• Jubileusz

    Gospodarka Wodna

    Jesienią 1935 roku ukazał się pierwszy numer miesięcznika Gospodarka Wodna, czasopisma Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych (SITWM)

  • O czasopiśmie

    Gospodarka Wodna

    Szeroko rozumiana problematyka gospodarki wodnej, łącznie z ochroną środowiska. Zagadnienia hydrologii, hydrauliki, hydrogeologii..

  • Aktualności

    Światowy Dzień Wody

    Światowy Dzień Wody (World Water Day) obchodzimy w tym roku już po raz 21. Tym razem hasłem jest zrównoważony rozwój w odniesieniu do środowiska wodnego.

  • Aktualności

    120-lecie Przekopu Wisły

    Budowa Przekopu Wisły zaczęła się w gminie Cedry Wielkie – powiedział wójt Janusz Goliński na uroczystości odsłonięcia kamienia...

  • Aktualności

    Północna Brama Warszawy

    Projekt „Studium możliwości wykonania progu stabilizacyjnego poziomu wody w Wiśle na odcinku Warszawy...

  • O Gospadarce Wodnej
  • Światowy Dzień Wody
  • 120-lecie Przekopu Wisły
  • Północna Brama Warszawy

2019-10

zeszyt-6007-gospodarka-wodna-2019-10.html

 
W numerze m.in.:
Osady denne - rola i znaczenie w środowisku (MAŁGORZATA KIDA, SABINA ZIEMBOWICZ, PIOTR KOSZELNIK)
CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA OSADÓW DENNYCH Osady denne to materiał powstający na dnie jezior, rzek, kanałów rzecznych i zbiorników zaporowych w wyniku sedymentacji zawiesin mineralnych i organicznych pochodzących z erozji, a także składników wytrącających się z wody. Są jednym z najważniejszych elementów każdego ekosystemu wodnego. Powstają na skutek nagromadzenia się substancji allochtonicznych, które dopływają do zbiornika wodnego z otaczającej go zlewni oraz substancji autochtonicznych, czyli materii tworzącej się z wytrąconych z fazy wodnej substancji mineralnych i nierozłożonej materii organicznej. W wyniku sedymentacji materiału zawieszonego w toni wodnej powstaje materia osadowa, której trójfazowa struktura sprawia, że stanowi naturalny sorbent, kumulujący zanieczyszczenia wprowadzane do środowiska wodnego (rys. 1) [16, 23, 9, 73, 21, 72]. Skład mineralny jest jedną z najważniejszych cech osadów. Dominującym minerałem w osadach rzecznych jest najczęściej kwarc, w mniejszych ilościach obecne są węglany i skalenie, które występują we frakcjach większych niż 0,06 mm, stanowiących najczęściej 90% osadu. We frakcji drobnoziarnistej, poniżej 0,06 mm przeważającymi minerałami są związki z grupy mika/illit, kwarc, kaolinit oraz chloryty [10]. Przykładowo, analiza uziarnienia osadów dennych pobranych ze Zbiornika Rzeszów wykazała, że osady odpowiadają głównie pyłom, lokalnie pyłom ilastym. Pyły charakteryzują się zawartością frakcji piaskowej od około 5 do 12%, pyłowej od 80 do 86%, a iłowej około 9%. W przypadku próbki osadów sklasyfikowanej jako pył ilasty zawartość frakcji piaskowej wynosił 8%, pyłowej około 76%, a iłowej ponad 15% [38]. Z kolei osady denne zbiorników wodnych Górnośląskiego Pojezierza Antropogenicznego pod względem uśrednionego składu mechanicznego odpowiadają glinie ilastej z 25,5% udziałem frakcji pylistej, frakcją ilastą na poziomie 29,9% i ziarnami piaszczystymi w ilości 44,5%. W składzie podstawowym ... więcej»

Problem dostępności wody (Mateusz Balcerowicz)
Rozmowa z Justyną Orłowską dyrektorem Programu GovTech Polska w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.Redakcja: Jak GovTech Polska połączył sektor publiczny z najlepszymi pomysłami obywateli? Justyna Orłowska: Sektor publiczny staje codziennie przed istotnymi społecznie wyzwaniami z obszaru zdrowia, bezpieczeństwa czy walki z przestępczością. Twórcze podejście i najnowsze technologie mogą w znaczącym stopniu przyczynić się do znalezienia sposobu ich rozwiązania. GovTech Polska wprowadza sektor publiczny na nową ścieżkę rozwoju opartą o innowacyjne technologie i stwarza optymalne warunki do wdrażania najlepszych pomysłów. Głównym celem programu jest usprawnienie dialogu pomiędzy sektorem publicznym, a innowatorami, przedsiębiorcami, start-upami oraz samymi obywatelami. Redakcja: Skąd pomysł, żeby zorganizować "obywatelską burzę mózgów" na temat wody? Justyna Orłowsk... więcej»

Mikrodeformacje filtracyjne gruntów (AGNIESZKA DĄBSKA, PAWEŁ POPIELSKI)
D eformacje szkieletu gruntowego (fazy stałej gruntu), powstające w wyniku działania sił filtracji, nazywane są deformacjami filtracyjnymi lub filtracyjnymi odkształceniami miejscowymi [7]. W przypadku, kiedy pod wpływem działania sił filtracji, przemieszczeniu podlegają pojedyncze ziarna i cząstki gruntu niezależnie od siebie, deformacje filtracyjne można nazwać mikrodeformacjami, obserwowanymi w gruntach niespoistych. W gruntach spoistych, ze względu na duże siły przyciągania międzycząsteczkowego, oderwanie od szkieletu gruntowego pojedynczych cząstek (ziaren) jest praktycznie niemożliwe. Częściej można zaobserwować oderwanie się od szkieletu gruntu spoistego agregatów (bryłek) cząstek. Mikrodeformacje gruntów spoistych spotykane są bardzo rzadko, głównie w sytuacjach, kiedy szkielet gruntu uległ już wcześniej naruszeniu tj. jako zjawiska towarzyszące wyparciu lub przebiciu hydraulicznemu [15]. Warunki wystąpienia mikrodeformacji opisywane są poprzez następujące kryteria: [11, 1, 2, 12]: - kryterium hydrauliczne (warunek wystarczający), określane wartością gradientu krytycznego lub wartością prędkości krytycznej w odniesieniu do jednostki objętości gruntu, w której dana deformacja powstaje, - kryterium geometryczne (warunek konieczny), określane proporcją wielkości ziaren i cząstek znajdujących się w porach szkieletu gruntu do tworzących szkielet gruntowy lub objętością ziaren i cząstek znajdujących się w porach szkieletu gruntowego w stosunku do objętości szkieletu gruntowego, - kryterium wytrzymałościowe, określane wartością granicznych naprężeń stycznych lub naprężeń efektywnych. Do mikrodeformacji (rys. 1) można zaliczyć zjawiska określane pojęciem sufozji mechanicznej (wewnętrznej, zewnętrznej, kontaktowej), erozji (wewnętrznej, zewnętrznej, kontaktowej, szczelinowej) i kolmatacji mechanicznej (wewnętrznej, zewnętrznej). W początkowym okresie badań nad zjawiskiem: sufozji, erozji i kolmatacji funkcjonowały ogóln... więcej»

FAKTY
Tegoroczny lipiec najgorętszym miesiącem w historii pomiarów Stany Zjednoczone, lipiec 2019 r. Średnie globalne temperatury lądu i oceanów w lipcu 2019 r. były najwyższymi w historii pomiarów. Na całej Ziemi padło wiele rekordów ciepła, a w Arktyce i na Antarktydzie odnotowano rekordowo niski zasięg lodu morskiego - podała amerykańska Narodowa Służba Oceaniczna i Atmosferyczna (NOAA). Średnia globalna temperatura tegorocznego lipca była o 0,95°C wyższa od średniej XX-wiecznej, wynoszącej 15,8°C. Oznacza to, że był on najcieplejszym miesiącem w ostatnich 140 latach, czyli odkąd zaczęto prowadzić pomiary w 1880 roku. Jak podano w raporcie NOAA, dziewięć z 10 najcieplejszych lipców odnotowano po 2005 roku, a pięć najgorętszych - w ostatnich pięciu latach. Tegoroczny lipiec był też 43. lipcem i 415. miesiącem z kolei o temperaturze globalnej powyżej średniej. Wcześniejszy rekord ciepła należał do lipca 2016 r. Pierwsze siedem miesięcy 2019 roku również przekroczyło - o 0,9°C - średnią dla tego okresu z XX wieku (13,8°C.) Jest to druga najwyższa - na równi z pierwszą połową 2017 roku - wartość w historii. Rok 2019, biorąc pod uwagę pierwszych siedem miesięcy, okazał się też najcieplejszym rokiem w historii w większości Ameryki Północnej i Południowej, Azji, Australii, Nowej Zelandii, południowej części Afryki, wielu regionach Pacyfiku, Atlantyku i zachodnim Oceanie Indyjskim. W Europie był to piętnasty z kolei rekordowo ciepły lipiec, a w wielu krajach podczas fal upałów termometry pokazały najwyższą temperaturę w historii. W rekordowym tempie topniały też lody na obu biegunac... więcej»

Możliwości rekultywacji zbiornika Tresna w kaskadzie Soły (ANDRZEJ JAGUŚ, KRZYSZTOF DUŁAWA)
Przegradzanie dolin rzecznych zaporami w czasach historycznych wynikało głównie z potrzeby gromadzenia wody do nawodnień w rolnictwie (w tym na potrzeby hodowli ryb) i na cele gospodarczo-komunalne. Zbiorniki również budowano w celach ochrony przed powodziami. W XIX wieku nastała era spiętrzania wód na potrzeby hydroenergetyki. Powstawały też zbiorniki służące poprawie warunków żeglugi śródlądowej, zbiorniki przeciwpożarowe, zbiorniki przechwytujące rumowisko (tzw. wstępne - powyżej właściwych) i inne. Wiele zbiorników, niejako "przy okazji", stało się obiektami pełniącymi funkcje rekreacyjno-sportowe, kojarzone z plażowaniem, wędkarstwem, kajakarstwem, żeglarstwem, windsurfingiem. Obecnie zbiorniki są najczęściej budowane i użytkowane jako wielofunkcyjne [13] a liczni użytkownicy oczekują korzystnych parametrów jakościowych wody oraz całego otaczającego środowiska. Wymaga to ciągłego monitoringu zbiorników i organizacji ich ochrony przed niekorzystnymi wpływami z obszaru zlewni, a w sytuacji trwałego zanieczyszczenia - także rekultywacji. Rekultywacja to działania o charakterze odnawiającym, oczyszczającym, w tym wypadku czaszę zbiornika, mające prowadzić do odtworzenia dobrego stanu ekologicznego. Są one zasadne tylko wtedy, gdy równolegle, i w sposób ciągły, realizowane są zabiegi ochronne. Jest wiele metod rekultywacji jezior i zbiorników wodnych [21, 6, 13, 5, 17], które można podzielić na: ● działania fizyczne i fizykochemiczne (m.in. odmulanie czaszy, rozcieńczanie zanieczyszczeń, mechaniczne mieszanie toni wodnej, napowietrzanie hypolimnionu, usuwanie wód hypolimnionu, capping, inaktywacja biogenów w osadach dennych); ● działania biologiczne, w tym biomanipulacyjne (m.in. pobudzanie wzrostu roślin wodnych i ich zbiór, pobudzanie rozwoju biomasy na sztucznych podłożach, wprowadzanie gatunków odżywiających się fitoplanktonem, manipulowanie stosunkiem strukturalnym roślinożerców do drapieżników). Wszystk... więcej»

2019-9

zeszyt-5972-gospodarka-wodna-2019-9.html

 
W numerze m.in.:
Program rozwoju retencji szansą na rozwój kraju (ALEKSANDRA SELIGA-PIÓRKOWSKA)
Problem niedostatecznych zasobów wodnych staje się coraz większym wyzwaniem dla polskiej gospodarki. Coraz częściej w półroczu letnim brakuje wody nie tylko na potrzeby przemysłu czy rolnictwa, ale także dla ludności (np. w 2019 roku w Skierniewicach). By wyjść naprzeciw problemom z wodą, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej pracuje nad kompleksowym rozwiązaniem problemu kurczących się zasobów wodnych - Programem rozwoju retencji. PROGNOZY MAŁO OPTYMISTYCZNE Obserwowane obecnie nasilenie się problemów związanych z niedoborem wody wynika zarówno ze zmian klimatu, jak i wpływów antropogenicznych. W przyszłości, jak wskazują wyniki badań, skutki zmian klimatu będą w Europie coraz bardziej odczuwalne, a zasoby wodne będą się zmniejszać. Przewiduje się, że na obszarze Polski nastąpi wzrost intensywności i częstotliwości występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych. Zmianie ulegnie roczny rozkład opadów, co będzie widoczne w postaci dłuższych okresów bezdeszczowych oraz wzrostu częstotliwości występowania i natężenia opadów nawalnych. Wraz z rozwojem gospodarczym kraju zwiększać się będzie także wpływ gospodarki na zasoby i stan wód oraz wzrastać zapotrzebowanie na wodę. Proces ten wynika z rozwoju energochłonnych gałęzi przemysłu, ale także z rosnącego, wraz z wzrostem poziomu życia, zużycia wody przez mieszkańców. Obecnie zużycie wody w Pol... więcej»

