych funduszy państwowych na uregulowanie rzek Pilicy oraz Nidy, jak też na wstępne oddelegowanie inżyniera, który zająłby się pracami niwelacyjnymi i kosztorysami w odniesieniu do wskazanych projektów3). Wkrótce, bo 28 maja 1816 r. przyznaje rząd Królestwa bardzo wysokie diety dla dyrektora robót nad oczyszczaniem rzeki Pilicy. Kwoty te wynoszą 9 tysięcy złp. rocznie4). Już 10 września 1816 r. sowicie uposażony inżynier Jan Wojciech Lange przedstawia na forum Rady Administracyjnej dokładny projekt przeprowadzenia regulacji rzeki Pilicy, który w założeniu miał trwać w ciągu najbliższych pięciu lat, tj. w okresie 1817-1821. Według oszacowań Lange’go, całkowity koszt tejże regulacji opiewał wstępnie na milion złp5). Finalnie 12 kwietnia 1817 r. rząd Królestwa podejmuje ogólną uchwałę dotyczącą sposobu i zasad dostarczania robotników niezbędnych do przeprowadzenia regulacji koryta Pilicy6). Na podstawie m.in. ogólnych postanowień namiestnika carskiego w Królestwie Polskim generała Józefa Zajączka z 20 kwietnia 1816 r. oraz 12 kwietnia 1817 r. dotyczących tak prowadzenia prac transportowych, jak i realizacji obowiązku szarwarkowego, Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji dnia 13 maja 1817 r. wydała reskrypt nr 761/178, nakazujący bezzwłoczne rozpoczęcie (najistotniejszego etapu) prac nad uspławnieniem rz... więcej»

Metoda oceny opłacalności stosowania liczników wody bezzwrotnej (JÓZEF OBER, JANUSZ KARWOT)
P rzedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Rybniku świadczy usługi zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na obszarze trzech gmin: Rybnik, Jejkowice i Gaszowice. Łącznie eksploatuje 1149,3 km sieci wodociągowej i 857,4 km sieci kanalizacyjnej. Woda dostarczana do klientów PWiK Sp. z o.o. w Rybniku pochodzi z trzech źródeł: w 76% jest czerpana z sieci magistralnej Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów SA, w 17% z ujęcia Elektrowni Rybnik SA w Stodołach oraz w 7% z ujęcia będącego obecnie własnością PWiK, zlokalizowanego przy ul. Tęczowej w Rybniku, w przeszłości zaopatrującego w wodę bro- war rybnicki. Dostarczana woda pochodzi zatem zarówno z ujęć powierzchniowych GPW, jak i studni głębinowych, co w znacznym stopniu podnosi poziom bezpieczeństwa, gwarantując niezawodność dostaw. METODYKA BADAŃ WŁASNYCH Jako główną metodę badawczą przyjęto analizę szeregów czasowych na podstawie danych zbieranych w realnym obiekcie - Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rybniku w latach 2013-2017. Szereg czasowy można zdefiniować jako: "szereg powstający w wyniku obserwacji mierzalnego zdarzenia w kolejnych momentach lub okresach" [Podgórski 2010] lub "ciąg uporządkowanych obserwacji dokonanych w różnych momentach na zmiennej charakteryzującej pewną jednostkę lub zbiorowość" [WWW1, Encyklopedia Zarządzania 2018]. Istotną cechą szeregu czasowego jest uporządkowanie obserwacji zgodnie z wartościami zmiennej czasowej, w odróżnieniu od ciągów obserwacji, które mogą być uporządkowane względem wielkości lub które nie są w ogóle uporządkowane. Analiza szeregów czasowych pozwala na analiz... więcej»

Zarządzanie zawodnieniami terenów górniczych w procesie napraw szkód górniczych (DARIUSZ IGNACY)
J ednym ze skutków oddziaływania podziemnej eksploatacji górniczej kopalin są przeobrażenia środowiska wodnego terenów górniczych. Można wyróżnić dwa zasadnicze rodzaje takich przeobrażeń górotworu i powierzchni: okresowe lub trwałe osuszenia oraz okresowe (sezonowe, powodziowe) lub trwałe zawodnienia. Okresowemu (wymuszonemu) odwadnianiu złóż kopalin towarzyszy okresowe osuszanie elementów środowiska. Przywróceniu naturalnych stosunków wodnych może towarzyszyć zasadnicza zmiana rodzaju przeobrażeń środowiska. Dotychczas osuszane elementy środowiska - górotwór i/lub powierzchnia mogą ulec zawodnieniu po przywróceniu naturalnych przepływów wód. Jeśli przewiduje się taką zmianę rodzaju przeobrażeń elementu środowiska, to określa się ją mianem zagrożenia zawodnieniem. W hydrologii to zagrożenie obejmuje powodzie oraz zawodnienia wodogruntowe. W treści tego artykułu przypisywanie zagrożenia zawodnieniem powierzchniom terenów górniczych jest związane z założe- niem przywrócenia w ich granicach swobodnych przepływów wód. W Programie Wodno-Środowiskowym Kraju, zatwierdzonym przez Radę Ministrów w 2010 r., niektóre z odcinków cieków po- wierzchniowych w terenach górniczych, w których przerwano związek hydrauliczny wód z ich odbiornikiem i/lub z wodami podziemnymi, zakwalifikowano jako silnie zmienione części wód. Ich stan oceniono jako zły, zaś ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych - jako duże. W Programie zawarto dla nich derogacje czasowe wraz z uzasadnieniem: "brak jest dla nich możliwości technicznych ograniczenia wpływu tych oddziaływań, zaś występująca działalność człowieka związana jest ściśle z występowaniem bogactw naturalnych bądź przemysłowym charakterem obszaru". Ramy czasowe dopuszczenia wymuszonych przepływów wód w terenach górniczych określa artykuł 100 ustawy Prawo ochrony środowiska. Stanowi on w szczególności, że: "każdy, kto czasowo doprowadził do zmiany stosunków wodnych, jest obowiązany do podjęcia działań w celu ich przywróc... więcej»