200. rocznica rozpoczęcia planowej regulacji Odry (JAN PYŚ)
W tym roku mija 200 lat od podpisania Protokołu Bohumińskiego - pierwszego kompleksowego, jednolitego planu regulacji Odry, którego realizacji miało podjąć się państwo. Komplementarność zabudowy, zmiana podmiotu zobowiązanego do regulacji Odry oraz zmiana reguł finansowania inwestycji odrzańskich zaprezentowane w Protokole były zupełnie nowym podejściem do problemu regulacji rzeki. N ajważniejszym w historii Odry dokumentem był podpisany 7 lipca 1819 r. w Bohuminie Protokół Bohumiński. Jednak zanim doszło do jego podpisania, nastąpiła nacjonalizacja rzek europejskich1). NOWE ZASADY ZARZĄDZANIA RZEKAMI W czasach napoleońskich francuski Konwent Narodowy wydał 16 listopada 1792 r. dekret w sprawie wolności żeglugi na Skaldzie i Mozie. Dekret reprezentował nowe podejście do żeglugi śródlądowej, dostrzegał znaczenie transportu wodnego dla przemysłu oraz likwidował pochodzące z epoki feudalnej obciążenia w postaci opłat, ceł, myt, ograniczające, a nierzadko uniemożliwiające uprawianie żeglugi na rzekach. Idee zawarte w dekrecie szerzone były przez armię napoleońską w całej Europie. Państwo pruskie przystąpiło do realizacji wytyczonych przez Napoleona nowych porządków zarządzania Odrą. Na zmianę podstawowych zasad zarządzania Odrą wpływ miały nowe reguły gospodarcze wprowadzane w Europie przez Napoleona. Nowe zasady dotyczące rzeki zmieniały podmioty zobowiązane do jej regulacji i pokrywania z tym związanych kosztów. Państwo zdjęło ten obowiązek z właścicieli przyległych do rzeki gruntów. Samo podjęło się realizacji oraz finansowania inwestycji odrzańskich. Wraz ze zmianą podmiotów zobowiązanych do finansowania odrzańskich inwestycji zmieniono także podmioty uprawnione do korzystania z opłat żeglugowych. Obecnie opłaty pobierane za korzystanie z rzeki miały wpływać nie do kasy lokalnych decydentów, lecz do budżetu państwa, z którego finansowana była regulacja. W dniach 9 lipca 1814, 6 stycznia 1818 i 3 stycznia 1819 r. dokonano o... więcej»

Stan realizacji Programów Rozwoju Odrzańskiej Drogi Wodnej i Drogi Wodnej Rzeki Wisły (ŁUKASZ PIERON)
Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (MGMiŻŚ) przywraca należną rolę gospodarczą najważniejszym polskim rzekom. W celu odpowiedniego zaplanowania inwestycji koniecznych do osiągnięcia międzynarodowych parametrów oraz kierując się potrzebą zapewnienia warunków do rozwoju zrównoważonego systemu transportowego kraju, resort opracowuje programy rozwoju śródlądowych dróg wodnych. W pierwszej kolejności skupiono się na szlakach żeglownych mogących dać największy efekt transportowy, tj.: ● E-30 - Odrzańska Droga Wodna wraz z planowanymi połączeniami, tj. Kanałem Śląskim i polskim odcinkiem połączenia Dunaj-Odra-Łaba, ● E-40 - droga wodna łącząca Wisłą Gdańsk z Warszawą, a dalej prowadząca do Brześcia, ● część E-70 - fragment wspólny z E-40 oraz odcinek stanowiący łącznik pomiędzy Wisłą i Zalewem Wiślanym. Opracowanie programów jest zadaniem MGMiŻŚ, które podjęło współpracę z podmiotami wspierającymi resort w przygotowaniu dokumentów stanowiących podstawę do ich sporządzenia. W przypadku Programu Rozwoju Odrzańskiej Drogi Wodnej za analizy transportowe odpowiada MGMiŻŚ, podobnie za część ekonomiczną, choć ta realizowana jest na zlecenie i przy dużym zaangażowaniu Komisji Europejskiej. Natomiast analizy hydrotechniczne wykonywane są przez Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. (dalej: ZMPSiŚ). Z kolei w zakresie Programu Rozwoju Drogi Wodnej Rzeki Wisły, obejmującego drogę wodną E-40 i odcinek E-70, za kluczowe materiały odpowiedzialny jest Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. (dalej: ZMPG), na zlecenie którego powstaje studium wykonalności. Zadania dotyczące przygotowania dokumentów stanowiących podstawę opracowania programów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce wpisują się w przedmiot działalności podmiotu zarządzającego portem, tj. prognozowanie, programowanie i planowanie rozwoju portu. Zaangażowanie się ZMPSiŚ i ZMPG w prace nad programami rozwoju śródlądowych dró... więcej»

Śródlądowe drogi wodne - nowy katalog (JACEK JASNOWSKI)
1 lipca 2019 r. katalog śródlądowych dróg wodnych w Polsce - w znaczeniu prawnym - został określony na nowo. Dotychczasowe i nowe szlaki ujęto w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie śródlądowych dróg wodnych. Uwzględnienie w toku prac postulatów środowiska zainteresowanego uprawianiem żeglugi pozwoliło na lepsze dopasowanie istniejącej sieci dróg wodnych w Polsce do potrzeb tego środowiska i lokalnych społeczności, co może przełożyć się zwłaszcza na rozwój turystyki i rekreacji wodnej. Ś ródlądowe drogi wodne, co jest oczywiste, są niezbędne w celu funkcjonowania transportu wodnego śródlądowego. Tylko na tych drogach wodnych, co do zasady, dozwolone jest uprawianie żeglugi na statkach, co wynika z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2128, z późn. zm.). Status śródlądowych dróg wodnych mają tylko te szlaki, które zostaną określone w katalogu zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie śródlądowych dróg wodnych. Poprzednio obowiązujące rozporządzenie było w mocy od 2002 r. i w czasie obowiązywania nieznacznie uległo zmianie w maju 2016 r. Wtedy to w wykazie dróg wodnych uwzględniono m.in. rzekę Elbląg. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.) katalog śródlądowych dróg wodnych w Polsce - w znaczeniu prawnym musiał zostać określony na nowo. Powstała ... więcej»

Rozmowa z Panią Minister Anną Moskwą Realizowane i planowane działania w gospodarce wodnej
Minęły niemal 4 lata od powstania Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, które wyznaczyło sobie ambitne plany w zakresie aktywizacji śródlądowych dróg wodnych w Polsce. W 2016 roku rząd przyjął założenia do planów rozwoju dróg wodnych i ministerstwo opracowuje obecnie programy rozwoju Odrzańskiej Drogi Wodnej i Drogi Wodnej Rzeki Wisły. Skąd narodził się pomysł opracowania tak kompleksowych dokumentów? N ie da się ukryć, że w wyniku wieloletnich zaniedbań inwestycyjnych polska żegluga śródlądowa straciła na znaczeniu i nie istnieje praktycznie jako element systemu transportowego kraju. Patrząc na sieć europejskich dróg wodnych i możliwość powiązania z nią największych rzek w naszym kraju, zadaliśmy sobie fundamentalne pytanie, dlaczego przez kilkadziesiąt lat nie podjęto skutecznych działań na rzecz żeglugi śródlądowej. Misją powołanego jesienią 2015 r. Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej jest poprawa warunków żeglugowych na najważniejszych drogach wodnych, jednak przed nami jest nadal bardzo dużo pracy do wykonania. Wraz z przyjęciem nowego Prawa wodnego zmieniła się także ustawa o żegludze śródlądowej i nałożyła na ministra obowiązek opracowania programu rozwoju śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym. Zgodnie z ustawą przy kształtowaniu tego programu minister powinien kierować się potrzebą zapewnienia warunków do zrównoważonego rozwoju systemu transportowego kraju. Program powinien więc koncentrować się na celach transportowych, natomiast ze względu na to, że rzeka sama w sobie jest skomplikowanym systemem pełniącym wiele funkcji, przy jego opracowaniu trzeba uwzględniać szereg aspektów pozatransportowych. Trzeba także pamiętać, że przygotowywane przez ministerstwo programy - osobno dla Odrzańskiej Drogi Wodnej i Drogi Wodnej Rzeki Wisły - są historycznie rzecz ujmując pierwszymi dokumentami strategicznymi dla sektora transportu wodnego śródlądowego w ogóle. Tw... więcej»

2019-8

zeszyt-5953-gospodarka-wodna-2019-8.html

 
W numerze m.in.:
Nowatorska metoda wydobywania i zagospodarowania osadów dennych ze zbiorników wodnych Część II (ANDRZEJ EYMONTT, KRZYSZTOF WIERZBICKI, WITOLD JAN WARDAL)
WŁAŚCIWOŚCI OSADÓW Na cenne składniki w osadach dennych zwrócili uwagę Gałka i Witkowski [3] oraz Siwek i Włodarczyk [13], a mianowicie na znaczną zawartość azotu - Norg do 11,3 g ⋅ kg-1 oraz węgla - Corg - 119,5 g ⋅ kg-1 , co wskazuje na korzystny stosunek węgla do azotu C/N od 12 do 16%. Również przeprowadzone badania osadów ze stawów rybnych [2] wskazują na znaczną, a zarazem zmienną zawartość węgla organicznego wynoszącą w warstwie 0 - 5 cm od 22,1 do 18,1 g ⋅ kg-1. Wartości te są istotne, ponieważ przy zawartości azotu od 1,61 do 7,03 g ⋅ kg-1 stosunek C/N zmienia się od 12,4 do 13,7. Stosując dawkę osadu dennego z kilku stawów w Falentach, równoważną w stosunku do obornika (20 t ⋅ ha-1), dawka materii organicznej (humusu), w zależności od zastosowanych osadów, będzie wynosić od 0,76 do 3,2 t ⋅ ha-1. Z obornika po okresie 4 lat jego mineralizacji i humidifikacji powstanie około 1 tony humusu. Odpowiednie osady denne ze stawów i innych zbiorników wodnych mogą więc stanowić bardzo dobre źródło humusu glebowego, którego zasoby w glebie znacznie zmalały, co jest sygnalizowane w wielu publikacjach i raportach. Przyczyną, wg Lala [4], jest szereg wprowadzonych zmian technologicznych i organizacyjnych w uprawie gleby i gospodarce zwierzęcej, co skutkuje zbyt intensywnym wydobywaniem wraz z plonami materii organicznej z gleby. Jeśli się jej nie uzupełnia, wpływa to w końcowym efekcie m. in. na małą trwałość agregatów glebowych oraz ich wodochłoność. Ta ujemna tendencja jest od kilku lat sygnalizowana w Unii Europejskiej. Zawartość pozostałych cennych składników nawozowych w osadach dennych ze stawów rybnych stwierdzili Brogowski i in. [2], a są to: ● magnez - od 0,62 do 2,93 g ⋅ kg-1 umożliwiający uzyskanie poziomu nawożenia od 12,4 do 59 kg ⋅ ha-1, ● potas - od 0,62 do 2,25 g ⋅ kg-1, co przy dawce 20 t ⋅ ha-1, jest niewystarczającą ilością na pokrycie zapo... więcej»

Postęp w odzysku fosforu z odcieków z przeróbki osadów ściekowych za pomocą technologii krystalizacji struwitu w Ameryce Północnej i Europie - wybrane przykłady (TOMASZ GROMIEC, MAREK GROMIEC)
P owszechnie panuje pogląd, że fosfor - stanowiący źródło życia, należy z jednej strony do tzw. krytycznych materiałów surowcowych jako fosforan, z drugiej zaś stanowi jedną z głównych przyczyn eutrofizacji wód. Z kolei, idea gospodarki cyrkulacyjnej sprawia, że możliwy jest odzysk fosforu, m.in. z odcieków w przeróbce osadów ściekowych, umożliwiający wykorzystanie odzyskanego fosforu do produkcji ekologicznego nawozu. Umożliwia to zamknięcie obiegu fosforu w przyrodzie, zgodnie z ideą gospodarki cyrkulacyjnej, która znajduje coraz szersze zastosowanie nie tylko w gospodarce odpadowej, ale również w gospodarce wodno-ściekowej. Konieczność redukcji coraz większych ładunków substancji biogennych dla zabezpieczenia odbiorników przed eutrofizacją i związanych z tym coraz ostrzejszych kryteriów jakościowych dla ścieków odprowadzanych do wód sprawia, że instalacje odzysku zaczynają powstawać na dużych komunalnych oczyszczalniach ścieków, lub jako duże instalacje regionalne. Sprzyja temu ekonomika skali, jak też korzyści ekonomiczne uzyskiwane m.in. ze sprzedaży ekologicznego nawozu. Implementacja odzysku fosforu pozwala na spowolnienie procesu eutrofizacji zasobów wodnych. Według UNEP, zanieczyszczenie zasobów wodnych substancjami biogennymi stanowi jeden z największych problemów środowiskowych XXI wieku, powodujący zakwity glonów i powstawanie martwych stref w sąsiednich ekosystemach wodnych, szczególnie morskich. Bardziej istotnym, niż sam problem środowiskowy, może okazać się fakt szybko zmniejszających się światowych zasobów fosforu oraz to, że znajdują się one w zasobach nielicznych państw. INSTALACJE ODZYSKU FOSFORU W AMERYCE PÓŁNOCNEJ Recyrkulację fosforu w Ameryce Północnej umożliwiają innowacyjne technologie, które szybko znajdują zastosowanie w praktyce. Jedną z nich, powszechnie stosowaną, jest technologia Pearl kanadyjskiej firmy Ostara, dotycząca odzysku substancji biogennych, szczególnie fosforu, w formie struwitu ... więcej»

Deformacje filtracyjne gruntów - klasyfikacja (AGNIESZKA DĄBSKA, PAWEŁ POPIELSKI)
W oda filtrująca przez grunt - podłoże obiektu budowlanego lub elementy konstrukcyjne obiektów budowlanych wykonane z gruntu - oddziałuje na szkielet gruntowy i może powodować zmiany ułożenia poszczególnych ziaren i cząstek gruntu względem siebie, tj. zmiany struktury gruntu. Deformacje fazy stałej gruntu (szkieletu gruntowego) spowodowane działaniem sił filtracji nazywane są deformacjami filtracyjnymi lub filtracyjnymi odkształceniami miejscowymi [5]. Powstawanie deformacji filtracyjnych i ich rozwój są na ogół bardzo złożone i zależą od wielu czynników. Dlatego też deformacje filtracyjne w czystej postaci można zaobserwować bardzo rzadko. Deformacje filtracyjne mogą mieć różne przyczyny, przy czym w literaturze przedmiotu nie rzadko deformacjami filtracyjnymi nazywa się ich czynnik sprawczy, jedno określenie dotyczy różnych procesów lub zjawisk albo ten sam proces lub zjawisko nazywane są w różny sposób. Spotyka się różne określenia deformacji filtracyjnych. Do najczęściej używanych należą: wyparcie, kurzawka, przebicie hydrauliczne, sufozja, erozja, kolmatacja, z których trzy ostatnie często są dodatkowo opisywane przymiotnikami: wewnętrzna, zewnętrzna lub kontaktowa. Problemy klasyfikacji deformacji filtracyjnych są ściśle związane z problemami terminologii. Dlatego też zawartość i struktura wszystkich istniejących obecnie klasyfikacji deformacji filtracyjnych zależy od rozumienia terminu przez autora opisującego dany problem. Autorzy artykułu podjęli się przeanalizowania i uporządkowania (usystematyzowania) dostępnych w literaturze klasyfikacji deformacji filtracyjnych. Analiza została oparta na przebiegu zjawisk fizycznych, prowadzących do deformacji filtracyjnych oraz ich opisach i definicjach funkcjonujących - w pierwszej kolejności - w literaturze polskiej, a następnie w literaturze obcej. Analizie poddano publikacje wiodących ośrodków naukowych zajmujących się badaniami deformacji filtracyjnych w Rosji: VNII VODGEO... więcej»

WSPOMNIENIE POŚMIERTNE (Jadwiga Bernat, Zygmunt Kuć)
Mieczysław Surowiecki 1933-2019 Mieczysław Surowiecki urodził się 31 maja 1933 r. w Brześciu n/Bugiem, gdzie mieszkał z rodzicami do wybuchu wojny. Okupację niemiecką przeżył w Radomiu i tam ukończył szkołę podstawową. Po wojnie przeniósł się z rodzicami do Warszawy i tam ukończył szkołę średnią. W 1952 r. podjął studia w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie na Wydziale Melioracji Wodnych, kt... więcej»

Rozmowa z prof. Jackiem Kurnatowskim
Redakcja: Panie Profesorze, Odrzańska Droga Wodna jest ważnym elementem systemu dróg wodnych w Polsce. Bardzo ważną rolę wyznacza się Odrze także w perspektywicznych planach rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce. Wiadomo jednocześnie, że poważnym utrudnieniem we wdrażaniu zamierzeń z tym związanych są nie tylko problemy techniczne, ale także środowiskowe i transgraniczne. Posiada Pan bogate doświadczenie w pracach koncepcyjnych związanych z zagospodarowaniem Odry oraz ze współpracą transgraniczną. Prosimy więc o przybliżenie Pana opinii na temat perspektyw realizacji działań inwestycyjnych i związanych z nimi problemów transgranicznych. Dr hab. inż. Jacek Kurnatowski: Istotnie, sądzę, że ewentualne problemy techniczne, które mogą się pojawić przy realizacji zamierzenia pod nazwą "Odrzańska Droga Wodna", będą nieporównywalnie mniej kłopotliwe od problemów, które w zasadzie już istnieją, ale niekoniecznie są zauważane we właściwy sposób. Mam tu na myśli problemy związane z akceptacją koncepcji projektowych, w tym uzgodnienia międzynarodowe oraz lokalne, wynikające między innymi z oddziaływania planowanych inwestyc... więcej»

2019-7

zeszyt-5932-gospodarka-wodna-2019-7.html

 
W numerze m.in.:
O konieczności wprowadzenia jednolitych standardów obliczania zasobów wodnych w gospodarce wodnej (LAURA RADCZUK, WIESŁAW GĄDEK, TAMARA TOKARCZYK)
UWAGI OGÓLNE Woda determinuje rozwój społeczno-gospodarczy regionów i krajów. Nauka o zasobach wodnych obejmuje dwie zbieżne, wzajemnie przecinające się dziedziny - hydrologię i gospodarkę wodną [6]. Wiedza o zasobach wód stanowi podstawę planowania, projektowania i realizacji zadań gospodarki wodnej. Gospodarka wodna jest nauką o gospodarowaniu zasobami wodnymi, a zadaniem jej jest racjonalne kształtowanie i wykorzystywanie zasobów wód powierzchniowych oraz podziemnych, zgodnie z zasadami wynikającymi z przyjętej polityki zrównoważonego rozwoju jako integracji trzech dziedzin: gospodarki, społeczeństwa i środowiska. Koncepcja zrównoważonego rozwoju pojawiła się ponad dwie dekady temu, jako próba stworzenia ram dla zarządzania rozwojem. Zrównoważony rozwój pozwala na uniknięcie kryzysów na poziomie ekologicznym, społecznym i ekonomicznym. Koncepcja zrównoważonego rozwoju w połączeniu z podejściem zintegrowanym i długofalowym, wiąże się często ze zmianą przyzwyczajeń, istniejących struktur oraz powszechnie panujących przekonań. Często powiązane jest to z wprowadzeniem i wykorzystaniem innowacyjnych narzędzi i metod. Wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju napotyka wciąż na liczne przeszkody, gdyż wzajemne interakcje gospodarki, społeczeństwa i środowiska mają charakter dynamiczny i trudny do przewidzenia [5]. Mimo tak znaczącej roli zasobów wodnych ich ilościowa ocena w różnych warunkach zasilania jest ciągle aktualnym problemem współczesnej hydrologii i gospodarki wodnej. Polska, jako członek Unii Europejskiej, jest zobowiązana do respektowania zasad gospodarowania zasobami wodnymi zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną. Podstawą zrównoważonego zarządzania w gospodarce wodnej jest znajomość procesów i zjawisk determinujących rozkład przestrzenny i czasowy wód powierzchniowych i podziemnych oraz ich wzajemne powiazania. Zarządzanie złożonym systemem jakim jest zlewnia rzeczna wymaga skutecznych systemów do oceny zasobów wodnych i ... więcej»

Rozmowa z prof. dr hab. inż. Edwardem Pierzgalskim
Redakcja: Dobrze funkcjonujące systemy melioracyjne bardzo często są podstawą stabilnej i wysokotowarowej produkcji roślinnej. Jednocześnie systemy te mogą znacząco przekształcać naturalne stosunki wodne, szczególnie w małych zlewniach. To generuje konflikty. Jak planować, realizować i eksploatować systemy melioracyjne, aby zakres tych konfliktów był jak najmniejszy? Prof. E. Pierzgalski: Odpowiedź na to pytanie należy poprzedzić wyjaśnieniem, czy i dlaczego melioracje wodne w Polsce są potrzebne? Otóż w warunkach klimatycznych charakteryzujących się zmiennymi w czasie i w przestrzeni opadami, a także zróżnicowanymi czynnikami środowiskowymi (m.in. glebowymi, geomorfologicznymi) występowały i nadal występują zarówno nadmiary, jak i niedobory wody, oczywiście z punktu widzenia produkcyjności rolnictwa i leśnictwa. Potrzebę dostosowywania warunków wodnych do potrzeb produkcji roślinnej za pomocą systemów melioracyjnych, jako niezbędnego elementu urządzania przestrzeni rolniczej i leśnej, już w 1926 roku prof. Turczynowicz, późniejszy współtwórca Wydziału Melioracji Wodnych w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, uzasadnił następująco: "Przeto melioracje w kraju rolniczym uznane być muszą za podstawowy czynnik dobrobytu i równowagi ekonomicznej. Budowa systemu gospodarczego, z pominięciem tego czynnika, byłaby grą na loterii. Na tej drodze trwała sanacja warunków ekonomicznych jest nie do osiągnięcia". Do najważniejszych pozytywnych efektów inwestycji melioracyjnych zrealizowanych w okresie 1950-1980 można zaliczyć ilościowy i jakościowy wzrost plonów, zwiększenie powierzchni rolnej, poprawę warunków agrotechnicznych i komunikacyjnych. Wpłynęło to oczywiście na rozwój gospodarczy i społeczny zarówno w skali lokalnej, jak i całego kraju. Należy jednak podkreślić, że wśród ówczesnych inwestycji melioracyjnych dominowały urządzenia odwadniające. Systemy odwadniające wykonano na powierzchni 4,7 mln ha gruntów ornych, 1,5 mln ha uż... więcej»

Prace modernizacyjne na Odrze granicznej – Program środków minimalizujących i kompensujących oddziaływanie na biologiczne elementy stanu wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Część I: Aspekty systemowo-prawne (PAWEŁ PRUS, MARCIN PCHAŁEK)
R ealizacja prac modernizacyjnych oraz nowych budowli hydrotechnicznych to współcześnie ogromne wyzwanie w kontekście pogodzenia m.in. celów środowiskowych, przeciwpowodziowych oraz żeglugowych. Wyzwanie to zakotwiczone zostało mocno w sieci planów oraz dokumentów programowych oraz znowelizowanych w ostatnim czasie aktów prawnych. Jeśli chodzi o pierwszą pulę dokumentów to wskazać należy w szczególności na: a) Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym; b) aktualizacje Planów Gospodarowania Wodami wraz z Programem Wodnośrodowiskowym Kraju; c) Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły, d) Założenia do Strategii Rozwoju Śródlądowych Dróg Wodnych do roku 2030. Z kolei w nowym otoczeniu prawnym na pierwszy plan wysuwa się ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne [Dz.U. 2017 poz. 1566 ze zm.] oraz znowelizowana specustawa powodziowa [ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych; Dz.U. 2010 Nr 143 poz. 963 ze zm.]. Nałożenie na siebie powyższej siatki dokumentów programowych oraz zobowiązań prawnych rodzi dla inwestorów oraz konsultantów ocen środowiskowych bardzo trudne zadanie w zakresie wariantowania przedsięwzięć, oceny istotności oddziaływań czy ich minimalizacji i kompensacji. 18 GOSPODARKA WODNA 7/2019 OCHRONA ŚRODOWISKA N iniejszy artykuł poświęcony został próbie pogodzenia interesów środowiskowych oraz przeciwpowodziowych i żeglugowych, która znalazła swój wyraz w pracach nad raportem o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięcia "P ra c e m o - d e r n i z a c y j n e n a O d r z e g r a n i c z n e j w ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły". W tym miejscu wskazać należy, że przedsięwzięcie to realizowane jest na mocy Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o wspólnej poprawie sytuacji na drogach wodnych na pograniczu polsko- -niemieckim (ochr... więcej»

Krakowskie spotkanie polskich inżynierów (Janusz Kowalski)
W dniach 13-15. czerwca w Krakowie odbył się IV Światowy Zjazd Inżynierów Polskich (ŚZIP), zwołany razem z XXVI Kongresem Techników Polskich. W Zjeździe wzięło udział około 200 osób, w tym polonijni inżynierowie z Kanady, Stanów Zjednoczonych, Australii, Litwy, Austrii, Grecji, Niemiec, Francji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii oraz liczna reprezentacja polskiego środowiska inżynierskiego z instytutów badawczych i innowacyjnych firm, a także naukowców i studentów krakowskich uczelni technicznych. Zwracając się w specjalnym przesłaniu, podczas inauguracji 13 czerwca br., sprawujący patronat nad Zjazdem i Kongresem Prezydent RP Pan Andrzej Duda, napisał: To niezwykle cenne i ważne ... więcej»