Zawartości miedzi, niklu i ołowiu w profilu podłużnym wód Jeziora Licheńskiego (KRZYSZTOF BERLEĆ, ADAM TRACZYKOWSKI, KATARZYNA BUDZIŃSKA, BOŻENA SZEJNIUK, MAGDALENA MICHALSKA, RAFAŁ PASELA)
C oraz częściej - obok zanieczyszczeń wód powierzchniowych związkami biogennymi, powodującymi eutrofizację - dużym problemem staje się obecność w wodzie substancji niepożąda- nych o charakterze mikrozanieczyszczeń takich jak: metale ciężkie, WWA, zanieczyszczenia ropopochodne czy pestycydy. Związki te są szczególnie niebezpieczne ze względu na to, że już przy bardzo niskich stężeniach mogą wywoływać efekty szkodliwe w stosunku do człowieka jak i środowiska. Ponadto mają one zdolność do kumulowania się w organizmach ludzi i zwierząt, co dodatkowo potęguje ich toksyczność [2]. Dlatego też monitoring emisji tych substancji, a także ich obiegu w ekosystemach naturalnych po- winien stać się priorytetem dla służb oraz instytucji zajmujących się ochroną środowiska. Skład chemiczny wód warunkują: lokalizacja zbiornika lub cieku wodnego, procesy naturalne zachodzące w środowisku wodnym oraz dopływ zanieczyszczeń obcego pochodzenia [3]. Jednym z wyznaczników nasilenia antropopresji są metale ciężkie odprowadzane do wód powierzchniowych ze ściekami przemysłowymi i komunalnymi oraz zmywane z pól i łąk, gdzie dostają się jako domieszki nawozów i środków ochrony roślin, z transportu oraz z emisji pyłowych trafiających do atmosfery [4]. Metale ciężkie powszechnie uznaje się za szczególnie szkodliwe dla środowiska przyrodniczego. Ich obecność jest notowana w wodzie, atmosferze oraz w glebie. Metale docierające do ekosystemów wodnych mają swe źródło w procesach geochemicznych: pochodzące z ośrodka skalnego, powstające w wyniku procesów geologicznych i hydrogeologicznych [6, 13]. Podwyższone stęże- nie mikroskładników (Au, Ag, Cu, Mn, Fe, Co, Ni, Zn, U, Cd, Cu, Pb) w wodach jest najczęściej związane ze strefami występowania określonych złóż lub lokalnych nagromadzeń minerałów zawie- rających dany pierwiastek. Obecność metali w wodach jest także wynikiem antropopresji (przemysł, komunikacja, oczyszczalnie ścieków, produkty ubocz- ne z kopalni metali) [1... więcej»

Prof. dr inż. Jan Zieliński 1931-2019 (Marek Gromiec)
Z głębokim żalem przyjąłem wiadomość, że w dniu 8 lutego 2019 r., w wieku 88 lat, zmarł prof. dr inż. Jan Zieliński - wybitny hydrotechnik i nestor gospodarki wodnej. Urodził się 2 stycznia 1931 r. w Krześlinie, w rodzinie nauczycielskiej, w której ojciec Kazimierz był kierownikiem szkoły i nauczycielem, a matka Michalina nauczycielką w szkole powszechnej w Mokobodach, powiat Siedlce. Rodzice, w latach 1939-1944 prowadzili działalność konspiracyjną, oboje należeli do AK, a ojciec, major, ps. Bezmian był komendantem Ośrodka III "Osika" Mokobody obwodu ZWZ - AK "Sowa" Siedlce. Po wojnie, matka przeniosła się do szkoły w Siedlcach, a ojciec pracował w spółdzielczości w Warszawie. Po zdaniu matury matematyczno-fizycznej w Liceum im. Żółkiewskiego w Siedlcach, od 1949 r., Janek wraz z całą rodziną zamieszkał w Warszawie i rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Politechniki Warszawskiej, które ukończył w 1953 r. na Wydziale Budownictwa Wodnego uzyskując dyplom inżyniera budownictwa wodnego. Tytuł magistra inżyniera wodnego uzyskał w 1955 r. Na studiach poznał swoją przyszłą żonę Marię Ozga (nieodżałowaną prof. dr hab. inż. Marię Ozga-Zielińską), z którą zawa... więcej»

2019-3

zeszyt-5802-gospodarka-wodna-2019-3.html

 
W numerze m.in.:
RECENZJA Jerzy Bolałek (red.): Zalew Wiślany Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2018 (Artur Magnuszewski)
Monografia "Zalew Wiślany" pod redakcją Jerzego Bolałka ukazała się w czasie zwiększonego zainteresowania opinii publicznej tym akwenem, w związku z planowanym przekopem przez Mierzeję Wiślaną. Jest to praca zbiorowa, której zespół autorski liczy 35 osób. Jednostki naukowe, z których pochodzą autorzy, to: Uniwersytet Gdański (Instytut Oceanografii, Instytut Geografii, Wydział Prawa i Administracji, Wydział Biologii), Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu, Morski Instytut Rybacki. Książka liczy 486 str., wydano ją w twardej oprawie, zawiera barwne ilustracje, spis literatury, notki biograficzne autorów. Materiał przedstawiony w monografii zebrano w następujących działach: warunki fizycznogeograficzne (rozdziały 1-6), świat ożywiony (rozdział 7), zanieczyszczenia (rozdział 8), rozwój zrównoważony (rozdział 9). Opis warunków fizycznogeograficznych rozpoczyna się od geologicznej genezy akwenu, przedstawionej w nawiązaniu do zdarzeń geologicznych z plejstocenu i holocenu. Pokazano zasięgi linii brzegowej Zalewu Wiślanego w kolejnych fazach powstawania Bałtyku. Kolejnym komponentem przyrodniczym w monografii są warunki klimatyczne. Omówiono następujące elementy klimatu: ciśnienie atmosferyczne, wiatr, wilgotność powietrza. W tym rozdziale wykorzystano tyl... więcej»

INFORMACJE - NOWOŚCI
Ponowne wykorzystanie ścieków.W Europie w rzeczywistości zużywa się jedynie 20% wody wykorzystywanej w sektorach korzystających z publicznego systemu zaopatrzenia w wodę. Pozostałe 80% wraca do środowiska, głównie jako oczyszczone ścieki. Niestety, zabetonowane i uszczelnione powierzchnie w miastach zazwyczaj kierują wodę z opadów atmosferycznych do sieci kanalizacyjnych, gdzie miesza się ona ze ściekami, co nie pozwala opadom przeniknąć do gleby i zasilić zasobów wód podziemnych. Spływający deszcz i ścieki często przechodzą przez oczyszczalnie ścieków przed ponownym wpłynięciem do rzek, zazwyczaj daleko od miast. Wprowadzenie pewnych zmian w miejskich systemach wodociągowych umożliwiłoby ponowne dostarczenie zarówno wody deszczowej, jak i mniej zanieczyszczonych ścieków do miejskich użytkowników wody.Miasta mogłyby również gromadzić wodę deszczową spływającą z dachu lub... więcej»

Powstaje pierwszy w Polsce Plan przeciwdziałania skutkom suszy
S usze pojawiają się w naszej części świata coraz częściej i nic nie wskazuje na to, że w dającej się przewidzieć przyszłości coś się w tym względzie zmieni. Jest to zjawisko naturalne i nikt, nawet znacznie bogatsze niż Polska państwa, nie może mu zapobiec. W poszczególnych państwach podejmowane są jednak działania w celu minimalizowania skutków tego zjawiska. Temu celowi służy także opracowywany właśnie w naszym kraju plan przeciwdziałania skutkom suszy na obszarach dorzeczy (PPSS). To pierwszy tak kompleksowy projekt działań w tej dziedzinie w Polsce. Plan powstanie do końca 2020 r. Jest to trzeci, po planach gospodarowania wodami oraz planach zarządzania ryzykiem powodziowym (opracowanych przez KZGW, poprzednika prawnego Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie) wielki projekt mający służyć zrównoważonemu gospodarowaniu wodami i ustaleniu zasad oraz instrumentów zarządzania zasobami wodnymi. Celem jest zapewnienie dobrej jakości oraz wystarczającej ilości wody służących wszystkim działom gospodarki narodowej oraz środowisku naturalnemu. W ramach opracowania PPSS zostanie dokonana identyfikacja i hierarchizacja obszarów zagrożonych wystąpieniem zjawiska suszy na obszarach poszczególnych dorzeczy oraz ocena potrzeb w zakresie ochrony przed suszą. Zostanie również opracowany zestaw działań mający na celu zapobieganie i łagodzenie skutków oddziaływania suszy na społeczeństwo, środowisko i gospodarkę. SUSZA - KLIMATYCZNE ZJAWISKO NATURALNE Susza jest naturalną cechą klimatu, określaną jako zauważalny brak wody w środowisku, skutkujący szkodami w środowisku i gospodarce oraz stanowiący uciążliwość, a nawet zagrożenie dla ludności. Ten tymczasowy spadek dostępności wody, związany m.in. z brakiem opadów, trzeba odróżnić od niedoboru wody. Niedobór wody jest zjawiskiem spowodowanym działalnością człowieka i zachodzi wówczas, gdy realizowane zapotrzebowanie na wodę przekracza dostępne zasoby wodne. Niedobory wody bardzo cz... więcej»

Przegląd i aktualizacja wstępnej oceny ryzyka powodziowego (AGNIESZKA ŚLIWA)
C harakterystyka zagrożenia powodziowego, określenie obszarów występowania ryzyka powodziowego, ocena jego rozmiaru oraz umiejętność zarządzania nim stanowią istotne elementy procesu zarządzania kryzysowego w naszym kraju. Powódź jako zagrożenie mogące spowodować wystąpienie sytuacji kryzysowej charakteryzuje się znacznym prawdopodobieństwem wystąpienia oraz dużymi skutkami dla bezpieczeństwa narodowego. Skuteczność działań podejmowanych w fazie reagowania na zagrożenie jest uzależniona od wielu czynników, w tym od dokładności wykonania oceny ryzyka zagrożenia w fazie przygotowania na jego wystąpienie. Opracowanie projektów strategicznych dokumentów planistycznych związanych z zarządzaniem ryzykiem powodziowym należy do ustawowych zadań Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Jednym z tych dokumentów jest wstępna ocena ryzyka powodziowego. ZAGROŻENIE POWODZIOWE A RYZYKO POWODZIOWE Występowanie zagrożenia powodziowego na danym terenie oznacza duże prawdopodobieństwo wystąpienia tam zjawiska powodzi, czyli zgodnie z definicją podaną w art. 16 pkt 43 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne "czasowego pokrycia przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołanego przez wezbrania wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu wywołanego przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych". Natomiast ryzyko powodziowe, zgodnie z art. 2 Dyrektywy 2007/60/WE w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim, oznacza kombinację prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi i prawdopodobieństwa wystąpienia związanych z powodzią potencjalnych negatywnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego i działalności gospodarczej. Zatem znaczące ryzyko powodziowe występuje na pewnym obszarze dopiero wtedy, gdy stwierdzone tam wysokie zagrożenie powodziowe wiąże się z dużym prawdopodobień... więcej»