Względna przyrodnicza zasadność rozwoju melioracji wodnych w skali województw w świetle wybranych wskaźników (EDMUND KACA, GRAŻYNA REK-KACA)
P rzedmiotem pracy jest przyrodnicza (środowiskowa) zasadność (celowość) rozwoju melioracji w województwach, a więc przyrodnicze uzasadnienie potrzeby i możliwości zwiększania liczby/ilości urządzeń melioracyjnych utrzymywanych w sprawności i urządzeń odbudowywanych albo modernizowanych oraz uzasadnienie potrzeby i możliwości wprowadzania innowacji produktowych, procesowych, strukturalnych i zarządczych związanych z utrzymywaniem (obsługą) i użytkowaniem tych urządzeń oraz ich odbudową i modernizacją. Z przedmiotem tym związanych jest wiele problemów. Jeden z nich, rozważany w niniejszej pracy, można sformułować w postaci pytania o nasilenie przyrodniczej zasadności rozwoju melioracji w województwach, a więc zasadności warunkowanej czynnikami klimatycznymi, hydrologicznymi, glebowo-wodnymi i przyrodniczo-ekologicznymi. Tak sformułowany problem (nasilenie zasadności) próbowano rozwiązać przy pomocy znormalizowanych indeksów względnej klimatycznej, hydrologicznej, glebowo-wodnej i przyrodniczo-ekologicznej zasadności rozwoju melioracji (odwodnień i nawodnień) w województwie oraz obliczonych na ich podstawie syntetycznych wskaźników względnej przyrodniczej zasadności, opisanych w pracy autorów [6]. W nazwie wymienionych mierników zasadności znajduje się określenie względna zasadność, gdyż zasadność rozwoju melioracji w danym województwie jest odnoszona do zasadności rozwoju melioracji w pozostałych województwach w kraju. Znajomość względnej przyrodniczej zasadności rozwoju melioracji w województwach może mieć duże znaczenie poznawcze i praktyczne. Praktyczne, ponieważ może być przydatne opracowującym strategie rozwoju melioracji odwadniających i nawadniających. Na podstawie wyników pracy można np. zwrócić uwagę na regiony (województwa) o większej i największej przyrodniczej zasadności rozwoju odwodnień i/lub nawodnień oraz na regiony o zasadności znikomej. Na tej podstawie można centralnie planować (inspirować) zakres rzeczow... więcej»

2019-6

zeszyt-5898-gospodarka-wodna-2019-6.html

 
W numerze m.in.:
Geneza i przebieg największej powodzi na Narwi (MIECZYSŁAW DĄBROWSKI)
SYTUACJA HYDROMETEOROLOGICZNA W DORZECZU Charakteryzując sytuację hydrometeorologiczną okresu przed formowaniem się wezbrania należy sięgnąć do lata 1978 roku. Podstawowe charakterystyki meteorologiczne przedstawiono w tab. I. Okres lata 1978 r. można określić jako chłodny - temperatury średnie w najcieplejszych miesiącach roku (lipiec, sierpień) przekraczały zaledwie 15oC. Opady nie były intensywne (sumy miesięczne wahały się w granicach od 70 do 100 mm), ale były równomiernie rozłożone w czasie. Liczba dni ze znaczącym opadem większym od 1 mm wahała się od 10 do 17 [2]. Powodowało to intensywne nasycanie gruntu i wysoki poziom zwierciadła wód podziemnych (rys. 1). W dorzeczu Narwi odnotowano najwyższe obserwowane stany wód gruntowych na 41 stacjach pomiarowych [1, 2]. Na stacjach poziom wody był znacznie wyższy od średnich z wielolecia (rys. 1). W listopadzie opady były już mniejsze (20,5 mm) i zaczęły pojawiać się przymrozki. W grudniu temperatura średnia wynosiła już -7,4 o C i wierzchnia warstwa gruntu została zmrożona. Na takim podkładzie zaczęła pojawiać się pokrywa śnieżna [2]. Od stycznia do marca 1979 r. panowały temperatury ujemne (tab. II). Tabela II. Elementy klimatu w okresie poprzedzającym wezbranie 1979 r. (stacja Białystok) Miesiąc Temperatura średnia oC Opad Liczba dni z opadem >1 mm styczeń -7,7 61,6 10 luty -7,4 17,7 6 marzec -0,1 48,2 13 Tabela I. Wybrane elementy klimatu w okresie VI-X 1978 r. (stacja Białystok) Miesiąc Temperatura średnia ( oC) Opad (mm) Liczba dni z opadem >1 mm czerwiec 14,1 102,3 15 lipiec 15,4 73,0 10 Sierpień 15,1 90,5 14 wrzesień 10,2 77,4 17 październik 7,0 71,5 15 Rys. 1. Stacje pomiaru wód gruntowych na których odnotowano maksymalny obserwowany poziom zwierciadła (kolorem czerwonym pokazano wysokość zwierciadła ponad stan średni, w cm) 30 GOSPODARKA WODNA 6/2019 RÓŻNE W st... więcej»

Zamulanie zbiorników zaporowych (JAN WINTER, ANNA KOSIK, ANDRZEJ WITA)
C elem racjonalnej gospodarki wodnej jest wykorzystanie i kształtowanie zasobów wód powierzchniowych i podziemnych z uwzględnieniem ich parametrów ilościowych i jakościowych. Jako bardziej szczegółowe cele gospodarki wodnej można wskazać [5]: a) ochrona ekosystemów wodnych i ekosystemów lądowych z nimi związanych, zgodnie z prawem oraz założeniami regionalnego i lokalnego rozwoju; b) zagospodarowanie zasobów wodnych w celu zabezpieczenia potrzeb w zakresie wody do picia oraz dla, przemysłu, rolnictwa, energetyki, żeglugi i rekreacji; c) przeciwdziałanie naturalnym zagrożeniom czyli ograniczenie np. ryzyka powodziowego oraz skutków suszy. Wymienione cele można osiągnąć poprzez budowę zapór i zbiorników co z kolei wiąże się z bardzo istotną ingerencją w środowisko naturalne. Zatem niezwykle ważne staje się wprowadzenie tzw. dobrych praktyk czyli przyjaznych dla środowiska rozwiązań. Wymagane współcześnie ogólne zasady postępowania wynikają z uwzględnienia w warunkach utrzymania rzeki jej podstawowej funkcji, którą określają następujące potrzeby: ● odpowiednia fizyko-chemiczna jakość wody, ● normalny cykl procesowy w transporcie rumowiska, związany z geomorfologią koryta i doliny rzeki, ● naturalne procesy rzeczne związane z życiem biologicznym, regulowane cyklem hydrologicznym, w tym powodziami. W zasadach dobrej praktyki [5], określono grupę wymagań i zaleceń, które stanowią racjonalne minimum potrzebne do uzyskania poprawy, szczególnie w zakresie jakości wody i zamulania włączając w te działania także ewentualną przebudowę lub modernizację istniejącej zabudowy. Zbiorniki retencyjne i tworzące je zapory przegradzając dolinę i płynący jej dnem ciek, zmieniają radykalnie warunki naturalnego przepływu. Następuje redukcja prędkości przemieszczającej się wody i osadzanie materiału transportowanego przez rzekę. Materiał stały, przenoszony przez dopływające do zbiornika cieki, jest w nim akumulowany w postaci os... więcej»

Analiza możliwości wykorzystania potencjału energetycznego strumienia ścieków w układzie przesyłu ścieków z lewobrzeżnej Warszawy do oczyszczalni ścieków "Czajka" (Bartosz Bednarz, Bartłomiej Królak)
O czyszczalnia ścieków "Czajka" jest obecnie jedną z najnowocześniejszych oczyszczalni w Europie. Spływają do niej ścieki z lewobrzeżnej i prawobrzeżnej części Warszawy oraz m.in. z Zielonki, Marek, Legionowa i Zakładu Wodociągu Północnego w Wieliszewie [1]. Ścieki z wyżej położonej, lewobrzeżnej części miasta są dostarczane za pomocą kolektora Burakowskiego i układu przesyłowego (UP), składającego się z pompowni "Farysa", komory krat oraz syfonu - rurociągów poprowadzonych w tunelu pod dnem Wisły, do Zakładu Świderska. Następnie ścieki są odprowadzane do OŚ "Czajka" kolektorem wzdłuż ul. Modlińskiej. Naturalna różnica wysokości pomiędzy lewym a prawym brzegiem Wisły w Warszawie stwarza okazję do wykorzystania potencjału energetycznego strumienia ścieków przepływających przez układ przesyłowy. Prezentowana koncepcja [2] przedstawia analizę hydrauliczną, ekonomiczną oraz propozycje możliwych do wdrożenia rozwiązań odzyskania energii ze ścieków w obiekcie syfonu układu przesyłowego. CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU Syfon układu przesyłowego znajduje się w północnej części Warszawy, powyżej mostu północnego im. Marii Skłodowskiej Curie. Ścieki z kolektora Burakowskiego, przez komorę krat, trafiają do pionowych odcinków dwóch nitek rurociągów A i B wykonanych z rur GRP o średnicy 1600 mm i wysokości ok. 28 m, znajdujących się w studni o średnicy wewnętrznej 20 m i głębokości około 38 m; wyposażonej w poziomy eksploatacyjne z pomostami, windę i klatkę schodową. W centralnej części studni wydzielono zbiornik awaryjny o średnicy wewnętrznej 6,5 m i pojemności ok. 900 m3, w celu przejmowania ścieków podczas ewentualnej awarii. Następnie rurociągi biegną tunelem o długości ok. 1300 m, wydrążonym pod Wisłą, a prowadzone nimi ścieki przepływają Rys. 1. Oczyszczalnia ścieków "Czajka" w Warszawie - widok z lotu ptaka [9] GOSPODARKA WODNA 6/2019 13 HYDRAULIKA, HYDROLOGIA, HYDROGEOLOGIA do komory rozprężnej znajdującej się po drugiej stronie rze... więcej»

Zintegrowane zarządzanie zasobami wody (JERZY IWANICKI)
W wyniku gwałtownego rozwoju gospodarczego i społecznego jaki nastąpił po II wojnie światowej zasoby wodne ulegają coraz intensywniejszej antropopresji. Nowe rodzaje zanieczyszczeń wody oddziałują na nasze zdrowie, przyspieszają korozję konstrukcji betonowych i stalowych oraz powodują inne niekorzystne skutki. Straty wywołane tymi procesami wielokrotnie przewyższają nakłady na gospodarkę wodną. Świadomość konieczności zmiany podejścia do gospodarowania wodami pojawiła się w naszym kraju w latach 70. ubiegłego wieku. Jednakże możliwość wprowadzenia tych zmian pojawiła się dopiero po 1989 r. Katalog koniecznych zmian zaproponował zespół ekspertów powołany w 1991 r. przez ówczesnego Marszałka Senatu RP Pana Andrzeja Stelmachowskiego. Wykorzystując wiedzę o stanie zasobów oraz nowoczesną naukę o analizowaniu i projektowaniu złożonych systemów działania (tj. takich, w których uczestniczy człowiek) sformułowano zasady nowoczesnej polityki wodnej. Wprawdzie nie zostały one wdrożone do praktyki na skutek oporu działaczy przywiązanych do rozwiązań tradycyjnych, ale pojawiły się w brzmieniu niemal identycznym w postaci zasad zintegrowanego zarządzania zasobami wody (w skrócie ZZZW); (ang. Integrated Water Resources Management - IWRM) opracowanych przez ekspertów zachodnich. Pokazuje to poniższe porównanie: Koncepcja systemu zarządzania gospodarką wodną KOŚ Senatu RP, 1991 Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60/UE Zasada integralności zasobów Zintegrowana polityka gospodarowania wodą Zasada gospodarowania na obszarach zlewni rzecznych Zasada gospodarowania na obszarach zlewni rzecznych Zasada jednego gospodarza Właściwe władze Zasada samofinansowania Zwrot kosztów usług wodnych Zasada planowej poprawy stanu zasobów Osiągnięcie dobrego stanu wód w ciągu 15 lat Zasada nadzoru nad użytkownikami Monitoring wód Zasada obligatoryjnego udziału w radach zlewni przedstawicieli władz i grup społecznych Zasada informowania społeczeństwa i k... więcej»

Drogi wodne - kilka uwag (Marek Mazurkiewicz)
Poniżej przedstawiam kilka uwag, dotyczących śródlądowych dróg wodnych w Polsce oraz wybranych trzech elementów tych dróg, których realizacji nie można odkładać. Do tych trzech elementów zaliczam: ● stopień stabilizujący zwierciadło wody na odcinku Wisły Warszawskiej; ● kanał łączący Port Centralny z korytem Wisły; ● połączenie Elbląga z morzem; UWAGI OGÓLNE Drogi wodne w Polsce - to zbyt poważna i kosztowna sprawa, aby ją zaczynać na podstawie podpisanej Konwencji AGN. Ustalanie parametrów i warunków dla międzynarodowych europejskich tras prowadzone było kilkadziesiąt lat temu bez udziału Polski i bez uwzględnienia naszych realiów przyrodniczych i interesów, również politycznych. Dlatego bezdyskusyjne podpisanie tej Konwencji wzbudza wątpliwości. Dla Polski najważniejszą drogą wodną powinna być droga w kierunku Zachód-Wschód (Z-W), tzn. połączenie dróg wodnych Europy Zachodniej z drogami wodnymi potężnych rzek za naszą wschodnią granicą. Nad tą drogą Polska powinna sprawować niezależną, suwerenną pieczę. Do tej drogi powinny być dołączone odcinki innych dróg o ... więcej»