Światowy Dzień Wody 2019 (Wojciech Majewski)
Leaving no one be hind Tegoroczne hasło Światowego Dnia Wody, który obchodzimy 22 marca każdego roku, ma bardzo ogólne, ale jednocześnie bardzo istotne znaczenie. Leaving no one behind możemy rozumieć jako stwierdzenie, że pod względem zaopatrzenia w wodę i ochroną przed jej niszczącym działaniem, wszyscy ludzie na kuli ziemskiej nie powinni być pozostawieni sami sobie. Bardzo aktualne jest tu powszechnie znane stwierdzenie: Whoever you are, wherever you are, water is your human right. (Kimkolwiek jesteś, gdziekolwiek jesteś, woda jest twoim ludzkim prawem). Hasło to często pojawia się w formie: Water for society including all (woda dla społeczności włączając wszystkich). Światowy Dzień Wody (World Water Day) obchodzimy w tym roku już po raz 25. Minęło ćwierć wieku odkąd problem wody pojawił się jako niezwykle istotny dla ludzkości (1993 r.). W każdym roku ŚDW obchodzony był pod wybranym hasłem. Można było wtedy wyodrębnić pewien bardzo istotny problem gospodarki wodnej i zwrócić na niego szczególną uwagę. Z biegiem lat okazało się jednak, że problem wody na naszym globie, szczególnie wody słodkiej, staje się coraz bardziej złożony i dotyka coraz więcej aspektów naszego życia. Z drugiej strony okazuje się, że mamy coraz więcej czynników, które oddziałują na stan i gospodarowanie zasobami wód. Podstawowym problemem jaki okazał się istotny dla naszego rozwoju i życia na kuli ziemskiej jest zrównoważony rozwój. Może on być odniesiony do wielu dziedzin naszego życia, w tym jednak przede wszystkim w odniesieniu do zasobów wody słodkiej i ich środowiska wodnego. Pojęcie zrównoważony rozwój (sustainable development) zostało powszechnie przyjęte w 1992 r. na konferencji ONZ w Rio de Janeiro, która odbywała się pod hasłem środowisko i rozwój (Environment and Development). Rozważania te brały pod uwagę środowisko, aspekty społeczne i ekonomiczne, jak również dobro ogółu ludzi dziś i w przyszłości. Wszystkie kraje należące do Organiz... więcej»

2019-2

zeszyt-5768-gospodarka-wodna-2019-2.html

 
W numerze m.in.:
INFORMACJE - NOWOŚCI
Aprobata tunelu pod cieśniną Fehmarn Resort transportu niemieckiego kraju związkowego Schleswig-Holstein, mimo obiekcji ze strony obrońców środowiska, wydał zgodę na budowę nowego tunelu drogowo- kolejowego łączącego Niemcy z Danią. Formalnej zgody jeszcze nie ma, jednakże Ministerstwo Transportu Schleswig-Holstein ogłosiło 28 grudnia 2018 r., że zatwierdzenie planu tunelu Fehmarn jest gotowe do podpisania. Zgodnie z niemieckimi przepisami inwestor Femern A/S ma 14 dni na sprawdzenie zatwierdzenia przed jego podpisaniem. Jednakże w tym czasie mogą być wprowadzane tylko drobne zmiany redakcyjne. Spółka Femern A/S wystąpiła o zgodę na budowę tunelu jeszcze w 2013 r. Strona duńska podjęła dwa lata później pozytywną decyzję, natomiast w Niemczech trwało to znacznie dłużej. Przyczyną opóźnienia była konieczność rozpatrzenia ponad 12 tys. zastrzeżeń, jakie zgłoszono wobec wniosku. Wraz z technicznymi załącznikami liczył on 14 tys. stron. Faktyczne zatwierdzenie planu jest dokumentem prawnym obejmującym ponad 1000 stron. Oparte jest na wspomnianym wyżej 14 000 stronicowym wniosku przygotowanym przez Femern A/... więcej»

Czy niebawem grozi nam powódź? Artykuł dyskusyjny (ROBERT BANASIAK)
W e wstępie warto przypomnieć słowa: "Okres bez powodzi jest okresem przed powodzią". Wystąpienie kolejnych powodzi nie jest kwestią czy, ale kiedy. Przewidywanie powodzi na przyszłość, w dłuższej perspektywie czasowej, ma charakter statystyczny i polega na określeniu prawdopodobieństwa wystąpienia określonej skali powodzi w określonym interwale czasowym na podstawie zdarzeń wcześniej notowanych - najczęściej ciągu przepływów maksymalnych rocznych. Na podstawie tych analiz nie wiemy jednak, nawet w przybliżeniu, kiedy faktycznie powódź wystąpi. Przyjmuje się, że zdarzenia ekstremalne mają charakter losowy - to też stanowi powód niepewności, oczekiwania i daje najlepsze wytłumaczenie hydrologów w sytuacjach rozbieżności (nierzadkiej) pomiędzy uzyskanymi trendami statystycznymi a częstością zdarzeń w rzeczywistości. Inne przewidywania o zbliżającej się powodzi można włożyć między wróżby, przepowiednie lub (intuicyjne) obawy, jeśli nie liczyć prognoz na podstawie bioindykatorów (np. w starożytnym Egipcie). Pomijamy tutaj także takie deterministyczne aspekty, jak zaniedbania w utrzymaniu budowli hydrotechnicznych grożących katastrofą, czy też wady w systemie monitoringu i ostrzegania hydro-meteo oraz działania człowieka zwiększające ekspozycję majątku na wezbrania. Nie tylko powodzie stanowią poważne zagrożenie dla gospodarki. Przewlekłe i dotkliwe susze, jak te w 2015 r. i 2018 r., również przynoszą duże szkody. Czy w przewidywaniu tych hydrologicznych zdarzeń ekstremalnych zdani jesteśmy jedynie na statystykę? Czy możemy korzystać z prognoz wyprzedzających sięgających tylko kilka, kilkanaście godzin lub dni (w zależności od skali zjawiska i prognoz meteorologicznych i hydrologicznych)? I to w obliczu zmian klimatycznych, które, jak powszechnie się uważa, powodują nasilenie meteorologicznych zjawisk ekstremalnych? Przyczyny zmiany częstotliwości powodzi są bardzo złożone i zależą od różnych mechanizmów generują... więcej»

System hydrologiczny - niezawodność, ryzyko i bezpieczeństwo Przykład obliczeniowy (BOGDAN OZGA-ZIELIŃSKI)
O bliczenia wykonano na przykładzie zlewni Soły zamkniętej stacją wodowskazową Żywiec (rys. 1). Wybór zlewni Soły do przekroju Żywiec został podyktowany z jednej strony dostępną informacją hydrologiczną o przepływach maksymalnych zaobserwowanych w przekroju Żywiec, z drugiej zaś wcześniejszymi badaniami prowadzonymi dla tej zlewni przez autora niniejszego artykułu. Soła jest prawobrzeżnym, karpackim dopływem Wisły. Zlewnia, zamknięta przekrojem Żywiec o powierzchni A = 785 km2, jest położona w fliszowej części Karpat Zachodnich. Obejmuje trzy jednostki fizycznogeograficzne: Beskid Żywiecki, Beskid Śląski i Beskid Makowski. Zlewnia jest zbudowana z utworów fliszowych - piaskowców magurskich, których grube ławice są poprzedzielane warstwami łupków. Sieć rzeczna jest stosunkowo gęsta. Warunki odpływu ze zlewni są ściśle związane z jej hipsometrią. Najwyższym punktem zlewni jest Pilsko (1557 m n.p.m.), a najniższym Żywiec (342 m n.p.m.); średnia wysokość zlewni wynosi 683 m n.p.m. Zlewnia Soły do przekroju zamykającego Żywiec ma charakter leśno- -rolniczy, jest w niewielkim stopniu zurbanizowana. Lasy zajmują 55% powierzchni zlewni, pozostałą część pokrywają grunty orne i łąki. Obszary zurbanizowane zajmują ok. 1% powierzchni zlewni. Do obliczeń wykorzystano ciągi przepływów maksymalnych pory zimowej i pory letniej o liczebności t = 57 lat z okresu obserwacyjnego 1956-2012. Dokonano weryfikacji obu ciągów pod kątem możliwości wystąpienia w nich niejednorodności genetycznej i statystycznej. Analizę niejednorodności wykonano zgodnie z procedurą podaną przez Ozga-Zielińskiego [1999], wykorzystaną w zasadach obliczania przepływów maksymalnych o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia [Zasady …, 2001; Guidelines …, 2005]. Zarówno ciąg przepływów maksymalnych pory zimowej, jak i pory letniej zostały zidentyfikowane jako ciągi aprioryczne genetyczne jednorodne oraz jednorodne statystycznie. Obliczenie... więcej»

KRONIKA HYDRO 2018 Gdańsk, 15-17 października 2018 r. (Wojciech Majewski)
W Gdańsku, w siedzibie Amberexpo, odbyła się coroczna międzynarodowa konferencja poświęcona szeroko pojętej energetyce wodnej, budowie oraz eksploatacji zapór wodnych, jak również wielu problemom związanym z tą działalnością. Organizatorem konferencji było międzynarodowe czasopismo Hydropower & Dams. W konferencji wzięło udział ok. 900 uczestników z 76 krajów reprezentujących wszystkie kontynenty. Towarzyszyła jej techniczna wystawa, w której uczestniczyło 160 wystawców. Konferencja objęła 36 sesji dotyczących różnej problematyki, prowadzonych równolegle; łącznie przedstawiono 214 referatów. Wystawa Techniczna (Exhibition) była jednym z istotniejszych elementów HYDRO 2018 i trwała przez 3 dni. Podstawowym celem były spotkania biznesowe między delegatami na konferencję i przedstawicielami przemysłowych organizacji, którzy pokazywali swoje produkty i usługi. Wystawcami byli konsultanci, kontraktorzy, wytwórcy oraz profesjonalne organizacje. Plenarna sesja otwarcia konferencji odbyła się w poniedziałek 15 października rano. Otwarcia dokonała Alison Bartle, dyrektor międzynarodowej organizacji Aqua- -Media, wydawcy Hydropower & Dams. W swoim wyst... więcej»