2019-5

zeszyt-5867-gospodarka-wodna-2019-5.html

 
W numerze m.in.:
Pierwsze polskie stopnie wodne w II RP - Gródek i Żur (WOJCIECH MAJEWSKI)
P o odzyskaniu niepodległości, władze województwa pomorskiego podjęły decyzję o budowie stopni wodnych Gródek i Żur na Wdzie (Czarna Woda), jak również sieci energetycznej na obszarze Pomorza, w celu dystrybucji energii elektrycznej. Stopnie te zlokalizowane były w dolnym, nizinnym i meandrującym biegu Wdy w odległości ponad 20 km od ujścia do Wisły. Idea i początki budowy stopnia Żur powstały już w czasie zaborów. Stopnień ten miał składać się z zapory piętrzącej, zbiornika wodnego, kanału derywacyjnego oraz elektrowni wodnej. Do zadania tego został oddelegowany inż. Alfons Hoffmann absolwent Wydziału Mechanicznego i Elektrotechnicznego Wyższej Szkoły Technicznej w Gdańsku (Technische Hochschule Danzig), obecnej Politechniki Gdańskiej [3]. STOPIEŃ WODNY GRÓDEK Wda (Czarna Woda) wypływa z Jez. Krążno na wysokości 146,00 m n.p.m. Rzeka ma długość 198 km i powierzchnię zlewni 2325 km2. Ujście Wdy do Wisły znajduje się na rzędnej 23,00 m n.p.m., a średni przepływ przy ujściu wynosi 6,5 m3/s. Dużą część zlewni pokrywają lasy co sprawia, że rzeka ma wyrównany przepływ. Obecnie około 30% powierzchni zlewni stanowią obszary ochrony przyrody. W dolnym biegu Wda jest rzeką nizinną i meandrującą. Zbiornik wodny Gródek, o powierzchni 0,9 km2, utworzony został w wyniku spiętrzenia Wdy, zaporą ziemną o wysokości 12 m, w 26 km jej biegu. Budowę stopnia rozpoczęli... więcej»

INFORMACJE - NOWOŚCI
Europejskie morskie wiatraki w 2018 roku.W 2018 r. w Europie zainstalowano 409 nowych morskich turbin wiatrowych o mocy 2,65 GW. Jak wynika z najnowszego raportu branżowej organizacji Wind Europe, oznacza to 18-procentowy wzrost mocy zainstalowanej na naszym kontynencie. Jednakże nowych mocy było o prawie 16% mniej niż w rekordowym dotychczas 2017 r. Całkowita zainstalowana moc morskich wiatraków w Europie wynosi 18,5 GW, co stanowi około 10% całkowitej zainstalowanej mocy energetyki wiatrowej w Europie - reszta mocy pochodzi z elektrowni wiatrowych zlokalizowanych na lądzie. W sumie w 11 państwach pracują 4543 turbiny na 105 farmach. Około 44% mocy jest zainstalowana w farmach brytyjskich, 34% w niemieckich, 7% w duńskich, 6,4% w belgijskich i 6% w holenderskich... więcej»

Analiza stężeń wybranych anionów w wodach ujmowanych do celów wodociągowych na terenie gminy Hajnówka (EWA RAUBA, RAFAŁ MIŁASZEWSKI)
W Polsce za zbiorowe zaopatrzenie ludności w wodę do spożycia odpowiedzialna jest gmina. Obowiązek zapewnienia mieszkańcom wody w odpowiedniej ilości i o odpowiedniej jakości gmina realizuje poprzez działalność przedsiębiorstw wodociągowych. W polskich miastach 96,5% ludności korzysta z sieci wodociągowej. W 2016 r. w gospodarstwach domowych zużyto 1238,1 hm3 wody wodociągowej, w tym 792,2 hm3 w miastach i 445,9 hm3 na obszarach wiejskich. Natomiast ilość wody pobranej do celów eksploatacji sieci wodociągowej wyniosła 2045,9 hm3 [6]. W Polsce w celu eksploatacji sieci wodociągowej wykorzystuje się przede wszystkim wody podziemne. Stanowią one ponad 72% wód pobieranych do tego celu [2]. Z ujęć powierzchniowych najczęściej wodę pobierają duże wodociągi, które zaopatrują największe aglomeracje miejskie i przemysłowe [14]. Wody podziemne charakteryzują się raczej stałym składem fizyko-chemicznym, który kształtują procesy hydrogeologiczne, fizyczne i biologiczne. Jakość wody podlega kontrolom wewnętrznym przeprowadzanym przez przedsiębiorstwa wodociągowe oraz organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Celem artykułu jest analiza jakości wody ujmowanej do celów wodociągowych przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Hajnówce pod względem zawartości anionów. WYMAGANIA STAWIANE WODZIE PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ Podstawowym aktem prawnym Unii Europejskiej, dotyczącym jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, jest Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Celem dyrektywy jest stworzenie podstaw prawnych dla ochrony zdrowia ludzkiego przed szkodliwymi skutkami zanieczyszczenia wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W związku z tym w dyrektywie określono parametry jakości wody oraz ich wartości, które zgodnie z obecną wiedzą, pozwolą zapewnić odpowiednią jakość wody do picia. Parametry te opierają się na wytycznych WHO... więcej»

Stanowisko Państwowej Rady Gospodarki Wodnej w sprawie działań dla poprawy prestiżu artykułów naukowych drukowanych w czasopiśmie Gospodarka Wodna przyjęte na posiedzeniu w dniu 4.04.2019 r.
Państwowa Rada Gospodarki Wodnej zapoznała się z sytuacją czasopisma Gospodarka Wodna, jaka następuje w wyniku wdrażania rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie sporządzania wykazu wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych. Po dyskusji, PRGW przyjęła następujące stanowisko: 1. Gospodarka Wodna jest czasopismem naukowo-technicznym i taki profil programowy wynika z jego misji, realizowanej konsekwentnie i z pomyślnymi rezultatami od 85 lat. Tą misją jest popularyzacja najnowszej i szerokiej wied... więcej»

Polska gospodarka wodna w Unii Europejskiej (JOANNA KOPCZYŃSKA)
M ija 15 lat od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Dla gospodarki wodnej oznaczało to dużą zmianę zarówno w podejściu do samego gospodarowania wodami, jak i do instytucji odpowiedzialnych za realizację na wodach polityki wspólnotowej. Polska już kilka lat wcześniej przygotowywała się do tego procesu. W 2001 r. znowelizowano m.in. ustawę Prawo wodne, właśnie pod kątem przygotowania się do akcesji. Z momentem przystąpienia do UE rozpoczęło się w Polsce wdrażanie zapisów Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz jej dyrektyw "córek". Przystąpienie oznaczało również dostęp do środków unijnych na finansowanie inwestycji zarówno rządowych jak i samorządowych. Możliwość realizacji inwestycji jest jednak obwarowana szeregiem wymogów zarówno proceduralnych, jak i prawnych - w tym zakresie ich wdrażanie wymagało również wdrożenia prawa z innych obszarów kompetencji UE, jak np. prawo zamówień publicznych, dostęp do informacji o środowisku i dyrektywa siedliskowa odnosząca się do obszarów Natura 2000. Dziś Polska realizując inwestycje opiera się na prawie UE oraz krajowym. Projekty są wybierane w ramach wielowariantowych analiz, w których kwestie ochrony środowiska należą do kluczowych aspektów. W uzgadnianiu inwestycji biorą udział wszystkie zainteresowane strony, od momentu ich umieszczenia w planach sektorowych do chwili wydania pozwolenia na budowę. OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Na początku największy nacisk został położony na wdrażanie zapisów dyrektywy w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych. Już w samym Traktacie zinwentaryzowano potrzeby w tym zakresie, wraz ze wskazaniem aglomeracji zobowiązanych do uporządkowania swojej gospodarki ściekowej. Zobowiązanie to wynikało także z członkostwa naszego kraju w Komisji Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM), kiedy to w 1992 r. powstała mapa wskazująca 52 oczyszczalnie ścieków w Polsce niespełniające norm i zanieczyszczające Bałtyk. Dziś na tej liście pozostaje jeszcze 13 miejsc, ... więcej»

2019-4

zeszyt-5833-gospodarka-wodna-2019-4.html

 
W numerze m.in.:
Wpływ chropowatości powierzchni koryta o złożonym przekroju na prędkości przepływu wody (ELŻBIETA KUBRAK)
P rzepływ wód wielkich w korytach rzek nizinnych odbywa się zarówno w korycie głównym jak, i w wyżej położonych zale- wach, w których głębokości przepływu są znacznie mniejsze niż w korycie głównym. Z tego względu prędkości przepływu wody w terenach zalewowych są mniejsze niż w korycie głównym. Na zmniejszenie prędkości przepływu wody w terenach zalewowych wpływa także wzrost chropowatości ich powierzchni a często także występująca tam różnorodna roślinność. W poszczególnych częściach złożonego przekroju koryta wy- stępują więc strumienie wody o zróżnicowanych prędkościach przepływu. Lepkość wody uniemożliwia występowanie nieciągłości prędkości na granicach tych strumieni, pokrywających się z granicą koryta głównego i terenów zalewowych. W obszarze tym tworzy się strefa przepływu o znacznym gradiencie prędkości wody, która generuje wielkoskalowe wiry o pionowej osi [van Prooijen i in. 2005]. Wskutek zróżnicowania prędkości występuje transfer pędu mas wody z koryta głównego do terenu zalewowego, wzrost głębokości wody w terenie zalewowym i ponowny przepływ wody w kierunku koryta głównego. Proces wymiany pędu wraz z tworzeniem się struktur wirowych w rejonie połączenia terenów zalewowych i koryta głównego określono pojęciem "efektu kinematycznego" [Żeleźniakow 1950], a współcześnie interakcją strumieni [Kubrak E. i in., 2019]. W efekcie, zmniejsza się prędkość wody w korycie głównym i jednocześnie wzrasta prędkość i głębokość przepływu strumienia w części terenów zalewowych przylegających do koryta głównego. Zróżnicowanie chropowatości powierzchni koryta głównego i terenów zalewowych intensyfikuje proces tworzenia wirów i przepływów wtórnych w korycie głów- nym i ma wpływ na przepustowość koryta o złożonym przekroju [Shiono, Knight 1991, Tominaga, Nezu 1991, van Prooijen i in. 2000]. Wartości prędkości przepływu wody w korycie głównym i na terenach zalewowych są uzależnione od głębokości wody w korycie głównym i terenach zalewowych, spadku ... więcej»

Prof. dr inż. Jan Zieliński 1931-2019 (Marek Gromiec)
Z głębokim żalem przyjąłem wiadomość, że w dniu 8 lutego 2019 r., w wieku 88 lat, zmarł prof. dr inż. Jan Zieliński - wybitny hydrotechnik i nestor gospodarki wodnej. Urodził się 2 stycznia 1931 r. w Krześlinie, w rodzinie nauczycielskiej, w której ojciec Kazimierz był kierownikiem szkoły i nauczycielem, a matka Michalina nauczycielką w szkole powszechnej w Mokobodach, powiat Siedlce. Rodzice, w latach 1939-1944 prowadzili działalność konspiracyjną, oboje należeli do AK, a ojciec, major, ps. Bezmian był komendantem Ośrodka III "Osika" Mokobody obwodu ZWZ - AK "Sowa" Siedlce. Po wojnie, matka przeniosła się do szkoły w Siedlcach, a ojciec pracował w spółdzielczości w Warszawie. Po zdaniu matury matematyczno-fizycznej w Liceum im. Żółkiewskiego w Siedlcach, od 1949 r., Janek wraz z całą rodziną zamieszkał w Warszawie i rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Politechniki Warszawskiej, które ukończył w 1953 r. na Wydziale Budownictwa Wodnego uzyskując dyplom inżyniera budownictwa wodnego. Tytuł magistra inżyniera wodnego uzyskał w 1955 r. Na studiach poznał swoją przyszłą żonę Marię Ozga (nieodżałowaną prof. dr hab. inż. Marię Ozga-Zielińską), z którą zawa... więcej»

Metoda oceny opłacalności stosowania liczników wody bezzwrotnej (JÓZEF OBER, JANUSZ KARWOT)
P rzedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Rybniku świadczy usługi zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na obszarze trzech gmin: Rybnik, Jejkowice i Gaszowice. Łącznie eksploatuje 1149,3 km sieci wodociągowej i 857,4 km sieci kanalizacyjnej. Woda dostarczana do klientów PWiK Sp. z o.o. w Rybniku pochodzi z trzech źródeł: w 76% jest czerpana z sieci magistralnej Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów SA, w 17% z ujęcia Elektrowni Rybnik SA w Stodołach oraz w 7% z ujęcia będącego obecnie własnością PWiK, zlokalizowanego przy ul. Tęczowej w Rybniku, w przeszłości zaopatrującego w wodę bro- war rybnicki. Dostarczana woda pochodzi zatem zarówno z ujęć powierzchniowych GPW, jak i studni głębinowych, co w znacznym stopniu podnosi poziom bezpieczeństwa, gwarantując niezawodność dostaw. METODYKA BADAŃ WŁASNYCH Jako główną metodę badawczą przyjęto analizę szeregów czasowych na podstawie danych zbieranych w realnym obiekcie - Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rybniku w latach 2013-2017. Szereg czasowy można zdefiniować jako: "szereg powstający w wyniku obserwacji mierzalnego zdarzenia w kolejnych momentach lub okresach" [Podgórski 2010] lub "ciąg uporządkowanych obserwacji dokonanych w różnych momentach na zmiennej charakteryzującej pewną jednostkę lub zbiorowość" [WWW1, Encyklopedia Zarządzania 2018]. Istotną cechą szeregu czasowego jest uporządkowanie obserwacji zgodnie z wartościami zmiennej czasowej, w odróżnieniu od ciągów obserwacji, które mogą być uporządkowane względem wielkości lub które nie są w ogóle uporządkowane. Analiza szeregów czasowych pozwala na analiz... więcej»