Koncentracje metali ciężkich (Cu, Zn, Pb, Co, Cd, Hg) w muszlach mięczaków słodkowodnych z obszaru estuarium Odry i wybranych jezior Pomorza Zachodniego (STANISŁAW PIOTROWSKI)
Z różnicowanie zawartości Cu, Zn, Cd, Fe, Mn u różnych gatunków mięczaków pochodzących z tego samego biotopu jest prawdopodobnie związane ze specyfiką gatunku, a także sposobu odżywiania się [Parsons i in. 1973]. Wielu autorów twierdzi, że zwierzęta żerujące na osadach lub filtrujące wodę absorbują więcej metali niż gatunki roślinożerne [Parleman i Meili 1993]. Niektóre metale są związane z muszlą i cząstkami fosforanowymi w tkankach miękkich [Nott i Nicolaidou 1993]. Zagadnienie obecności metali ciężkich i czynników wpływających na ich koncentracje w muszlach jest stosunkowo mało poznane. Muszle, co istotniejsze, mogą odgrywać w ekosystemach swoiste czasowe "więzienie" dla metali ciężkich, a więc przyczyniać się do ich czasowej eliminacji z geochemicznego obiegu [Bertine i Goldberg 1972]. Obserwuje się od kilkudziesięciu do kilkuset razy niższe koncentracje metali w muszlach niż w tkankach miękkich [Bertine i Goldberg 1972]. Podobne relacje, ale tylko w odniesieniu do Pb, obserwowali Bolognani-Fantin i in. (1982). Z kolei Imlay (1982) obserwował zupełnie odwrotne relacje - wysokie koncentracje metali w muszlach Unionidae w relacji do tkanek miękkich: dla Pb - koncentracje 450 razy wyższe; dla Cd - koncentracje 100 razy wyższe; dla Cu - koncentracje 6 razy wyższe. Wartości rzędu od kilku do kilkuset μg/g suchej masy (=ppm) i czasami porównywalne z poziomem metali w tkankach miękkich, choć z reguły niższe o rząd wielkości, obserwowali Bias i Karbe (1985) oraz Jurkiewicz-Karnkowska (1989a, b). Część metali ciężkich tworzy luźne powiązania z zewnętrzną częścią muszli, tzw. konchioliną. Inna z kolei część metali, zwłaszcza Cd, Co, Mn, Pb, Sr, jest silnie związana z węglanami, głównie aragonitem tworzącym muszle [Babukutty i Chacko 1992; Bias i Karbe 1985; Imlay 1982; Onuma i in. 1979; Sturesson 1978]. Z tymi sformułowaniami w parze idzie sugestia, że mięczaki o dużych muszlach, szczególnie małże z rodzaju Un... więcej»

2019-1

zeszyt-5741-gospodarka-wodna-2019-1.html

 
W numerze m.in.:
Przebieg zjawisk lodowych na rzece Łebie w aspekcie zmian klimatycznych w latach 1951-2010 (JAN TADEUSZ ŁUKASZEWICZ, KAMIL JAWGIEL)
Z jawiska lodowe, wpływając na zmianę reżimu hydrologicznego poprzez modyfikację przepływu rzecznego oraz zmianę prędkości płynięcia wód w korycie rzecznym, mają także wpływ na funkcjonowanie systemu fluwialnego i ekosystemu wodnego zlewni. Przy ekstremalnych zlodzeniach i wystąpieniu stałej pokrywy lodowej mogą w znaczący sposób wpływać na funkcjonowanie różnego rodzaju organizmów, zaburzając ich cykle życiowe [1]. Szeroki zakres oddziaływania zjawisk lodowych na reżim rzeczny oraz ich wpływ na organizmy żywe stał się tematem wielu prac badawczych. Badania te prowadzili m.in. Wokroj [46], Gołek [11, 12], Braniecki i Biegała [3], Majewski [31-33], Grześ [15-17], Pawłowski [38, 39] i Sobota [40]. Mimo wielu prac badawczych zjawiska lodowe nadal są nie do końca poznanym indykatorem zmian klimatycznych [30]. Wydaje się, że zaprezentowane w artykule wyniki badań częstości występowania oraz przebiegu i zmienności zjawisk lodowych na Łebie w latach 1951-2010 są interesujące zarówno pod względem podznawczym, jak i przydatne w praktyce. OBSZAR BADAŃ I MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE Według podziału fizycznogeograficznego Polski [18] zlewnia Łeby znajduje się na obszarze dwóch makroregionów: Pojezierza Południowobałtyckiego (górny bieg rzeki) i Pobrzeża Południowobałtyckiego (środkowy i dolny bieg rzeki) (rys. 1). Łeba jest zaliczana do małych rzek. Jej długość wynosi 117 km, a powierzchnia zlewni 1801,2 km2 [8]. Źródła rzeki znajdują się na Pojezierzu Kaszubskim, na wysokości 170 m n.p.m. na południe od wsi Borzestowo, w powiecie kartuskim. W swoim górnym biegu rzeka Rys. 1. Rozmieszczenie stacji wodowskazowych i meteorologicznych na obszarze badań GOSPOD 25 ARKA WODNA 1/2019 HYDRAULIKA, HYDROLOGIA, HYDROGEOLOGIA przepływa przez liczne jeziora: Długie, Wielkie, Reskowskie, Sianowskie [8, 26]. Uchodzi do Morza Bałtyckiego, przepływając przez jezioro Łebsko. W badaniach wykorzystano dane dobowe z trzech stacji wodowskazowych, zlokalizowanych na Łebie: ... więcej»

III Krajowy Kongres Hydrologiczny Warszawa, 19-21 września 2018 r. (Leszek Hejduk)
III Krajowy Kongres Hydrologiczny zorganizowany przez Stowarzyszenie Hydrologów Polskich (http://www.shp.org. pl), Komitet Gospodarki Wodnej Polskiej Akademii Nauki i Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, pod patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz JM. Rektora SGGW, odbył się w dniach 19-21 września 2018 r. Udział w Kongresie wzięło ponad 100 uczestników reprezentujących 13 uczelni wyższych z Polski oraz z Kanady, Słowacji, Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Maro... więcej»

Rok Odry i co dalej? (Ewa Owczarek-Nowak)
W połowie 2017 r. samorząd województwa dolnośląskiego wystąpił z bardzo ciekawą inicjatywą. Pomysł polegał na tym, aby sejmiki wszystkich województw położonych nad Odrą ogłosiły rok 2018 Rokiem Rzeki Odry. Osobą, która jako pierwsza zaczęła mówić o samorządowym roku rzeki Odry, jest dr Ewa Rzewuska - radna sejmiku dolnośląskiego, a przy tym osoba, która Odrze i jakości jej wód poświęciła ogromną część swojego bogatego życia zawodowego. Idea samorządowego roku Odry spotkała się z dużym zainteresowaniem. Rok 2017 był bardzo dobrym momentem na rozpoczęcie dyskusji o gospodarczym wykorzystaniu rzek w możliwie szerokim gronie. Tematów było (i nadal jest) sporo: powoli konkretyzujące się plany dotyczące Odry, ratyfikacja porozumienia AGN, pierwsze dokumenty strategiczne dotyczące modernizacji Odrzańskiej Drogi Wodnej, sukcesywnie pojawiające się pytania i wątpliwości czy różne opinie o roli, jaką rzeka powinna wypełniać w życiu społeczności nadrzecznych, regionu i kraju. Obchody Roku Odry stały się znakomitą okazją do tego rodzaju rozmów. Pierwszym województwem, które ogłosiło rok 2018 rokiem rzeki Odry, było województwo dolnośląskie (uchwała Sejmiku Województwa Dolnośląskiego nr XL/1283/17 z dnia 26 października 2017 r.), następnie województwo śląskie (uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego nr V/46/2/2017 z dnia 20 listopada 2017 r.) i lubuskie (stanowisko Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 20 listopada 2018 r.). Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego ustanowił rok ... więcej»

Już wiemy, gdzie grożą nam powodzie
Sukcesem zakończyły się prace dotyczące aktualnego stanu obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi w Polsce. Zidentyfikowano rzeki stwarzające największe zagrożenie, czyli kwalifikujące się do wykonania map zagrożenia powodziowego. Oznacza to, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie opublikowało aktualizację Wstępnej Oceny Ryzyka Powodziowego... więcej»

FAKTY
Podziękowania ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej za udział w VI Międzynarodowym Kongresie Morskim w Szczecinie Szczecin, 20 października 2018 r. Marek Gróbarczyk, minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej złożył - w postaci stosownych wyróżnień - podziękowania kilkunastu osobom za przyjęcie zaproszenia oraz ich osobisty udział w obradach VI Międzynarodowego Kongresu Morskiego w Szczecinie. Przekazując wyrazy uznania, podziękował za wysiłek i zaangażowanie w pracę na rzecz wspólnego dobra, jakim jest polska gospodarka morska i żegluga śródlądowa. Ponadto wyraził nadzieję na dalszą współpracę przy organizacji kolejnych edycji tego ważnego dla całej społeczności morskiej wydarzenia. Posiedzenie Zarządu Głównego SITWM Warszawa, 30 listopada 2018 r. Prezes mgr inż. Leszek Bagiński otworzył obrady Zarządu Głównego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych, podczas którego omówiono i przyjęto regulaminy: - przyznawania tytułu rzeczoznawcy SITWM, rejestracji rzeczoznawcy oraz nakładania sankcji, - Komisji Głównej Rzeczoznawstwa SITWM, - rzeczoznawcy SITWM. Na spotkaniu omówione zostały również sprawy Oddziałów SITWM. Minister Marek Gróbarczyk podsumował trzy lata funkcjonowania Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Warszawa, 5 grudnia 20... więcej»

Redakcja:
ul. Ratuszowa 11, pok. 718
03-450 Warszawa
tel.: (0 22) 619 20 15
e-mail: gospodarkawodna@sigma-not.pl
www: http://gospodarkawodna.net/

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania
Formularz recenzji
Zasady etyki w publikacjach
Reviewing procedure
Review form
Ethics and publication malpractice statement

Czasopisma Wydawnictwa SIGMA-NOT można zaprenumerować w jednym z następujących wariantów: 

· Prenumerata roczna, półroczna i kwartalna czasopism w wersji papierowej,

· Prenumerata roczna w wersji PLUS (wersja papierowa i dostęp do Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl w ramach zaprenumerowanego tytułu),

· Prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych),

· Prenumerata ciągła w wersji PLUS – z 10% rabatem na każdy zaprenumerowany tytuł uzyskiwanym po podpisaniu umowy z Wydawnictwem SIGMA-NOT, przedłużanej automatycznie z roku na rok aż do momentu złożenia rezygnacji,

· Prenumerata zagraniczna – wysyłka czasopisma za granicę za dopłatą 100% do ceny prenumeraty krajowej.

 

Cennik prenumeraty 30 tytułów Wydawnictwa SIGMA-NOT (2015 rok)

 

Prenumeratę można zamówić bezpośrednio w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT:

telefonicznie: (22) 840 30 86 lub 840 35 89 lub faksem: (22) 891 13 74, 840 35 89, 840 59 49

mailem: prenumerata@sigma-not.pl lub na stronie: www.sigma-not.pl

listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o., ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa

oraz dokonując wpłaty na konto Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o.:
ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004,
nr konta 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577

 

Ogólne warunki prenumeraty czasopism fachowych Wydawnictwa SIGMA-NOT

 

Prenumeratorzy, którzy mają wykupioną prenumeratę u innego kolportera, mogą dokupić dostęp do Portalu w cenie 90 zł (netto) na rok, po przedstawieniu dowodu wpłaty na prenumeratę. Należy go przesłać do Zakładu Kolportażu wraz z zamówieniem na dostęp do Portalu Informacji Technicznej: mailem: kolportaz@sigma-not.pl lub faksem 22 891 13 74 

 

Informacja

Jeżeli zamawiana prenumerata, obejmuje numery na przełomie roku 2015/2016, to otrzymają Państwo dwie faktury. Jedna faktura na numery z 2015 roku, natomiast druga na numery z 2016 roku wg cennika na 2015 rok.