Przykłady regulacji rzek w Królestwie Polskim (MAREK RUTKOWSKI)
REGULACJA PILICY Jakkolwiek pierwsze postanowienie rządu konstytucyjnego Królestwa Polskiego w zakresie regulacji rzek, datowane było już na 17 lutego 1816 r., i dotyczyło okolic Warszawy (gdzie była mowa o zabezpieczeniach wałami wsi podwarszawskich, zagrożonych licznymi powodziami)1), a myślano też już od samego początku funkcjonowania nowego państwa o oczyszczeniu Prosny i Nidy2), to jednak bez wątpienia proces regulacji rzeki Pilicy możemy uznać za rzeczywisty, znaczący początek prac regulacyjnych po 1815 r. W dniu 20 kwietnia 1816 r. bowiem ówczesne najwyższe władze krajowe - Rada Administracyjna podejmuje decyzję o przeznaczeniu znacznych funduszy państwowych na uregulowanie rzek Pilicy oraz Nidy, jak też na wstępne oddelegowanie inżyniera, który zająłby się pracami niwelacyjnymi i kosztorysami w odniesieniu do wskazanych projektów3). Wkrótce, bo 28 maja 1816 r. przyznaje rząd Królestwa bardzo wysokie diety dla dyrektora robót nad oczyszczaniem rzeki Pilicy. Kwoty te wynoszą 9 tysięcy złp. rocznie4). Już 10 września 1816 r. sowicie uposażony inżynier Jan Wojciech Lange przedstawia na forum Rady Administracyjnej dokładny projekt przeprowadzenia regulacji rzeki Pilicy, który w założeniu miał trwać w ciągu najbliższych pięciu lat, tj. w okresie 1817-1821. Według oszacowań Lange’go, całkowity koszt tejże regulacji opiewał wstępnie na milion złp5). Finalnie 12 kwietnia 1817 r. rząd Królestwa podejmuje ogólną uchwałę dotyczącą sposobu i zasad dostarczania robotników niezbędnych do przeprowadzenia regulacji koryta Pilicy6). Na podstawie m.in. ogólnych postanowień namiestnika carskiego w Królestwie Polskim generała Józefa Zajączka z 20 kwietnia 1816 r. oraz 12 kwietnia 1817 r. dotyczących tak prowadzenia prac transportowych, jak i realizacji obowiązku szarwarkowego, Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji dnia 13 maja 1817 r. wydała reskrypt nr 761/178, nakazujący bezzwłoczne rozpoczęcie (najistotniejszego etapu) prac nad uspławnieniem rz... więcej»

Zawartości miedzi, niklu i ołowiu w profilu podłużnym wód Jeziora Licheńskiego (KRZYSZTOF BERLEĆ, ADAM TRACZYKOWSKI, KATARZYNA BUDZIŃSKA, BOŻENA SZEJNIUK, MAGDALENA MICHALSKA, RAFAŁ PASELA)
C oraz częściej - obok zanieczyszczeń wód powierzchniowych związkami biogennymi, powodującymi eutrofizację - dużym problemem staje się obecność w wodzie substancji niepożąda- nych o charakterze mikrozanieczyszczeń takich jak: metale ciężkie, WWA, zanieczyszczenia ropopochodne czy pestycydy. Związki te są szczególnie niebezpieczne ze względu na to, że już przy bardzo niskich stężeniach mogą wywoływać efekty szkodliwe w stosunku do człowieka jak i środowiska. Ponadto mają one zdolność do kumulowania się w organizmach ludzi i zwierząt, co dodatkowo potęguje ich toksyczność [2]. Dlatego też monitoring emisji tych substancji, a także ich obiegu w ekosystemach naturalnych po- winien stać się priorytetem dla służb oraz instytucji zajmujących się ochroną środowiska. Skład chemiczny wód warunkują: lokalizacja zbiornika lub cieku wodnego, procesy naturalne zachodzące w środowisku wodnym oraz dopływ zanieczyszczeń obcego pochodzenia [3]. Jednym z wyznaczników nasilenia antropopresji są metale ciężkie odprowadzane do wód powierzchniowych ze ściekami przemysłowymi i komunalnymi oraz zmywane z pól i łąk, gdzie dostają się jako domieszki nawozów i środków ochrony roślin, z transportu oraz z emisji pyłowych trafiających do atmosfery [4]. Metale ciężkie powszechnie uznaje się za szczególnie szkodliwe dla środowiska przyrodniczego. Ich obecność jest notowana w wodzie, atmosferze oraz w glebie. Metale docierające do ekosystemów wodnych mają swe źródło w procesach geochemicznych: pochodzące z ośrodka skalnego, powstające w wyniku procesów geologicznych i hydrogeologicznych [6, 13]. Podwyższone stęże- nie mikroskładników (Au, Ag, Cu, Mn, Fe, Co, Ni, Zn, U, Cd, Cu, Pb) w wodach jest najczęściej związane ze strefami występowania określonych złóż lub lokalnych nagromadzeń minerałów zawie- rających dany pierwiastek. Obecność metali w wodach jest także wynikiem antropopresji (przemysł, komunikacja, oczyszczalnie ścieków, produkty ubocz- ne z kopalni metali) [1... więcej»

2019-3

zeszyt-5802-gospodarka-wodna-2019-3.html

 
W numerze m.in.:
Przemysław Daca Prezes Wód Polskich zachęca młodych do pracy w gospodarce wodnej
- Chcemy budować nowy system zarządzania zasobami wodnymi w Polsce - mówi Przemysław Daca. Prezes Wód Polskich przekonuje, że praca w sektorze gospodarki wodnej ma dużą przyszłość.Red: Zacznijmy od sukcesów oraz wyzwań przed jakimi stanęły Wody Polskie w pierwszym roku funkcjonowania. W jednym z wywiadów powiedział Pan, że był to najtrudniejszy rok w Pana karierze zawodowej. Dlaczego? Przemysław Daca, Prezes Wód Polskich: Pierwszego stycznia ubiegłego roku weszła w życie konieczna reforma scalająca gospodarkę wodną. Była to największa zmiana w tym sektorze na terenie Europy od kilkudziesięciu lat. Powstały Wody Polskie, które przejęły kompetencje byłych regionalnych zarządów gospodarki wodnej, wojewódzkich zarządów melioracji i urządzeń wodnych i częściowo powiatów. Wody Polskie przejęły również pracowników tych urzędów. Zupełnie nowy układ zarządzania został dostosowany do hydrograficznego podziału naszego kraju. Zmieniono system finansowania gospodarki wodnej. Wody Polskie jako państwowa osoba prawna mogą naliczać i pobierać opłaty za wiele sposobów korzystania z wód. Mogą również przeznaczać pieniądze na swoje statutowe cele. Zarządzanie gospodarką wodną w momencie tak dużej reformy nie jest łatwe. Wody Polskie są jednym z największych podmiotów państwowych w Polsce. Nic dziwnego, że towarzyszą temu różne emocje. Musimy jednak pamiętać, że do niedawna gospodarka wodna w Polsce była w zapaści. Jako państwo nie spełnialiśmy podstawowych wymogów wynikających z unijnej tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej. Byliśmy pod specjalną kuratelą Ko... więcej»

O aktualizacji planów gospodarowania wodami (PRZEMYSŁAW GRUSZECKI)
GŁÓWNE PRZESŁANKI AKTUALIZACJI Planowanie w gospodarowaniu wodami obejmuje dwanaście dokumentów planistycznych. Wszystkie dokumenty wymienia art. 315 ustawy Prawo wodne. Można je pogrupować w bloki: ● dotyczące ochrony wód morskich, ● ochrony przed powodzią - czyli zarządzania ryzykiem powodziowym, ● przeciwdziałania skutkom suszy, ● plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy. Departament Zarządzania Środowiskiem Wodnym PGW Wody Polskie, prowadzi intensywne prace przygotowawcze do drugiej aktualizacji dokumentów ujętych w ostatnim bloku - plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy. Trwa obecnie trzeci sześcioletni cykl planistyczny. Ta cykliczność, charakterystyczna dla wszystkich dyrektyw ramowych, niezależnie od tego, jakiego komponentu dotyczą, oparta jest na modelu zarządzania środowiskiem, który składa się z kilku kroków. Można go scharakteryzować w następujący sposób: zorientuj się, co dzieje się na twoim terenie zainteresowania i dokonaj pełnej analizy czynników społecznych, środowiskowych, gospodarczych, następnie sprawdź, jaki wpływ na środowisko wodne mają procesy związane z tymi czynnikami, wreszcie oceń reakcję środowiska na zidentyfikowaną presję antropogeniczną i zaplanuj działania naprawcze. W tym cyklu zweryfikowaliśmy już wykaz i podział jednolitych części wód. Mówimy o gospodarowaniu wodami w ujęciu zlewniowym, ale jednocześnie o takim gospodarowaniu, które bierze pod uwagę funkcjonowanie ekosystemów wodnych. Rzeka z punktu widzenia hydrologicznego jest oczywiście całością. Natomiast z punktu widzenia warunków do życia w niej, nie zawsze taką pozostanie. Wystarczy przyjrzeć się którejś z rzek, np. Wiśle. Analizując warunki w jej górnym biegu, np. w Wisełce czy Ustroniu, a następnie w Warszawie, Toruniu, a potem gdzieś przy ujściu do Bałtyku stwierdzimy, że rzeka ma tę samą nazwę i oczywiście jest ciągła, ale w różnych miejscach ma inną prędkość przepływu, morfologię k... więcej»

Powstaje pierwszy w Polsce Plan przeciwdziałania skutkom suszy
S usze pojawiają się w naszej części świata coraz częściej i nic nie wskazuje na to, że w dającej się przewidzieć przyszłości coś się w tym względzie zmieni. Jest to zjawisko naturalne i nikt, nawet znacznie bogatsze niż Polska państwa, nie może mu zapobiec. W poszczególnych państwach podejmowane są jednak działania w celu minimalizowania skutków tego zjawiska. Temu celowi służy także opracowywany właśnie w naszym kraju plan przeciwdziałania skutkom suszy na obszarach dorzeczy (PPSS). To pierwszy tak kompleksowy projekt działań w tej dziedzinie w Polsce. Plan powstanie do końca 2020 r. Jest to trzeci, po planach gospodarowania wodami oraz planach zarządzania ryzykiem powodziowym (opracowanych przez KZGW, poprzednika prawnego Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie) wielki projekt mający służyć zrównoważonemu gospodarowaniu wodami i ustaleniu zasad oraz instrumentów zarządzania zasobami wodnymi. Celem jest zapewnienie dobrej jakości oraz wystarczającej ilości wody służących wszystkim działom gospodarki narodowej oraz środowisku naturalnemu. W ramach opracowania PPSS zostanie dokonana identyfikacja i hierarchizacja obszarów zagrożonych wystąpieniem zjawiska suszy na obszarach poszczególnych dorzeczy oraz ocena potrzeb w zakresie ochrony przed suszą. Zostanie również opracowany zestaw działań mający na celu zapobieganie i łagodzenie skutków oddziaływania suszy na społeczeństwo, środowisko i gospodarkę. SUSZA - KLIMATYCZNE ZJAWISKO NATURALNE Susza jest naturalną cechą klimatu, określaną jako zauważalny brak wody w środowisku, skutkujący szkodami w środowisku i gospodarce oraz stanowiący uciążliwość, a nawet zagrożenie dla ludności. Ten tymczasowy spadek dostępności wody, związany m.in. z brakiem opadów, trzeba odróżnić od niedoboru wody. Niedobór wody jest zjawiskiem spowodowanym działalnością człowieka i zachodzi wówczas, gdy realizowane zapotrzebowanie na wodę przekracza dostępne zasoby wodne. Niedobory wody bardzo cz... więcej»

FAKTY
Rozbudowa Systemu Monitoringu Ryzyka Powodziowego (SMoRP).Funkcjonujący w Regionalnym Zarządzie Gospodarki Wodnej w Gdańsku System Monitoringu Ryzyka Powodziowego (SMoRP), zostanie zanalizowany pod kątem możliwości rozbudowy. Szczegółowego przeglądu dokona wyłoniona w przetargu firma P. H. U. TELSAT Grzegorz Kawka z Gryfic. Umowę w imieniu RZGW w Gdańsku podpisał z-ca dyrektora ds. powodzi i suszy Krzysztof Roman. Podpisana umowa na zadanie "Analiza systemu pozyskiwania informacji o zagrożeniu powodziowym na obszarze Żuław" przewiduje w ciągu sześciu miesięcy wykonanie następujących działań: - analiza istniejących punktów monitoringu wizyjnego wraz z oceną możliwości rozbudowy systemu monitoringu wizyjnego rzeki Wisły o nowe punkty monitoringu; - analiza istniejących punków monitoringu telemetrycznego pozostających w dyspozycji RZGW... więcej»