Formularze zamówienia na prenumeratę czasopism Wydawnictwa SIGMA-NOT dostępne są  na stronach poszczególnych tytułów, a formularz zbiorczy (umożliwiający zaprenumerowanie od razu kilku tytułów) – po kliknięciu w pole poniżej. 

·  FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA WYDAWNICTWA SIGMA-NOT

 

Prenumerata ciągła

Ta oferta, wprowadzona została z myślą o Państwa wygodzie, to tak zwana Prenumerata ciągła w wersji PLUS. Państwo zamawiacie nasze czasopisma tylko raz, a prenumerata przedłużana jest przez nas automatycznie z roku na rok, aż do momentu złożenia przez Państwa rezygnacji. Korzystając z tej oferty, nie musicie Państwo pamiętać pod koniec każdego roku o odnowieniu prenumeraty na rok następny, a ponadto Wydawnictwo SIGMA-NOT udzieli Państwu 10% bonifikaty na prenumerowane tytuły oraz na dostęp do Portalu Informacji Technicznej.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA Prenumeraty Ciągłej (plik .pdf)

 

Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach), do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT, ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa.

 

Czasopisma innych wydawców można zaprenumerować w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT w wariantach

· prenumerata roczna w wersji papierowej,

· prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA INNYCH WYDAWCÓW

Wydawnictwo SIGMA-NOT proponuje Państwu usługi w zakresie publikacji reklam, ogłoszeń lub artykułów sponsorowanych na łamach wszystkich wydawanych przez siebie czasopism. Nie ograniczamy jednak naszych usług do jedynie papierowej formy. Oferujemy Państwu również możliwość emisji na naszym Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl oraz stronach redakcyjnych poszczególnych tytułów. Służymy pomocą edytorską przy tworzeniu materiałów promocyjnych.

Pozostajemy do Państwa dyspozycji i chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.

KONTAKT:

Dział Reklamy i Marketingu
ul. Ratuszowa 11
00-950 Warszawa skr. poczt. 1004
tel./faks: 22 827 43 65 
e-mail: reklama@sigma-not.pl

Pliki do pobrania:

Druk zamówienia wraz z warunkami zamieszczania reklam.

Cennik ogłoszeń i reklam kolorowych oraz czarno-białych w czasopismach Wydawnictwa

Cennik e-reklam na stronach Portalu Informacji Technicznej

Warunki techniczne umieszczania e-reklamy na stronach Portalu Informacji Technicznej

Wydawnictwo SIGMA-NOT, należące do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych - Naczelnej Organizacji Technicznej, to największy polski wydawca prasy fachowej o ukierunkowaniu technicznym. Jako zorganizowana oficyna działa od 1949 r., a najstarszy wydawany tytuł - „Przegląd Techniczny” - liczy sobie 150 lat.

W portfolio Wydawnictwa SIGMA-NOT znajdują się obecnie 32 unikalne tytuły prasy fachowej. Czasopisma te działają na wielu płaszczyznach i są skierowane do wszystkich zainteresowanych tematami naukowo-technicznymi zarówno zawodowo, jak i czysto hobbystycznie, poszerzając ich kulturę techniczną. Czyta je miesięcznie ponad 200 tys. osób, które mogą w nich odnaleźć interesujące ich artykuły o nowinkach technicznych, najświeższych osiągnięciach naukowych, popularnych problemach w danej dziedzinie, a także analizy rynku, komentarze do bieżących wydarzeń gospodarczych oraz relacje z imprez i konferencji naukowo-technicznych.

Ofertę Wydawnictwa poszerzają publikacje książkowe; obecnie w sprzedaży jest pozycja książkowa „22 zadania służby BHP – standardy działania” autorstwa Lesława Zielińskiego oraz "ADR, REACH, CLP Niebezpieczne Chemikalia Poradnik" Bolesława Hancyka.

Poza czasopismami i książkami, nieprzerwanie od 1952 r. SIGMA-NOT wydaje również „Terminarz Technika” – wygodny kalendarz, zawierający - poza kalendarium - podstawowe informacje techniczne, świetnie znany już trzem pokoleniom polskich inżynierów.

Wszystkie artykuły opublikowane w czasopismach SIGMA-NOT począwszy od 2004 roku dostępne są także w wersji elektronicznej na Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl, który przeglądają Państwo w tej chwili. Każdy artykuł można kupić poprzez sms, e-płatności, lub posługując się tradycyjnym przelewem, a także w ramach dostępu do „Wirtualnej Czytelni”. Prenumeratorzy czasopism w wersji PLUS mogą korzystać za pośrednictwem „Wirtualnej Czytelni” z bazy artykułów zaprenumerowanego tytułu bez ograniczeń.

Wydawnictwo SIGMA-NOT ma w swoich strukturach Drukarnię oraz Zakład Kolportażu, które świadczą także usługi klientom zewnętrznym.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA-NOT Sp. z o.o.
ul. Ratuszowa 11 tel.: 22 818 09 18, 22 818 98 32
00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004 e-mail: sekretariat@sigma-not.pl

Kontakt w sprawie zakupów internetowych - tel. 601318457, sigmanot@gmail.com

NIP: 524-030-35-01
Numer KRS: 0000069968
REGON: 001408973
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy
Numer konta bankowego: Bank PKO BP 86 1020 1042 0000 8102 0010 2582
Numer konta bankowego dla prenumeraty: Bank PKO BP 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577