RECENZJA Jerzy Bolałek (red.): Zalew Wiślany Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2018 (Artur Magnuszewski)
Monografia "Zalew Wiślany" pod redakcją Jerzego Bolałka ukazała się w czasie zwiększonego zainteresowania opinii publicznej tym akwenem, w związku z planowanym przekopem przez Mierzeję Wiślaną. Jest to praca zbiorowa, której zespół autorski liczy 35 osób. Jednostki naukowe, z których pochodzą autorzy, to: Uniwersytet Gdański (Instytut Oceanografii, Instytut Geografii, Wydział Prawa i Administracji, Wydział Biologii), Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu, Morski Instytut Rybacki. Książka liczy 486 str., wydano ją w twardej oprawie, zawiera barwne ilustracje, spis literatury, notki biograficzne autorów. Materiał przedstawiony w monografii zebrano w następujących działach: warunki fizycznogeograficzne (rozdziały 1-6), świat ożywiony (rozdział 7), zanieczyszczenia (rozdział 8), rozwój zrównoważony (rozdział 9). Opis warunków fizycznogeograficznych rozpoczyna się od geologicznej genezy akwenu, przedstawionej w nawiązaniu do zdarzeń geologicznych z plejstocenu i holocenu. Pokazano zasięgi linii brzegowej Zalewu Wiślanego w kolejnych fazach powstawania Bałtyku. Kolejnym komponentem przyrodniczym w monografii są warunki klimatyczne. Omówiono następujące elementy klimatu: ciśnienie atmosferyczne, wiatr, wilgotność powietrza. W tym rozdziale wykorzystano tyl... więcej»

2019-2

zeszyt-5768-gospodarka-wodna-2019-2.html

 
W numerze m.in.:
KRONIKA HYDRO 2018 Gdańsk, 15-17 października 2018 r. (Wojciech Majewski)
W Gdańsku, w siedzibie Amberexpo, odbyła się coroczna międzynarodowa konferencja poświęcona szeroko pojętej energetyce wodnej, budowie oraz eksploatacji zapór wodnych, jak również wielu problemom związanym z tą działalnością. Organizatorem konferencji było międzynarodowe czasopismo Hydropower & Dams. W konferencji wzięło udział ok. 900 uczestników z 76 krajów reprezentujących wszystkie kontynenty. Towarzyszyła jej techniczna wystawa, w której uczestniczyło 160 wystawców. Konferencja objęła 36 sesji dotyczących różnej problematyki, prowadzonych równolegle; łącznie przedstawiono 214 referatów. Wystawa Techniczna (Exhibition) była jednym z istotniejszych elementów HYDRO 2018 i trwała przez 3 dni. Podstawowym celem były spotkania biznesowe między delegatami na konferencję i przedstawicielami przemysłowych organizacji, którzy pokazywali swoje produkty i usługi. Wystawcami byli konsultanci, kontraktorzy, wytwórcy oraz profesjonalne organizacje. Plenarna sesja otwarcia konferencji odbyła się w poniedziałek 15 października rano. Otwarcia dokonała Alison Bartle, dyrektor międzynarodowej organizacji Aqua- -Media, wydawcy Hydropower & Dams. W swoim wyst... więcej»

Czy niebawem grozi nam powódź? Artykuł dyskusyjny (ROBERT BANASIAK)
W e wstępie warto przypomnieć słowa: "Okres bez powodzi jest okresem przed powodzią". Wystąpienie kolejnych powodzi nie jest kwestią czy, ale kiedy. Przewidywanie powodzi na przyszłość, w dłuższej perspektywie czasowej, ma charakter statystyczny i polega na określeniu prawdopodobieństwa wystąpienia określonej skali powodzi w określonym interwale czasowym na podstawie zdarzeń wcześniej notowanych - najczęściej ciągu przepływów maksymalnych rocznych. Na podstawie tych analiz nie wiemy jednak, nawet w przybliżeniu, kiedy faktycznie powódź wystąpi. Przyjmuje się, że zdarzenia ekstremalne mają charakter losowy - to też stanowi powód niepewności, oczekiwania i daje najlepsze wytłumaczenie hydrologów w sytuacjach rozbieżności (nierzadkiej) pomiędzy uzyskanymi trendami statystycznymi a częstością zdarzeń w rzeczywistości. Inne przewidywania o zbliżającej się powodzi można włożyć między wróżby, przepowiednie lub (intuicyjne) obawy, jeśli nie liczyć prognoz na podstawie bioindykatorów (np. w starożytnym Egipcie). Pomijamy tutaj także takie deterministyczne aspekty, jak zaniedbania w utrzymaniu budowli hydrotechnicznych grożących katastrofą, czy też wady w systemie monitoringu i ostrzegania hydro-meteo oraz działania człowieka zwiększające ekspozycję majątku na wezbrania. Nie tylko powodzie stanowią poważne zagrożenie dla gospodarki. Przewlekłe i dotkliwe susze, jak te w 2015 r. i 2018 r., również przynoszą duże szkody. Czy w przewidywaniu tych hydrologicznych zdarzeń ekstremalnych zdani jesteśmy jedynie na statystykę? Czy możemy korzystać z prognoz wyprzedzających sięgających tylko kilka, kilkanaście godzin lub dni (w zależności od skali zjawiska i prognoz meteorologicznych i hydrologicznych)? I to w obliczu zmian klimatycznych, które, jak powszechnie się uważa, powodują nasilenie meteorologicznych zjawisk ekstremalnych? Przyczyny zmiany częstotliwości powodzi są bardzo złożone i zależą od różnych mechanizmów generują... więcej»

FAKTY
Gospodarowanie wodą w małych zlewniach Warszawa, 30 listopada 2018 r. W Centrum Wodnym Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska SGGW odbyło się seminarium dotyczące potrzeb, uwarunkowań oraz systemów działań dla zwiększenia retencyjności zlewni. Referaty wygłosili: - prof. dr hab. inż. Tomasz Okruszko, dr inż. Dorota Pusłowska-Tyszewska: Wielokryterialna ocena potrzeb i możliwości zwiększenia retencyjności zlewni; - dr inż. Ignacy Kardel, dr inż. Dorota Pusłowska- -Tyszewska: Aplikacja FroGis - narzędzie wspomagające proces planowania obiektów małej retencji; - prof. dr hab. inż. Edward Pierzgalski: Wykorzystanie systemów melioracyjnych do poprawy stanu zasobów wodnych w małych zlewniach. Seminarium zakończyła burzliwa dyskusja dotycząca problemów związanych ze współczesnymi możliwościami kształtowania i wykorzystania zasobów wód powierzchniowych w małych zlewniach, a także ich ograniczeniami. Rok 2019 Rokiem Ligi Morskiej i Rzecznej Warszawa, 12 grudnia 2018 r. W setną rocznicę powołania stowarzyszenia, które rozpoczę... więcej»

Koncentracje metali ciężkich (Cu, Zn, Pb, Co, Cd, Hg) w muszlach mięczaków słodkowodnych z obszaru estuarium Odry i wybranych jezior Pomorza Zachodniego (STANISŁAW PIOTROWSKI)
Z różnicowanie zawartości Cu, Zn, Cd, Fe, Mn u różnych gatunków mięczaków pochodzących z tego samego biotopu jest prawdopodobnie związane ze specyfiką gatunku, a także sposobu odżywiania się [Parsons i in. 1973]. Wielu autorów twierdzi, że zwierzęta żerujące na osadach lub filtrujące wodę absorbują więcej metali niż gatunki roślinożerne [Parleman i Meili 1993]. Niektóre metale są związane z muszlą i cząstkami fosforanowymi w tkankach miękkich [Nott i Nicolaidou 1993]. Zagadnienie obecności metali ciężkich i czynników wpływających na ich koncentracje w muszlach jest stosunkowo mało poznane. Muszle, co istotniejsze, mogą odgrywać w ekosystemach swoiste czasowe "więzienie" dla metali ciężkich, a więc przyczyniać się do ich czasowej eliminacji z geochemicznego obiegu [Bertine i Goldberg 1972]. Obserwuje się od kilkudziesięciu do kilkuset razy niższe koncentracje metali w muszlach niż w tkankach miękkich [Bertine i Goldberg 1972]. Podobne relacje, ale tylko w odniesieniu do Pb, obserwowali Bolognani-Fantin i in. (1982). Z kolei Imlay (1982) obserwował zupełnie odwrotne relacje - wysokie koncentracje metali w muszlach Unionidae w relacji do tkanek miękkich: dla Pb - koncentracje 450 razy wyższe; dla Cd - koncentracje 100 razy wyższe; dla Cu - koncentracje 6 razy wyższe. Wartości rzędu od kilku do kilkuset μg/g suchej masy (=ppm) i czasami porównywalne z poziomem metali w tkankach miękkich, choć z reguły niższe o rząd wielkości, obserwowali Bias i Karbe (1985) oraz Jurkiewicz-Karnkowska (1989a, b). Część metali ciężkich tworzy luźne powiązania z zewnętrzną częścią muszli, tzw. konchioliną. Inna z kolei część metali, zwłaszcza Cd, Co, Mn, Pb, Sr, jest silnie związana z węglanami, głównie aragonitem tworzącym muszle [Babukutty i Chacko 1992; Bias i Karbe 1985; Imlay 1982; Onuma i in. 1979; Sturesson 1978]. Z tymi sformułowaniami w parze idzie sugestia, że mięczaki o dużych muszlach, szczególnie małże z rodzaju Un... więcej»

Wspomnienie pośmiertne
13 września 2018 r. zmarł dr hab. inż. Adam Bolt, prof. nadzw. Politechniki Gdańskiej. Adam Bolt urodził się 17 lutego 1944 r. w Rzeszowie. W 1962 r. ukończył II Liceum Ogólnokształcące im. B. Chrobrego w Sopocie. W tym samym roku rozpoczął studia wyższe na ówczesnym Wydziale Budownictwa Wodnego Politechniki Gdańskiej. W 1968 r. uzyskał tytuł magistra inżyniera budownictwa wodnego w specjalności budownictwo morskie. Od 1968 r. pracował jako nauczyciel akademicki, prowadząc zajęcia dydaktyczne na studiach inżynierskich, magisterskich i doktoranckich, realizując wraz z zespołem naukowo-badawczym różnorodne prace. O Jego ciągłym rozwoju naukowym i aktywności zawodowej świadczą kolejno uzyskane stopnie naukowe: - doktora nauk technicznych w 1976 r. za pracę doktorską Stateczność pojedynczych fundamentów blokowych, - doktora habilitowanego... więcej»

2019-1

zeszyt-5741-gospodarka-wodna-2019-1.html

 
W numerze m.in.:
INFORMACJE - NOWOŚCI
Bezpłatne pingery dla rybaków Pod koniec września 2018 r. rybacy poławiający na morskich wodach Wolińskiego Parku Narodowego otrzymali bezpłatnie pingery - akustyczne urządzenia ostrzegające morświny przed sieciami rybackimi. Pingery zakupiono w ramach projektu "Ochrona ssaków i ptaków morskich i ich siedlisk", realizowanego wspólnie przez Stację Morską im. Profesora Krzysztofa Skóry Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego i Fundację WWF Polska. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Pingery stanowią najprostszą, a zarazem najskuteczniejszą, metodę ograniczającą przyłów krytycznie zagrożonego w Morzu Bałtyckim morświna, chroniąc go przed śmiercią w wyniku uwięzienia w rybackich sieciach, które są jednym z głównych zagrożeń dla tych zwierząt. Pingery, emitując dźwięki o odpowiedniej częstotliwości, mają za zadanie ostrzegać morświny o niebezpieczeństwie w postaci sieci rybackich na łowiskach. Urządzenia te... więcej»

WSPOMNIENIA POŚMIERTNE Mieczysław Przekwas 1926-2018 (Andrzej Sowiński)
6 lipca 2018 r., w wieku 92 lat, zmarł mgr inż. Mieczysław Przekwas, wybitny hydroenergetyk, długoletni pracownik Energoprojektu-Warszawa SA, uznany autorytet w dziedzinie energetyki wodnej i hydrotechniki. Mieczysław Przekwas urodził się 24 lipca 1926 r. w Chrustowie koło Brześcia Kujawskiego. Jego młode lata przypadły na okres wojny. Doświadczył w młodości wszelkich jej okropności. Po wysiedleniu do Generalnej Guberni w lipcu 1940 r. rozpoczęła się Jego tułaczka, głód i choroby, rozłąka z rodziną. Zatrzymany w trakcie łapanki w 1942 r., po pobycie w obozie przejściowym, w wieku 16 lat, został wywieziony na przymusowe r... więcej»

Rok Odry i co dalej? (Ewa Owczarek-Nowak)
W połowie 2017 r. samorząd województwa dolnośląskiego wystąpił z bardzo ciekawą inicjatywą. Pomysł polegał na tym, aby sejmiki wszystkich województw położonych nad Odrą ogłosiły rok 2018 Rokiem Rzeki Odry. Osobą, która jako pierwsza zaczęła mówić o samorządowym roku rzeki Odry, jest dr Ewa Rzewuska - radna sejmiku dolnośląskiego, a przy tym osoba, która Odrze i jakości jej wód poświęciła ogromną część swojego bogatego życia zawodowego. Idea samorządowego roku Odry spotkała się z dużym zainteresowaniem. Rok 2017 był bardzo dobrym momentem na rozpoczęcie dyskusji o gospodarczym wykorzystaniu rzek w możliwie szerokim gronie. Tematów było (i nadal jest) sporo: powoli konkretyzujące się plany dotyczące Odry, ratyfikacja porozumienia AGN, pierwsze dokumenty strategiczne dotyczące modernizacji Odrzańskiej Drogi Wodnej, sukcesywnie pojawiające się pytania i wątpliwości czy różne opinie o roli, jaką rzeka powinna wypełniać w życiu społeczności nadrzecznych, regionu i kraju. Obchody Roku Odry stały się znakomitą okazją do tego rodzaju rozmów. Pierwszym województwem, które ogłosiło rok 2018 rokiem rzeki Odry, było województwo dolnośląskie (uchwała Sejmiku Województwa Dolnośląskiego nr XL/1283/17 z dnia 26 października 2017 r.), następnie województwo śląskie (uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego nr V/46/2/2017 z dnia 20 listopada 2017 r.) i lubuskie (stanowisko Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 20 listopada 2018 r.). Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego ustanowił rok ... więcej»

FAKTY
Podziękowania ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej za udział w VI Międzynarodowym Kongresie Morskim w Szczecinie Szczecin, 20 października 2018 r. Marek Gróbarczyk, minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej złożył - w postaci stosownych wyróżnień - podziękowania kilkunastu osobom za przyjęcie zaproszenia oraz ich osobisty udział w obradach VI Międzynarodowego Kongresu Morskiego w Szczecinie. Przekazując wyrazy uznania, podziękował za wysiłek i zaangażowanie w pracę na rzecz wspólnego dobra, jakim jest polska gospodarka morska i żegluga śródlądowa. Ponadto wyraził nadzieję na dalszą współpracę przy organizacji kolejnych edycji tego ważnego dla całej społeczności morskiej wydarzenia. Posiedzenie Zarządu Głównego SITWM Warszawa, 30 listopada 2018 r. Prezes mgr inż. Leszek Bagiński otworzył obrady Zarządu Głównego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych, podczas którego omówiono i przyjęto regulaminy: - przyznawania tytułu rzeczoznawcy SITWM, rejestracji rzeczoznawcy oraz nakładania sankcji, - Komisji Głównej Rzeczoznawstwa SITWM, - rzeczoznawcy SITWM. Na spotkaniu omówione zostały również sprawy Oddziałów SITWM. Minister Marek Gróbarczyk podsumował trzy lata funkcjonowania Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Warszawa, 5 grudnia 20... więcej»

Przegląd doświadczeń związanych z rozbiórką zapór wodnych na świecie oraz z usuwaniem i utylizacją osadów zgromadzonych w czaszach likwidowanych zbiorników zaporowych (TOMASZ MIKOŁAJCZYK, PRZEMYSŁAW NAWROCKI)
P roblem budowy zbiorników zaporowych, ich wykorzystania oraz wpływu na rozwój cywilizacyjno-ekonomiczny i środowisko naturalne jest od ponad 100 lat tematem dyskusji, obserwacji i wnikliwych badań naukowych. Tak długi okres dał możliwość zebrania olbrzymiej liczby danych i doświadczeń, które pozwalają na precyzyjną i obiektywną ocenę zjawiska cywilizacyjnego, jakim są zapory wodne i stworzone przez nie zbiorniki zaporowe. Z punktu widzenia ekologii (rozumianej jako dyscyplina naukowa) i ochrony środowiska naturalnego ocena ta była od samego początku i nadal jest negatywna. Zapory i inne urządzenia hydrotechniczne zniszczyły naturalny transfer materii, energii i organizmów w cyklu hydrologicznym rzek i ich dorzeczy jako całości [Pringle 2001]. Biorąc pod uwagę inne aspekty działalności ludzkiej - takie jak rozwój przemysłu i urbanizacji, zależne od dostaw energii elektrycznej, czy rozwój intensywnego rolnictwa przez nawadnianie terenów pustynnych - ocena zapór i zbiorników zaporowych będzie zgoła odmienna - entuzjastycznie pozytywna. Dlatego też budowa i wykorzystywanie zapór wodnych jest tematem niekończących się sporów i dyskusji. Niemniej jednak ponad sto lat doświadczeń w budowie i działaniu zapór wodnych pozwala na wysunięcie wniosku, że nawet jeśli na krótką metę zapory wpływają stymulująco na wiele aspektów życia i działalności ludzkiej, to w perspektywie długookresowej ten wpływ na jakość życia ludzi i niszczone, zmieniane systematycznie środowisko naturalne będzie jednoznacznie negatywny. Przyznała to oficjalnie World Commission on Dams [WCD 2001]. Długa lista negatywnych skutków budowy i funkcjonowania zapór wodnych (dużej części z nich nie byli świadomi ci, którzy planowali i decydowali o budowie zapór) jest ogólnie znana i z każdym rokiem powiększa się w miarę zdobywania nowych doświadczeń i wiedzy m.in. w wyniku prowadzonych badań naukowych. Oto przykłady najważniejszych i bezdyskusyjnych szkód w środowisku i szkód cywilizacyjnych wywo... więcej»

Redakcja:
ul. Ratuszowa 11, pok. 718
03-450 Warszawa
tel.: (0 22) 619 20 15
e-mail: gospodarkawodna@sigma-not.pl
www: http://gospodarkawodna.net/

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania
Formularz recenzji
Zasady etyki w publikacjach
Reviewing procedure
Review form
Ethics and publication malpractice statement

Czasopisma Wydawnictwa SIGMA-NOT można zaprenumerować w jednym z następujących wariantów: 

· Prenumerata roczna, półroczna i kwartalna czasopism w wersji papierowej,

· Prenumerata roczna w wersji PLUS (wersja papierowa i dostęp do Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl w ramach zaprenumerowanego tytułu),

· Prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych),

· Prenumerata ciągła w wersji PLUS – z 10% rabatem na każdy zaprenumerowany tytuł uzyskiwanym po podpisaniu umowy z Wydawnictwem SIGMA-NOT, przedłużanej automatycznie z roku na rok aż do momentu złożenia rezygnacji,

· Prenumerata zagraniczna – wysyłka czasopisma za granicę za dopłatą 100% do ceny prenumeraty krajowej.

 

Cennik prenumeraty 30 tytułów Wydawnictwa SIGMA-NOT (2015 rok)

 

Prenumeratę można zamówić bezpośrednio w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT:

telefonicznie: (22) 840 30 86 lub 840 35 89 lub faksem: (22) 891 13 74, 840 35 89, 840 59 49

mailem: prenumerata@sigma-not.pl lub na stronie: www.sigma-not.pl

listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o., ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa

oraz dokonując wpłaty na konto Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o.:
ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004,
nr konta 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577

 

Ogólne warunki prenumeraty czasopism fachowych Wydawnictwa SIGMA-NOT

 

Prenumeratorzy, którzy mają wykupioną prenumeratę u innego kolportera, mogą dokupić dostęp do Portalu w cenie 90 zł (netto) na rok, po przedstawieniu dowodu wpłaty na prenumeratę. Należy go przesłać do Zakładu Kolportażu wraz z zamówieniem na dostęp do Portalu Informacji Technicznej: mailem: kolportaz@sigma-not.pl lub faksem 22 891 13 74 

 

Informacja

Jeżeli zamawiana prenumerata, obejmuje numery na przełomie roku 2015/2016, to otrzymają Państwo dwie faktury. Jedna faktura na numery z 2015 roku, natomiast druga na numery z 2016 roku wg cennika na 2015 rok.

Formularze zamówienia na prenumeratę czasopism Wydawnictwa SIGMA-NOT dostępne są  na stronach poszczególnych tytułów, a formularz zbiorczy (umożliwiający zaprenumerowanie od razu kilku tytułów) – po kliknięciu w pole poniżej. 

·  FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA WYDAWNICTWA SIGMA-NOT

 

Prenumerata ciągła

Ta oferta, wprowadzona została z myślą o Państwa wygodzie, to tak zwana Prenumerata ciągła w wersji PLUS. Państwo zamawiacie nasze czasopisma tylko raz, a prenumerata przedłużana jest przez nas automatycznie z roku na rok, aż do momentu złożenia przez Państwa rezygnacji. Korzystając z tej oferty, nie musicie Państwo pamiętać pod koniec każdego roku o odnowieniu prenumeraty na rok następny, a ponadto Wydawnictwo SIGMA-NOT udzieli Państwu 10% bonifikaty na prenumerowane tytuły oraz na dostęp do Portalu Informacji Technicznej.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA Prenumeraty Ciągłej (plik .pdf)

 

Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach), do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT, ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa.

 

Czasopisma innych wydawców można zaprenumerować w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT w wariantach

· prenumerata roczna w wersji papierowej,

· prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA INNYCH WYDAWCÓW

Wydawnictwo SIGMA-NOT proponuje Państwu usługi w zakresie publikacji reklam, ogłoszeń lub artykułów sponsorowanych na łamach wszystkich wydawanych przez siebie czasopism. Nie ograniczamy jednak naszych usług do jedynie papierowej formy. Oferujemy Państwu również możliwość emisji na naszym Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl oraz stronach redakcyjnych poszczególnych tytułów. Służymy pomocą edytorską przy tworzeniu materiałów promocyjnych.

Pozostajemy do Państwa dyspozycji i chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.

KONTAKT:

Dział Reklamy i Marketingu
ul. Ratuszowa 11
00-950 Warszawa skr. poczt. 1004
tel./faks: 22 827 43 65 
e-mail: reklama@sigma-not.pl

Pliki do pobrania:

Druk zamówienia wraz z warunkami zamieszczania reklam.

Cennik ogłoszeń i reklam kolorowych oraz czarno-białych w czasopismach Wydawnictwa

Cennik e-reklam na stronach Portalu Informacji Technicznej

Warunki techniczne umieszczania e-reklamy na stronach Portalu Informacji Technicznej

Wydawnictwo SIGMA-NOT, należące do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych - Naczelnej Organizacji Technicznej, to największy polski wydawca prasy fachowej o ukierunkowaniu technicznym. Jako zorganizowana oficyna działa od 1949 r., a najstarszy wydawany tytuł - „Przegląd Techniczny” - liczy sobie 150 lat.

W portfolio Wydawnictwa SIGMA-NOT znajdują się obecnie 32 unikalne tytuły prasy fachowej. Czasopisma te działają na wielu płaszczyznach i są skierowane do wszystkich zainteresowanych tematami naukowo-technicznymi zarówno zawodowo, jak i czysto hobbystycznie, poszerzając ich kulturę techniczną. Czyta je miesięcznie ponad 200 tys. osób, które mogą w nich odnaleźć interesujące ich artykuły o nowinkach technicznych, najświeższych osiągnięciach naukowych, popularnych problemach w danej dziedzinie, a także analizy rynku, komentarze do bieżących wydarzeń gospodarczych oraz relacje z imprez i konferencji naukowo-technicznych.

Ofertę Wydawnictwa poszerzają publikacje książkowe; obecnie w sprzedaży jest pozycja książkowa „22 zadania służby BHP – standardy działania” autorstwa Lesława Zielińskiego oraz "ADR, REACH, CLP Niebezpieczne Chemikalia Poradnik" Bolesława Hancyka.

Poza czasopismami i książkami, nieprzerwanie od 1952 r. SIGMA-NOT wydaje również „Terminarz Technika” – wygodny kalendarz, zawierający - poza kalendarium - podstawowe informacje techniczne, świetnie znany już trzem pokoleniom polskich inżynierów.

Wszystkie artykuły opublikowane w czasopismach SIGMA-NOT począwszy od 2004 roku dostępne są także w wersji elektronicznej na Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl, który przeglądają Państwo w tej chwili. Każdy artykuł można kupić poprzez sms, e-płatności, lub posługując się tradycyjnym przelewem, a także w ramach dostępu do „Wirtualnej Czytelni”. Prenumeratorzy czasopism w wersji PLUS mogą korzystać za pośrednictwem „Wirtualnej Czytelni” z bazy artykułów zaprenumerowanego tytułu bez ograniczeń.

Wydawnictwo SIGMA-NOT ma w swoich strukturach Drukarnię oraz Zakład Kolportażu, które świadczą także usługi klientom zewnętrznym.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA-NOT Sp. z o.o.
ul. Ratuszowa 11 tel.: 22 818 09 18, 22 818 98 32
00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004 e-mail: sekretariat@sigma-not.pl

Kontakt w sprawie zakupów internetowych - tel. 601318457, sigmanot@gmail.com

NIP: 524-030-35-01
Numer KRS: 0000069968
REGON: 001408973
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy
Numer konta bankowego: Bank PKO BP 86 1020 1042 0000 8102 0010 2582
Numer konta bankowego dla prenumeraty: Bank PKO BP 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577